Η ράθυμη δημοκρατία

ΣΤΑ παλαιά πεδία μαχών υπήρχαν δύο τύποι αρχηγών. Αυτός που έτρεχε
μπροστά με το σπαθί στο χέρι κι αυτός που έβλεπε τη μάχη από ένα λόφο.
Αμφότερα τα στυλ έχουν πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Αν είσαι στην πρώτη
γραμμή, εμψυχώνεις τους πολεμιστές σου και τους τραβάς μπροστά. Αν είσαι στον
λόφο, έχεις όλη την εικόνα και μπορείς να δώσεις σωστές διαταγές. Είναι
λιγότερο θέμα ουσίας και περισσότερο ζήτημα ιδιοσυγκρασίας, ενώ δεν
κινδυνεύεις να φας και καμιά σπαθιά.

ΑΝΑΛΟΓΑ ισχύουν και στη σύγχρονη πολιτική, αν και χωρίς αιματοχυσία.
Υπάρχει ο πολιτικός που είναι διαρκώς στο προσκήνιο, παράγοντας ένα γεγονός τη
μέρα. Και υπάρχει ο πολιτικός που κρατιέται σε απόσταση από τα πράγματα, που
μετρά τη δημόσια παρουσία του με το σταγονόμετρο, που καλλιεργεί τον μύθο του.
Είναι θέμα στυλ. Παράδειγμα η γαλλική Δεξιά. Ο Νικολά Σαρκοζί, υπερκινητικός,
δραστήριος και επικρατέστερος υποψήφιος για το προεδρικό χρίσμα του 2007,
είναι διαρκώς στην επικαιρότητα. Ο πρόεδρος Ζακ Σιράκ εμφανίζεται από καιρού
εις καιρόν, πάντα για κάποια σημαντική παρέμβαση.

Ο ΚΩΣΤΑΣ Καραμανλής είναι αμερικανοτραφής και όχι γαλλοτραφής. Όσο για
την πολιτική ζωή, συμπεριλαμβανομένης της δράσης της κυβέρνησής του, τη βλέπει
από τον λόφο της Ραφήνας. Οι κινήσεις του είναι λίγες και υπολογισμένες.
Παράδειγμα η συνάντηση με τους δασκάλους. Το έψαξε, το μέτρησε, το
προετοίμασε, το έκανε. Πιθανώς, να το αποφάσισε, αντιδρώντας στην πληροφόρηση
ότι ο Γιώργος Παπανδρέου προετοίμαζε μια πρωτοβουλία για την Παιδεία.

ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΩΣ ιδιοσυγκρασίας, πάντως, η ελαχιστοποιημένη αρχηγική
παρουσία του Καραμανλή αντανακλά και άλλες αντιλήψεις. Ας πούμε, την πεποίθηση
των ανθρώπων του ότι η σχέση της κοινωνίας με την πολιτική έχει αλλάξει. Οι
πολίτες, κατά την εκδοχή αυτή, δεν θέλουν έναν πρωθυπουργό που εμφανίζεται
διαρκώς και εξαγγέλλει προγράμματα ή επιχειρεί πρωτοβουλίες. Ούτως ή άλλως,
διανύουμε μια εποχή χαλαρού ενδιαφέροντος για τα κοινά που δεν αποτελούν μέρος
των καθημερινών ενασχολήσεων ενός νοικοκυριού. Ακόμη και ο δημοσιογραφικός
καταιγισμός – σκάνδαλα, καταγγελίες, φωνές – των δελτίων ειδήσεων δεν
επηρεάζει το κοινό. Πρόκειται για θέαμα – τίποτε περισσότερο. Το αποδεικνύει η
περίπτωση Ψωμιάδη, όπου η ιδιομορφία του υποψηφίου και η τοπική πολιτική
ιδιαιτερότητα υπερίσχυσαν της σκανδαλολογίας.

ΣΕ ΑΥΤΗ τη ράθυμη δημοκρατία ταιριάζει λοιπόν ένας ράθυμος
πρωθυπουργός. Ελάχιστη ήταν η συμμετοχή του στις δημοτικές και νομαρχιακές
εκλογές. Αν εξαιρεθεί η προχθεσινή υποτονική εμφάνιση στη Βουλή, ο Καραμανλής
είναι σαν να καλλιεργεί επιμελώς την εικόνα ότι δεν υπάρχει. Την ίδια ώρα η
χώρα έχει μπει σε εκλογικό κύκλο – αφού είναι κοινή πεποίθηση ότι θα έχουμε
βουλευτικές το 2007 – με την κυβέρνηση να μην κάνει τίποτε, λες και ο βασικός
της στόχος είναι να υπνωτίσει τους ψηφοφόρους.