Έντυπος διάλογος 756 σελίδων για τη σύγχρονη λογοτεχνία

Μπορεί ο πρόλογος του εκδότη της θεσσαλονικιάς «Νέας Πορείας» του
Τηλέμαχου Αλαβέρα να κρατά χαμηλούς τόνους, αλλά η προσφορά του ειδικού
τεύχους (756 σελίδες!) είναι ανεκτίμητη για τη μελέτη της ελληνικής
λογοτεχνίας και της κριτικής σκέψης, του δεύτερου μισού του εικοστού αιώνα.

Στο πρώτο μέρος του τόμου αναδημοσιεύονται συζητήσεις που τυπώθηκαν από το
1956 έως το 1961. 1) Για τη σύγχρονη ποίηση, με συζητητές τον Άλκη Θρύλο, τον
Ι. Μ. Παναγιωτόπουλο, τον Τ. Παπατζώνη, τον Γ. Θ. Βαφόπουλο, τη Ζωή Καρέλλη,
τον Γ. Θέμελη, τον Άρη Δικταίο και άλλους. 2) Συζήτηση για τη σύγχρονη
πεζογραφία με τους Τ. Αθανασιάδη, Μ. Αναγνωστάκη, Αλκ. Γιαννόπουλο, Στ.
Ξεφλούδα, Ι. Μ. Παναγιωτόπουλο, Γ. Θεοτοκά, Μ. Περάνθη, Π. Σπανδωνίδη, Τ.
Σινόπουλο, Κ. Στεργιόπουλο, Αλ. Αργυρίου κ.ά. 3) Συζήτηση για τη σύγχρονη
κριτική με τους Κρ. Αθανασούλη, Β. Νησιώτη (Π. Θασίτη), Γ. Θ. Βαφόπουλο, Γ.
Δέλιο, Κ. Στεργιόπουλο, κ.ά. Στη συνέχεια περνάμε στη δεκαετία του ’60, οπότε
σε τέσσερα τεύχη της Ν.Π. δημοσιεύεται δημόσια συζήτηση μεταξύ της Ζωής
Καρέλλη και του Γιώργου Θέμελη για το έργο «Περιμένοντας τον Γκοντό» του
Σάμιουελ Μπέκετ, που μόλις άρχισε να γίνεται γνωστός στην Ελλάδα. Πέρα από την
προβληματική και την αγωνία ανάγνωσης των νέων καιρών, συγκινούν το ήθος
διαλόγου των συζητητών και η αληθινή έγνοια για το αντικείμενο που κρίνουν. Το
δεύτερο μέρος του τόμου είναι το θησαυροφυλάκιο του περιοδικού: Εξαντλητικά
ευρετήρια (θεματικά, ονομαστικά) από περιεχόμενο τευχών μισού αιώνα της «Νέας
Πορείας»! Είναι πολύτιμο απόκτημα αυτό το ειδικό τεύχος.

Εγκλήματα εθνολαϊκιστών

Και πάλι στη Θεσσαλονίκη, με το «Ένεκεν» (διπλό τεύχος) που απλώνει τα
ενδιαφέροντά του σε αρκετά πεδία, όπως της λογοτεχνίας, του δοκιμίου, της
ιστοριογραφίας, της πολιτικής, της κριτικής, των τεχνών. Πολύ προσεγμένο το
αφιέρωμα στον Νάνο Βαλαωρίτη με έξι ανέκδοτα ποιήματα του τιμώμενου και
κείμενα του Αν. Παγουλάτου, του Δ. Στεργιούλα, του Β. Ιβάνοβιτς και του Γ.
Γιαννόπουλου. Θα προέτρεπα να διαβαστεί η ιστορική έρευνα του Μιχάλη
Τρεμόπουλου «Η χρυσή εποχή του εθνολαϊκισμού» στη Θεσσαλονίκη. Ο συγγραφέας
ασχολείται με τα εγκληματικά έργα και τις ημέρες της ακροδεξιάς, εθνικιστικής,
αντικομμουνιστικής και αντισημιτικής οργάνωσης «Εθνική Ένωση Ελλάς» (Ε.Ε.Ε.)
που ιδρύθηκε το 1927 με αρχηγό τον έμπορο Γεώργιο Κοσμίδη. «Μετά το 1930»,
σημειώνει ο Μ. Τρεμόπουλος, «η Ε.Ε.Ε. θα συγκεντρώσει όλα τα αντιδραστικά
στοιχεία της πόλης και της υπαίθρου και θα μετατραπεί σε παραστρατιωτική
οργάνωση με μαχητικές ομάδες κρούσης και ύμνο»! («Σ’ εμάς εγγόνια ημιθέων /
του έθνους μας η φρούρηση…» και άλλα γελοία παρόμοια). Ακολουθούν κάθε
είδους εγκληματικές πράξεις – και φόνος – της Ε.Ε.Ε. με την ανοχή και συνήθως
με τη συγκάλυψη των αρχών. Ο συγγραφέας καταλήγει ότι θα συνεχίσει την έρευνά
του «μαζί με όλα αυτά που αναπαράγουν το εθνολαϊκιστικό και το φαινόμενο
Ψωμιάδη (σημ.: ξέχασε τον Άνθιμο), σε μια Θεσσαλονίκη που ασφυκτιά». Ας
διαβαστούν ακόμα: Το εξαιρετικό άρθρο του Γιάννη Μπουτάρη «Τα σταφύλια
της οργής», γραμμένο προφανώς πριν από τις εκλογές. Το κείμενο του Πέτρου
Θεοδωρίδη «Η ντροπή» (… Η ντροπή σχετίζεται με το πώς νομίζουμε ότι μας
βλέπουν οι άλλοι…). Το μελέτημα του Σάκη Παπαδημητρίου «Σάμιουελ Μπέκετ –
Λόγος και Μουσική» (… Η μουσική συμπληρώνει τη συνεχή γλωσσική ροή στον
αέναο αγώνα «διερεύνησης της εμπειρίας του εαυτού»).

ΠΑΤΡΑ. Δύο τεύχη μαζί του πατρινού περιοδικού «Το δόντι»
παρέλαβε η στήλη. Όπως έχει σημειωθεί και παλαιότερα εδώ, αυτό το έντυπο
συνδυάζει σε γενικές γραμμές τον ενθουσιασμό ενός εφήβου με την ωριμότητα ενός
πενηντάρη. Από το πρώτο τεύχος (47-48) να σημειώσω: Το πορτρέτο της
καταπληκτικής Ιρανής φωτογράφου – και όχι μόνο – Σιρίν Νεσάτ από την Εύη
Γκοτσοπούλου, την προδημοσίευση βιβλίου για όλους τους δημάρχους Πατρέων του
Πέτρου Ψωμά και τις συνεντεύξεις των συγγραφέων Μάνου Ελευθερίου και Μαρλένας
Πολιτοπούλου από την Εύη Γκοτσοπούλου και την Έλενα Αλεξανδράκη. Από το τεύχος
49, να επισημάνω το ολιγοσέλιδο, αλλά περιεκτικό οδοιπορικό στον Λίβανο με
τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα, τη συνέντευξη με τον σκηνοθέτη Λη Μπρούερ, το
εύστοχο σχόλιο του Διονύση Καρατζά για την «Ανορθρογραφία των Επισήμων» («…
άλλο είναι να καταλαμβάνεις μια θέση για να ξεχωρίσεις από τους άλλους κι άλλο
να αξιώνεσαι μια θέση επειδή σε ξεχώρισαν οι άλλοι…»).

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

ΝΕΑ ΠΟΡΕΙΑ: Βενιζέλου 14, Θεσσαλονίκη – 54624, τηλ. 2310-273.450.

ΕΝΕΚΕΝ: Βασ. Όλγας 55, Θεσσαλονίκη – 54641, τηλ. 2310-833.665.

ΤΟ ΔΟΝΤΙ: Κανακάρη 236Α και Γενναδίου, Πάτρα – 26222, τηλ.
2610-323.060.