Ελληνικοί μισθοί στον… Πολωνό υδραυλικό

Ζοζέπ Μπορέλ. Ο πρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου δήλωσε ότι «έκλεισε μια τρίχρονη συζήτηση που είχε κάνει να χυθούν ποτάμια μελάνι στην Ένωση»

Τρία χρόνια χρειάστηκαν για να καμφθούν οι περισσότερες αντιδράσεις στην
αμφιλεγόμενη οδηγία Μπολκεστάιν, που προβλέπει την απελευθέρωση των υπηρεσιών
στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ριζικά τροποποιημένη, η οδηγία υπερψηφίστηκε τελικά αυτή
την εβδομάδα ύστερα από σκληρές μάχες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και ανοίγει
μερικά από τα τελευταία σύνορα με την κατάργηση των εθνικών εμποδίων στην
παροχή υπηρεσιών στην Ένωση.

Κρίσιμη για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής
Ένωσης, η οδηγία Μπολκεστάιν είχε προκαλέσει ζωηρές αντιδράσεις, ιδιαίτερα στη
Γαλλία, όπου είχαν επικρατήσει φόβοι για επικείμενη εισβολή «Πολωνών
υδραυλικών». Όμως, ύστερα από τις τροπολογίες που έγιναν από τους σοσιαλιστές
του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην αρχική μορφή του σχεδίου οδηγίας, αποφεύγεται
ένας «ανταγωνισμός προς τα κάτω», από τον οποίο θα επωφελούνταν χώρες με
ασθενέστερη κοινωνική προστασία, ιδιαίτερα από την Ανατολική Ευρώπη: οι
παροχείς υπηρεσιών που θα δραστηριοποιούνται στο εξωτερικό θα υπόκεινται στην
εργατική νομοθεσία της χώρας υποδοχής και όχι της χώρας προέλευσης.

Έξι ερωτήσεις και απαντήσεις για την οδηγία Μπολκεστάιν

«Δεν αποσαφηνίζονται κρίσιμα ζητήματα για τα δικαιώματα των Ευρωπαίων εργαζομένων», λέει η ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ Μ. Ματσούκα (αριστερά). «Η εφαρμογή της οδηγίας θα προκαλέσει περαιτέρω αποδυνάμωση του όποιου ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου έχει απομείνει», υποστηρίζει ο ευρωβουλευτής του ΣΥΝ Δ. Παπαδημούλης

1. Τι χρειάζεται η οδηγία, αφού η ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών
περιέχεται ήδη στην ιδρυτική συνθήκη της Ε.Ε.;

Με τα χρόνια, τα κράτη-μέλη ενσωμάτωσαν στο εθνικό τους δίκαιο κωλύματα, όπως
την υποχρέωση των αλλοδαπών φορέων υπηρεσιών να ζητούν ειδικές εγκρίσεις. Με
την οδηγία, τα κράτη-μέλη θα πρέπει να απαλείψουν τα κωλύματα από το εθνικό
τους δίκαιο. Σύμφωνα με έρευνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι νέοι κανόνες, οι
οποίοι θα αρχίσουν να ισχύουν από το 2010, θα δημιουργήσουν τουλάχιστον
600.000 νέες θέσεις εργασίας (σύμφωνα με άλλες εκτιμήσεις, οι θέσεις εργασίας
που θα δημιουργηθούν θα φτάσουν τα 2,5 εκατομμύρια).

2. Ποιες υπηρεσίες αφορά;

Οποιαδήποτε υπηρεσία, εκτός αν εξαιρείται ρητά ή καλύπτεται ήδη από το
ευρωπαϊκό δίκαιο, όπως οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες. Υπηρεσίες εστίασης,
διαφήμισης και κατασκευών καλύπτονται από την οδηγία. Ελεύθερα θα μπορούν να
κυκλοφορούν στα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης οι ηλεκτρολόγοι, οι
μηχανικοί, οι υδραυλικοί, οι δικηγόροι, οι φαρμακοποιοί, οι κουρείς και οι
ταξιδιωτικοί πράκτορες. Εξαιρούνται οι υπηρεσίες κοινωνικού χαρακτήρα,
παιδικής φροντίδας και άλλες υπηρεσίες υγείας εφόσον παρέχονται από το κράτος,
καθώς και τα τυχερά παιχνίδια, οι συμβολαιογράφοι και οι δικαστικοί
επιμελητές. Επίσης, υπηρεσίες που παρέχονται άμεσα από το κράτος, όπως η
εκπαίδευση, δεν καλύπτονται από την οδηγία.

3. Τι σημαίνει η αρχή της χώρας προέλευσης;

Σύμφωνα με την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μια επιχείρηση θα
μπορούσε να δραστηριοποιείται σε οποιοδήποτε από τα 25 κράτη-μέλη της
Ευρωπαϊκής Ένωσης, εφ’ όσον θα λειτουργούσε με βάση τους κανόνες της χώρας
καταγωγής της. Τα συνδικάτα και μερικές κυβερνήσεις φοβήθηκαν μήπως
επιχειρήσεις από χώρες με χαμηλά ημερομίσθια, χαλαρότερους εργασιακούς νόμους
και λιγότερη καταναλωτική προστασία θα προκαλούσαν κοινωνικό «ντάμπινγκ»,
υποσκελίζοντας τους ανταγωνιστές τους σε χώρες με αυστηρότερη νομοθεσία. Το
φάντασμα του «Πολωνού υδραυλικού» έπαιξε καταλυτικό ρόλο στην απόρριψη της
Συνταγματικής Συνθήκης από τους Γάλλους, στο δημοψήφισμα που πραγματοποιήθηκε
εκεί τον Μάιο του 2005. Λόγω των αντιδράσεων που δημιουργήθηκαν, οι δύο
μεγάλες ομάδες του Ευρωκοινοβουλίου συμφώνησαν να αφαιρεθεί η αρχή της χώρας
προέλευσης από την τελική μορφή του κειμένου οδηγίας. Επιχειρήσεις από άλλα
κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα πρέπει να συμμορφώνονται προς τους κανόνες
κατανάλωσης, περιβάλλοντος, απασχόλησης, υγείας και ασφάλειας της χώρας
υποδοχής.

4. Είναι βέβαιο δηλαδή ότι δεν θα πληγεί το εργατικό δίκαιο καμιάς
χώρας;

Ο αρμόδιος επίτροπος Μακρίβι υπήρξε σαφής: η οδηγία δεν αμφισβητεί τις
συλλογικές διαπραγματεύσεις, τους γενικούς και ειδικούς όρους απασχόλησης ή τα
κοινοτικά μέτρα που ωφελούν τους εργαζομένους.

Τα κράτη-μέλη θα μπορούν να εφαρμόζουν το δικό τους δίκαιο σε όσους παρέχουν
υπηρεσίες, είτε είναι εγκατεστημένοι στο έδαφός τους είτε είναι εγκατεστημένοι
αλλού και παρέχουν υπηρεσίες στο συγκεκριμένο κράτος-μέλος.

5. Πώς θα εφαρμοστεί η οδηγία στην πράξη;

Δεν θα επιτρέπεται σε ένα κράτος να υποχρεώνει μια επιχείρηση να ζητεί ειδική
άδεια ή να δυσχεραίνει τη χρησιμοποίηση εξοπλισμού από τη χώρα προέλευσης. Οι
κυβερνήσεις θα επιτρέπεται να απαγορεύσουν έναν παροχέα υπηρεσιών για λόγους
δημόσιας υγείας ή ασφάλειας, αλλά θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι αυτό είναι
αναγκαίο και κατάλληλο μέτρο.

6. Ποιες είναι οι αντιρρήσεις εκείνων που καταψήφισαν το
τροποποιημένο κείμενο της οδηγίας;

Σύμφωνα με την ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ Μαίρη Ματσούκα (το ΠΑΣΟΚ τριχοτομήθηκε
στην ψηφοφορία, με ένα μέρος να απέχει, ένα να υπερψηφίζει και ένα να
καταψηφίζει), το νεοφιλελεύθερο πνεύμα παραμένει στην Κοινή Θέση του
Συμβουλίου, αφού δεν αποσαφηνίζονται κρίσιμα ζητήματα για τα δικαιώματα των
Ευρωπαίων εργαζομένων.

Επιπλέον, οι υπηρεσίες γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος δεν εξαιρούνται από
το πεδίο εφαρμογής αλλά και στο επίμαχο άρθρο περί της αρχής της χώρας
καταγωγής επικρατεί η «αρχή της ασάφειας».

Το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων θα κληθεί να καλύψει τα κενά,
δημιουργώντας, όπως έχει κάνει εξάλλου και σε άλλους τομείς, μία φιλελεύθερη,
ευνοϊκή για τις επιχειρήσεις νομολογία, στο όνομα της ολοκλήρωσης της
εσωτερικής αγοράς.