Δρόμοι

Ο Ράμσφελντ…

… δεν υπάρχει πια, ο Μπλερ είναι «πεθαμένος» και τώρα τελευταία ο Μπους δεν
αισθάνεται καθόλου καλά. Ίσως είναι πια καιρός να ξανατοποθετήσουμε τις
σχέσεις μας με τους Άραβες στη σωστή τους βάση. Πριν από περίπου τριάντα
χρόνια, όχι αδίκως, ο Έντουαρντ Σαΐντ έγραφε στον «Οριενταλισμό» του πως η
Δύση αντιλαμβανόταν πάντα τη Μέση Ανατολή μέσα από το πρίσμα της
αποικιοκρατικής ιδεολογίας. Ο Ρόμπερτ Ίργουιν, αραβολόγος της Οξφόρδης,
έρχεται να προτείνει μια νέα οπτική.

Ορισμένα…

… πράγματα που τα έχουμε ξεχάσει ή που σκεπάστηκαν από τους καπνούς των
πρόσφατων πολέμων έρχεται να μας θυμίσει στο βιβλίο του «Επικίνδυνη γνώση» ο
Ρόμπερτ Ίργουιν. Όπως, ας πούμε, πως στην αρχαιότητα δεν θεωρούσαμε τον
μεσανατολικό πολιτισμό «ξένο». Στους «Πέρσες» ο Αισχύλος περιγράφει με
συμπάθεια την αυτοκρατορία που μόλις επτά χρόνια νωρίτερα είχε προσπαθήσει να
κυριεύσει την Ελλάδα. Ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Φίλιππος ήταν Άραβας. Και πολλοί
ήταν εκείνοι που θεωρούσαν το Ισλάμ μια ακόμη παραλλαγή της αίρεσης του
αρειανισμού (που δεν αναγνώριζε τη θεϊκή ιδιότητα του Χριστού). Στα μεσαιωνικά
χρόνια, αραβικά κείμενα έκαναν γνωστά στη Δύση τα Μαθηματικά του Ευκλείδη. Ο
Αβικέννας και ο Αβερρόης ήταν σπουδαίοι μεταφραστές του Αριστοτέλη. Η
μαυριτανική Ισπανία ήταν ένα ασυναγώνιστο κέντρο μάθησης. Κι όσο για τις
σταυροφορίες, ο σουλτάνος της Αιγύπτου παρατηρούσε σαρκαστικά πως του έκανε
κατάπληξη «που οι σταυροφόροι επιδιώκουν να μιμηθούν τους βίαιους τρόπους του
Μωάμεθ, αντί για την ειρηνική διδασκαλία του Χριστού και των αποστόλων του».

Το δίκιο…

… είναι άραγε με το μέρος του Ίργουιν ή του Σαΐντ; αναρωτιέται η εφημερίδα
«Ουάσιγκτον Ποστ». Πολλοί και αξιόλογοι διανοούμενοι εκτίμησαν και εκτιμούν
τις απόψεις του Σαΐντ. Άλλωστε, πόσοι και πόσοι δυτικοί – που η Αραβία τούς
πέφτει πιο απόμακρη όχι μόνο γεωγραφικά αλλά και ιστορικά από ό,τι σε εμάς
τους Έλληνες – δεν εξακολουθούν να βλέπουν σήμερα τους Άραβες μέσα από τον
παραμορφωτικό φακό των προκαταλήψεων; Οι περιηγητές που επέστρεφαν από την
Αραβία στην Ευρώπη περιέγραφαν την Ανατολή σαν χώρα μαγική και αισθησιακή.
Όμως υπήρχε και η σκληρή αλήθεια (που δεν την κρύβει ο Ίργουιν). Στην Ευρώπη
των μεσαιωνικών χρόνων, όποιος ενδιαφερόταν για το Κοράνι κινδύνευε να του
κολλήσουν τη «ρετσινιά» του κρυπτομουσουλμάνου και να τον ρίξουν στη φυλακή.
Αργότερα, πάντως, είδαμε και το ανάποδο φαινόμενο: ο μεγαλύτερος αραβολόγος
της Αγγλίας Ουίλιαμ Ρόμπερτσον Σμιθ, εκδότης της Εγκυκλοπαίδειας Μπριτάνικα,
πίστευε πως οι Άραβες ήταν ανώτεροι από τους Ευρωπαίους.

Η αραβική…

… δορυφορική τηλεόραση του Αλ Τζαζίρα εξέπεμψε χθες την πρώτη της εκπομπή
στην αγγλική γλώσσα. Είναι ένα μεγάλο πολιτικό γεγονός, που μπορεί να μικρύνει
την απόσταση ανάμεσα στον δυτικό και τον αραβικό πολιτισμό, σε πείσμα των
βαρβάρων.