Όταν ο γάμος μάς πνίγει

Από τότε που το Αμερικανικό Απογραφικό Γραφείο δημοσίευσε στοιχεία τον
περασμένο μήνα που δείχνουν ότι τα παντρεμένα ζευγάρια στις ΗΠΑ έγιναν πια
μειονότητα, το τηλέφωνο της Στέφανι Κουντς δεν έπαψε να κουδουνίζει: «Πώς
μπορώ να σώσω τον γάμο μου;», τη ρωτούν απλοί άνθρωποι.

Στέφανι Κουντς. Η ιστορικός και συγγραφέας του βιβλίου «Ιστορία του γάμου» πιστεύει πως πρέπει να απαγκιστρωθούμε συναισθηματικά από αυτόν

Η ίδια η ιστορικός και συγγραφέας του βιβλίου «Ιστορία του γάμου» πιστεύει πως
αυτή είναι μια λανθασμένη ερώτηση, που κάποτε θα ήταν ιστορικά αδιανόητη.
Γιατί μόλις τον τελευταίο αιώνα οι Αμερικανοί άρχισαν να βάζουν όλα τα αυγά
στο καλάθι του γάμου. Εξαιτίας αυτής της αλλαγής παραμέλησαν όλες τις άλλες
σχέσεις τους, φόρτωσαν με πολλά βάρη αυτόν τον εύθραυστο θεσμό και έκαναν πιο
φτωχή την κοινωνική ζωή τους.

Η λύση σε αυτό το πρόβλημα, γράφει η Κουντς στην εφημερίδα «Χέραλντ
Τρίμπιουν», δεν είναι να αγκιστρωθούμε συναισθηματικά στον γάμο. Μέχρι πριν
από 100 χρόνια, οι περισσότερες κοινωνίες συμφωνούσαν ότι ήταν επικίνδυνα
αντικοινωνικό, ακόμη και παθολογικό, να βάζει κανείς τον συζυγικό του δεσμό
πάνω από τις σχέσεις του με τους γείτονες, την ευρύτερη οικογένεια, την
κοινωνία, τη θρησκεία. Ο Απόστολος Παύλος παραπονιόταν ότι οι παντρεμένοι
ασχολούνταν περισσότερο με το πώς να ευχαριστήσουν τις/τους συζύγους τους παρά
με το πώς να ευχαριστήσουν τον Θεό. Όμως, από τα μεσαιωνικά χρόνια μέχρι τον
δέκατο ένατο αιώνα, η λέξη αγάπη άρχισε να χρησιμοποιείται περισσότερο για τις
σχέσεις με τους γείτονες και την ευρύτερη οικογένεια παρά για τις συζυγικές
σχέσεις.

«Πώς μπορώ να σώσω τον γάμο μου;», ρωτούν πολλοί. Μια λανθασμένη ερώτηση, που κάποτε θα ήταν ιστορικά αδιανόητη

Ο φροϋδισμός. Όταν ο μήνας του μέλιτος άρχισε να γίνεται δημοφιλής τον
δέκατο ένατο αιώνα, τα ζευγάρια συχνά έπαιρναν μαζί τους για συντροφιά και
φίλους ή συγγενείς τους. Στα βικτωριανά μυθιστορήματα, οι σχέσεις ανάμεσα σε
αδελφό και αδελφή ή οι φιλίες μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου είχαν το ίδιο
πάθος με τις συζυγικές σχέσεις. Ήταν συνηθισμένο να γράφουν για άνδρες που
έπεφταν με έναν φίλο στο κρεβάτι «και με τον έναν στην αγκαλιά του άλλου,
βυθιζόταν η φιλία τους γαλήνια στον ύπνο».

Από τις αρχές του εικοστού αιώνα όμως, μια σαρωτική πολιτισμική μεταβολή που
έφερε η βιομηχανική επανάσταση χαλάρωσε τις κοινωνικές υποχρεώσεις προς τους
γείτονες και τους υπόλοιπους συγγενείς και επικράτησε η ιδέα ότι το άτομο
μπορούσε να εκπληρώσει τις βαθύτερες ανάγκες του μόνο μέσα από τον ρομαντικό
έρωτα με κατάληξη τον γάμο. Υπό την επίδραση του φροϋδισμού, η κοινωνία άρχισε
να βλέπει με καχυποψία τις σχέσεις μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου.

Δεν είναι το μοναδικό μας καταφύγιο στη ζωή

Η εμμονή ότι ο γάμος και η τεκνοποίηση μπορούν να ικανοποιούν όλες τις ανάγκες
του ατόμου κορυφώθηκε στη λατρεία της «συντροφικότητας» στους κύκλους της
αμερικανικής μεσαίας τάξης τη δεκαετία του 1950. Πολλοί όμως άνδρες και πολλές
γυναίκες βρήκαν αυτή τη «συνταγή» πνιγηρή. Οι γυναίκες που αποτελούσαν μέρος
του εργατικού δυναμικού τη δεκαετία του 1960 ανακάλυψαν ξανά με ευχαρίστηση
τις κοινωνικές συναναστροφές εκτός σπιτιού. Και αυτή η ανατροπή στην οποία
πρωτοπόρησαν οι γυναίκες, ενέπνευσε πολλούς άνδρες να ανακαλύψουν ξανά αυτό
που πολλές γενιές ανδρών στο παρελθόν θεωρούσαν ως δεδομένο: ότι μπορούσαν να
έχουν βαθιά συναισθηματική σχέση με άλλους άνδρες και όχι μόνο με τις συζύγους
τους.

Ο γάμος σήμερα βασίζεται σε περισσότερη ισότητα και βαθύτερη φιλία από ό,τι
στο παρελθόν, αλλά αν διαλυθεί, τα άτομα είναι περισσότερο επιρρεπή στην
απομόνωση. Τα πράγματα δυσκολεύουν και από τον εργάσιμο χρόνο που καταπίνει
τον ελεύθερο και δεν αφήνει περιθώρια για φιλίες.

Η λύση δεν είναι μια αναβίωση του αποτυχημένου προτύπου της δεκαετίας του
1950, λέει η Στέφανι Κουντς, αλλά η ενίσχυση άλλων σχέσεων, ιδιαίτερα τώρα που
οι άνθρωποι ζουν τον περισσότερο χρόνο της ημέρας τους «εκτός γάμου». Μοιάζει
παράδοξο, αλλά μπορούμε να ενισχύσουμε τον γάμο μας όταν δεν περιμένουμε από
αυτόν να είναι το μοναδικό μας καταφύγιο στη ζωή.