ΘΑΝΟΣ ΜΙΚΡΟΥΤΣΙΚΟΣ «Το νέο λαϊκό υπηρετεί την κοινωνία τού “όλα καλά”»
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
6 λεπτά  |
 |
|
«Θέλω πια την ουσία των πραγμάτων», λέει ο Θάνος Μικρούτσικος. «Η υπόθεση |
Ο Θάνος Μικρούτσικος έχει κατακτήσει το ατού της διαχρονικότητας – έστω και με
τον «Σταυρό του Νότου», που «μεγαλώνει και τρίτη γενιά». Έχει κατακτήσει και
το δικαίωμα να πηγαινοέρχεται από τη λόγια μουσική καταγωγή του (από την όπερα
έως την τζαζ) στο λαϊκό τραγούδι.
Όμως πάνω απ’ όλα για κείνον, «εν αρχή…», βρίσκεται ο λόγος. Των ποιητών,
των στιχουργών. Και ο λόγος της δημιουργίας. Ίσως γιατί εκεί βρίσκει κλειδιά
για την αέναη μάχη του με τον χρόνο, όπως λέει. Έτσι συμβαίνει και στη νέα
δουλειά του «Υπέροχα μονάχοι», σε στίχους Άλκη Αλκαίου, με τον Μανώλη Μητσιά
και τον Χρήστο Θηβαίο.
«Με τον Αλκαίο ήρθε η εποχή να διπλώσουμε το “Εμπάργκο”. Αυτός ο δίσκος είναι
η σημερινή εκδοχή. Μόνον που εκείνος ο αποκλεισμός, που το 1982 έμελλε να
συμβεί, είναι πλέον βεβαιότητα και εμείς πεισματικά προχωρούμε «υπέροχα
μονάχοι».
Ο Αλκαίος έχει δώσει τραγούδια μεγάλης αποδοχής δίχως κανένα σκόντο. Ίσως
γιατί σε όλα έχει και από ένα κλειδί, στιχουργικό. Στη Ρόζα το «πώς η ανάγκη
γίνεται ιστορία, πώς η ιστορία γίνεται σιωπή» ξεκλειδώνει μια συγκυρία. Ή το
“εδώ είναι Αττική, φαιό νταμάρι”, το “Πάντα γελαστοί και γελασμένοι”. Στο
“Υπέροχα μονάχοι” θα βρει κανείς κλειδιά και στα 13 κομμάτια».
Τι είναι λαϊκό στ’ αλήθεια;
Είχαμε κάνει μια συζήτηση με τον Μάνο Χατζιδάκι, το 1978-79, γιατί είχαμε μια
κοινή απορία: γιατί ο κόσμος μαζικά λειτουργούσε με αποδοχή στο τρέχον και με
το χαμηλό επίπεδο – φαντάσου να ζούσε τώρα τι θα έλεγε – και σε κάποια έργα
που δεν έχουν καθόλου να κάνουν με αυτό. Τότε είχε διατυπώσει την άποψη ότι ο
λαϊκός άνθρωπος έχει ένα καλά κρυμμένο ήθος – είχα προσθέσει «έστω και
τραυματισμένο» – το οποίο μπορεί να εμφανίζεται κάποιες λίγες φορές, ενώ
καθημερινά μπορεί να λειτουργεί με αυτό που του επιβάλλεται ως συνήθεια. Κατά
τη γνώμη μου εξακολουθεί να ισχύει, με τη διαφορά ότι αν τότε λειτουργούσε μια
φορά τον χρόνο αυτό το ήθος, τώρα ψάχνεις να το δεις μία την πενταετία.
Πάντως, δεν έχει κανένα νόημα έτσι όπως είναι η κατάσταση, να βγάζω ένα CD για
ένα CD. Δόξα τω Θεώ, σαράντα χρόνια στο τραγούδι έχω κάνει πράγματα και
ευρύτερης αποδοχής, και για μικρότερο κοινό. Είμαι περισσότερο υπέροχα παρά
μονάχος σ’ αυτή την ιστορία.
Τι έχει καταντήσει να είναι λαϊκό;
 |
|
«Ο τρόπος που τραγούδησε την “Πιρόγα” ο Μανώλης Μητσιάς τη βοήθησε να |
Σ’ αυτό την κύρια ευθύνη, πέρα από το πού έχει πάει η κοινωνία μας, δεν την
έχει μόνο η δισκογραφία. Έχουμε φτάσει στο «εγώ» έναντι του «εμείς». Μέσα σ’
αυτή τη βαρβαρότητα, αυτό το «εγώ θα τα καταφέρω», «θα μου πέσει το λαχείο»
έχει γίνει ιδεολογία. Έχει αλλάξει ο κοινωνικός ιστός. Από κει και πέρα τη
δουλειά την έχουν αναλάβει εργολαβικά οι τηλεοράσεις. Κι ένα από τα πράγματα
με τα οποία δουλεύουν είναι το λάιφσταϊλ τραγούδι. Κι έχει καναλαριστεί το
πράγμα έτσι που παράγεται μόνο του. Αποτέλεσμα να θεωρείται ως λαϊκής αποδοχής
ένα χυδαίο είδος με ένα μπουζούκι και ένα συνθεσάιζερ, και έναν τραγουδιστή
γκόμενο ή μια τραγουδίστρια γκόμενα, για να περνάει το βασικό μότο αυτής της
κοινωνίας, το «όλα καλά». Μακριά από τη γνώση και την αισθητική! Οι δε
δισκογραφικές δεν έχουν ευθύνη με την έννοια ότι δεν παράγουν ιδεολογία και
τρέχουν πίσω από όποιον παράγει. Όπως έλεγε ο Κάρολος Μαρξ, ο καπιταλιστής θα
πουλήσει και το σχοινί που θα τον κρεμάσουν.
Μιλάτε για αποκλεισμό του τραγουδιού από τα ραδιόφωνα και τις τηλεοράσεις.
Αν ένας Ευρωπαίος, Γάλλος, Γερμανός, ερχόταν στην Ελλάδα και άνοιγε όλες τις
τηλεοράσεις, θα νόμιζε ότι οι Έλληνες ακούνε μόνο αυτό το τραγούδι. Θα νόμιζε
ότι δεν υπάρχει Ξαρχάκος, Σαββόπουλος, Μικρούτσικος, Κραουνάκης… Θα έβλεπε
τη Χρύσπα, την Τζίσπα, ενώ δεν συμβαίνει αυτό. Υπάρχει ένα ποσοστό που μας
ακούει. Απλώς η συνήθεια που επιβάλλεται, θα φτάσει τα πράγματα να μας ακούνε
όλο και λιγότερο.
Δεν υπάρχει τέλος σ’ αυτό;
Στην τηλεόραση πολλοί απ’ αυτούς που πλασάρουν το είδος είναι θρασύδειλοι – θα
τους έλεγα ακόμη και χέστες. Στην αρχή μάς είχαν ανάγκη, όταν ήθελαν να
δείξουν ότι κάτι έχουν να προτείνουν. Δεν θα μας ασκήσουν όμως αυτοί
ιδεολογική τρομοκρατία. Θα ασκήσουμε εμείς. Κι επειδή έχω τον χρόνο με το
μέρος μου – και τον πίσω μου χρόνο – νομίζω ότι σ’ αυτούς θα τους αλλάξω τον
αδόξαστο.
Τι είναι τελικά επιτυχία στο τραγούδι;
Με βάση την καινούργια αντίληψη βλέπουμε μέρα παρά μέρα μια νέα επιτυχία που
σβήνει σε ένα τρίμηνο. Σε ό,τι αφορά εμάς, η επιτυχία έχει σχέση με τον χρόνο.
Δηλαδή ο Καββαδίας μεγαλώνει ήδη την τρίτη γενιά. Η Ρόζα σπάει το τσόφλι ακόμη
και στο κοινό που η συνήθειά του το κάνει να λειτουργεί στο λάιφσταϊλ. Αυτό το
«πώς η ιστορία γίνεται σιωπή». Αυτό ταράζει ακόμη και τον πιο μη
συνειδητοποιημένο. Δεν του λέει «σκάσε εσύ», του λέει «άκου εσύ». Συνεπώς
αυτός είναι ο δρόμος.
Ποιος θέλει ροζ ανατολή…
Παλιά αρχίζαμε τις κουβέντες μας με την ερώτηση: «Η ανατολή είναι πάντα
κόκκινη»; Εξακολουθεί να είναι;
Τώρα έχει χάσει η μάνα το παιδί και το παιδί τη μάνα. Ο ήλιος ανατέλλει από τη
Δύση και δύει στην Ανατολή. Δεν θέλω να το παίξω αφελώς. Έχω μια προσωπική
αισιοδοξία για μένα και τους δικούς μου ανθρώπους. Αλλά έχω αρχίσει να παίζω
με το εμείς. Τουλάχιστον να φτιάξουμε τη δική μας ανατολή και τη δική μας
δύση. Και αυτό είναι θέμα περισσοτέρων. Γράφεις μουσική είτε για να εκφράσεις
τα εσώψυχά σου, είτε για να κυλιστείς στη λάσπη, είτε για να παίξεις γροθιές
με τον χρόνο. Όλα αυτά με καθιστούν σύντροφο με όσους κάνουν το ίδιο. Μαζί
ίσως την ξαναδούμε την ανατολή, από την ίδια μεριά – κανονικά. Αν τη δούμε
κόκκινη δεν ξέρω. Αλλά αν αξίζει να τη δούμε, ας τη δούμε κόκκινη. Το ροζ μ’ ενοχλεί.
«Οι σαμουράι του τραγουδιού»
Η κουβέντα έρχεται στους τραγουδιστές και στο ήθος. «Ο Μανώλης Μητσιάς
παρουσιάστηκε όταν έψαχνα ποιος θα τραγουδήσει την “Πιρόγα”», θυμάται ο Θάνος
Μικρούτσικος. «Ο τρόπος που την τραγούδησε, τη βοήθησε να εκτοξευθεί και να
λειτουργήσει σαν ένα από τα σημαντικότερα διαχρονικά τραγούδια από τη
μεταπολίτευση. Με μια λιτότητα που σου σπάει τα νεύρα.
Υπάρχουν πάνω από 50 σπουδαίοι τραγουδιστές τα τελευταία 50 χρόνια. Έξι – εφτά
από αυτούς ανεξήγητα κάτι κουβαλάνε στη φωνή τους που κατά διαστήματα έχουν
διεγείρει τα συναισθήματά μας. Έχουν λειτουργήσει ως η συνισταμένη τής φωνής
του Έλληνα. Εγώ τους ονομάζω σαμουράι του ελληνικού τραγουδιού. Αν είναι και
εφτά θα είμαστε και εντάξει ως προς τον Κουροσάβα: Οι εφτά σαμουράι!».
Google news
