Η αρχή του τέλους του εφιάλτη

«Αρχή του τέλους ενός εξαετούς εφιάλτη για τον κόσμο» χαρακτήρισε η ομάδα
των Σοσιαλιστών στο Ευρωκοινοβούλιο τη νίκη των Δημοκρατικών στις ΗΠΑ,
εκφράζοντας λίγο-πολύ τα συναισθήματα μεγάλου μέρους της διεθνούς κοινότητας.
Οι αναλυτές, ωστόσο, σπεύδουν να συγκρατήσουν τους υπεραισιόδοξους: η μεταβολή
της ισορροπίας δυνάμεων στο Κογκρέσο δεν θα επιφέρει κοσμογονικές αλλαγές στην
αμερικανική εξωτερική πολιτική.

Από το Παρίσι ώς το Πακιστάν, «επώνυμοι» και «ανώνυμοι» εξέφραζαν χθες την
ελπίδα ότι η εκλογική ήττα του Μπους θα αποτελέσει για τον «Τεξανό καουμπόη»
ένα μάθημα ταπεινότητας και θα τον υποχρεώσει να υιοθετήσει πιο συμφιλιωτική
προσέγγιση στις παγκόσμιες κρίσεις. «Υπάρχει λιγότερος Λευκός Οίκος στην
Αμερική τώρα και λίγο λιγότερη Αμερική στον κόσμο. Το τέλος της Αμερικής του
Μπους αποτελεί καλό νέο για όσους αγαπούν την Αμερική», δήλωσε ο Ντομινίκ
Μουαζί, ειδικός σύμβουλος στο Γαλλικό Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων.

Αναμφισβήτητα, ο Μπους θα υποχρεωθεί τα επόμενα δύο χρόνια να διαπραγματευθεί
με τους Δημοκρατικούς. Οι τελευταίοι έχουν πλέον αρκετή δύναμη στο Κογκρέσο
ώστε να εμποδίσουν κάποια σχέδιά του (την πρόταση, για παράδειγμα, να
καταστούν μόνιμες οι φορολογικές απαλλαγές που ενέκρινε κατά την πρώτη θητεία
του) αλλά και να διερευνήσουν την ορθότητα ή μη των αποφάσεων που έχει λάβει
από το 2000, κάνοντας τη ζωή του δύσκολη. Η δύναμή τους ωστόσο υπονομεύεται
τόσο από την εικόνα διχασμού που παρουσιάζουν σε διάφορα ζητήματα (από την
πορεία που πρέπει να ακολουθήσουν οι ΗΠΑ στο Ιράκ έως το κατά πόσον πρέπει να
παραπεμφθεί ο Μπους με το ερώτημα της καθαίρεσης) όσο και από την αξιοσημείωτη
δύναμη την οποία διατηρεί ο Αμερικανός πρόεδρος: έχει δικαίωμα άσκησης βέτο
στα νομοσχέδια και παραμένει επικεφαλής των Ενόπλων Δυνάμεων σε περίοδο
πολέμου. Επιγραμματικά, πάντως, θα μπορούσε να πει κανείς ότι μεγάλες
πιθανότητες να βγουν κερδισμένοι από τη νίκη των Δημοκρατικών έχουν τόσο το
παγκόσμιο κλίμα όσο και η Ευρώπη.

Πέντε σενάρια για τις μελλοντικές εξελίξεις

1. Ιράκ

Ο πόλεμος στο Ιράκ ήταν, μαζί με τα σκάνδαλα διαφθοράς, από τα κυριότερα αίτια
της καταψήφισης των Ρεπουμπλικανών. Λίγοι αναλυτές όμως προβλέπουν για το
άμεσο μέλλον δραματική διαφοροποίηση της αμερικανικής γραμμής. Οι Δημοκρατικοί
χρησιμοποίησαν το Ιράκ για να χτυπήσουν τον Μπους, αλλά δεν έχουν παρουσιάσει
κανένα σαφές σχέδιο δράσης. Το βέβαιο είναι ότι θα αξιοποιήσουν τη νίκη τους
για να διερευνήσουν εξονυχιστικά τους μέχρι σήμερα χειρισμούς της κυβέρνησης
Μπους: ο άρτι παραιτηθείς Ντόναλντ Ράμσφελντ αναμένεται να περάσει ατελείωτες
ώρες σε αίθουσες ακροάσεων.

Επικρατέστερο σενάριο: σταδιακή αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων

2. Μέση Ανατολή

Οι Ευρωπαίοι δεν αναμένουν σημαντική αλλαγή της αμερικανικής πολιτικής στη
Μέση Ανατολή. Κι αυτό διότι οι Δημοκρατικοί στηρίζουν το Ισραήλ όσο και οι
Ρεπουμπλικανοί. Αυτό που θα αλλάξει είναι η Μέση Ανατολή. «Όταν ο επόμενος
πρόεδρος αναλάβει την εξουσία, είτε Δημοκρατικός είναι είτε Ρεπουμπλικανός, οι
ΗΠΑ θα βρίσκονται, πιθανότατα, ακόμα στο Ιράκ», γράφει ο πολιτειολόγος Μάικλ
Λιντ στο περιοδικό «Prospect». «Και το πιθανότερο είναι πως θα υπάρχει πλέον
ένα πυρηνικό Ιράν. Διότι ο Μπους δύσκολα θα ανοίξει τρίτο μέτωπο, μετά το Ιράκ
και το Αφγανιστάν».

Επικρατέστερο σενάριο: καμία κίνηση για την επίλυση του Παλαιστινιακού

3. Κλίμα

«Καλή είδηση για το κλίμα», χαρακτήρισαν η Greenpeace και το Παγκόσμιο Ταμείο
για τη Φύση (WWF) το αποτέλεσμα των αμερικανικών εκλογών. Την ίδια άποψη είχε
εκφράσει προ ημερών και η Μπάρμπαρα Χέλφεριτς, εκπρόσωπος της Κομισιόν,
λέγοντας πως μια μεταβολή της ισορροπίας δυνάμεων στο Κογκρέσο μπορεί να
μετατρέψει τις ΗΠΑ σε πιο δραστήριο «συναγωνιστή» στη μάχη κατά των κλιματικών
αλλαγών. Όπως επισημαίνει εκπρόσωπος του WWF, «οι Δημοκρατικοί θα ασκήσουν
ισχυρές πιέσεις ώστε να αναληφθεί δράση στο εσωτερικό των ΗΠΑ, γεγονός που θα
έχει θετικά αποτελέσματα για το κλίμα».

Επικρατέστερο σενάριο: δραστηριοποίηση έναντι των κλιματικών αλλαγών

4. Παγκόσμιο εμπόριο

«Χάθηκε κάθε πιθανότητα να συμβάλουν οι ΗΠΑ στην “αναζωογόνηση” του γύρου
συνομιλιών της Ντόχας για το παγκόσμιο εμπόριο, αν και οι συνομιλίες αυτές
ίσως είναι ούτως ή άλλως νεκρές», γράφει στους «Times» η Μπράουνεν Μάντοξ. ΗΠΑ
και Ευρώπη απέτυχαν να συμφωνήσουν τον περασμένο Ιούλιο στις περικοπές των
αγροτικών επιδοτήσεων. Όπως δήλωσε ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος, «οι
Δημοκρατικοί έχουν, παραδοσιακά, πιο προστατευτικά ένστικτα από τους
Ρεπουμπλικανούς και βλέπουν με μεγαλύτερη συμπάθεια το ισχυρό αμερικανικό
αγροτικό λόμπι».

Επικρατέστερο σενάριο: συνέχιση του αδιεξόδου

5. Ευρώπη

Ιδιαίτερα θετική για την ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική θεωρούν οι ειδικοί τη
νίκη των Δημοκρατικών. Κι αυτό διότι οι Δημοκρατικοί θέλουν μια ισχυρή Ευρώπη,
η οποία να μοιράζεται το βάρος της παγκόσμιας ηγεμονίας με τις ΗΠΑ. Ορισμένοι
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, μάλιστα, εικάζουν πως οι Δημοκρατικοί θα επιχειρήσουν
να πείσουν την Ευρώπη να αναλάβει πιο ενεργό ρόλο σε διάφορα «καυτά σημεία»
του πλανήτη, όπως το Αφγανιστάν και το Νταρφούρ.

Επικρατέστερο σενάριο: ισχυροποίηση της Ευρώπης