[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

ΜΙΑ ΠΡΟΣΦΑΤΗ μελέτη έδειξε ότι στην Ελλάδα ένα σχετικά χαμηλό ποσοστό
νέων ανθρώπων αποδέχεται τις «πολλαπλές ταυτότητες» και βεβαίως την «ευρωπαϊκή
ταυτότητα» (οτιδήποτε κι αν σημαίνει η φράση αυτή). Τα ευρήματα αυτά
επιβεβαιώνονται και από τις δημοσκοπήσεις του Ευρωβαρόμετρου που, τουλάχιστον
σε ό,τι αφορά μια σειρά από ποιοτικά στοιχεία, δείχνουν την Ελλάδα να
αποδέχεται ένα μάλλον ρηχό και κάπως αντιφατικό ευρωπαϊσμό. Αντιφατικό με την
έννοια ότι ενώ η Ελλάδα εμφανίζεται να θέλει γενικά «περισσότερη Ευρώπη»
(υποστηρίζοντας το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα, τη διεύρυνση, το ευρώ, την εσωτερική
αγορά, την ανάπτυξη της κοινής αμυντικής πολιτικής και όλους τους βασικούς
στόχους της ενοποίησης), ταυτόχρονα δείχνει να ταυτίζεται σχετικά λίγο με την
Ευρώπη και την «ευρωπαϊκή ταυτότητα». Έτσι οι Έλληνες εμφανιζόμαστε να θέλουμε
«περισσότερη Ευρώπη», αλλά ταυτόχρονα να αισθανόμαστε ολοένα και «λιγότερο
Ευρωπαίοι». Μια άλλη ελληνική αντίφαση και ελληνικό παράδοξο. Οι άλλες χώρες
όπου οι νέοι επιδεικνύουν αντίστοιχες στάσεις είναι το Ηνωμένο Βασίλειο, η
Σουηδία και η Φινλανδία, αλλά αυτές οι χώρες (και κυρίως οι δύο πρώτες) δεν
θέλουν ούτε προσποιούνται ότι θέλουν «περισσότερη Ευρώπη, περισσότερη
ενοποίηση». Στην Ελλάδα η αντίφαση και το παράδοξο αποτελούν – νομίζω – μέρος
της ευρύτερης διαδικασίας συντηρητικοποίησης της ελληνικής κοινωνίας,
περιλαμβανομένων και των νέων. Οι νέοι (φοιτητές, κ.λπ.) σε σημαντικό ποσοστό
εμφανίζονται να φοβούνται το νέο, την αλλαγή, το ξένο, το «άλλο», την Ευρώπη,
την παγκοσμιοποίηση, την καινοτόμο σκέψη. Αντίθετα, φαίνεται να αποδέχονται
και να αγκαλιάζουν ό,τι πιο συντηρητικό σε θεσμούς, ιδέες, αντιλήψεις, στάσεις
ζωής. Άλλωστε δεν είναι τυχαίο ότι η κοινωνία συνολικά τοποθετεί αξιολογικά
στην υψηλότερη κλίμακα την Εκκλησία, τις Ένοπλες Δυνάμεις και τα Σώματα
Ασφαλείας. Και αυτό σε μια χώρα με τις συγκεκριμένες ιστορικές εμπειρίες που
είχε. Σε μεγάλο ποσοστό οι νέοι εμφανίζονται να καταδικάζουν π.χ. την
παγκοσμιοποίηση, αν και υιοθετούν το life-style και τα προϊόντα της
διαδικασίας (π.χ. κινητά τηλέφωνα, κ.λπ.). Ποιος ευθύνεται για την κατάσταση
αυτή; Προφανώς όχι μόνο οι νέοι. Ευθυνόμαστε και όλοι οι άλλοι…

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος
του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ.