[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

ΤΗΝ ΠΕΡΑΣΜΕΝΗ εβδομάδα γράφαμε για διάφορα σενάρια κατάρρευσης της
ευρωζώνης. Υπάρχουν όμως ακόμη χειρότερα σενάρια: για επικείμενη κατάρρευση
όλης της Ευρώπης! Τα σενάρια της ολικής κατάρρευσης εκπορεύονται από τις
Ηνωμένες Πολιτείες. Αυξανόμενος αριθμός βιβλίων με διάφορες εκδοχές ολικής
κατάρρευσης παράγεται τελευταία και σημειώνει κυκλοφοριακή επιτυχία στις ΗΠΑ.
(Το πιο γνωστό, γραμμένο από τον Ρ. Buchanan, φέρει τον εύγλωττο τίτλο «Ο
Θάνατος της Δύσης/The Death of the West».) Δύο είναι τα κύρια επιχειρήματα για
τη ζοφερή αυτή προοπτική: (α) η αδιαφορία που υποτίθεται δείχνει η Ευρώπη για
την απειλή που αντιπροσωπεύει το ριζοσπαστικό Ισλάμ, απειλή ισοδύναμη με αυτή
των Ναζί, (β) η δραστική συρρίκνωση του πληθυσμού της Ευρώπης, αφού με το
τέλος του τρέχοντος αιώνα θα έχει μειωθεί κατά περίπου 30%. Έτσι, όπως
υποστηρίζεται, «η Ευρώπη από λίκνο του ευρωπαϊκού πολιτισμού θα καταστεί ο
νεκροθάφτης του». Έχουν κάποια βάση τα σενάρια αυτά; Ορισμένες από τις τάσεις
είναι όντως υπαρκτές. Η δραστική μείωση αλλά και γήρανση του πληθυσμού της
Ευρώπης συνιστά μια εξόχως ανησυχητική διαδικασία για την ασφάλεια, το
κοινωνικό πρότυπο αλλά και την επιβίωση της Ευρώπης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή
εκτιμά λ.χ. ότι ο πληθυσμός της σημερινής Ευρωπαϊκής Ένωσης που σήμερα φθάνει
τα 456 εκατ. θα μειωθεί στα 449 εκατ. το 2050 και κυρίως θα είναι ένας
«γηρασμένος πληθυσμός». Από την άλλη μεριά, ο μουσουλμανικός πληθυσμός της
Ευρώπης (Ε.Ε.), που σήμερα αριθμεί γύρω στα 16 εκατ., θα αυξηθεί, αν και όχι
τόσο δραστικά όσο εκτιμούν οι Αμερικανοί. Ταυτόχρονα όμως με την αυξανόμενη
μετανάστευση κυρίως από μεσογειακές χώρες φαίνεται να δημιουργείται ένα εν
δυνάμει «επικίνδυνο κοκτέιλ». Ωστόσο όλα αυτά δεν οδηγούν αναπόδραστα στην
«κατάρρευση». Γιατί η Ευρώπη μπορεί να επεξεργαστεί απαντήσεις στις προκλήσεις
αυτές. Και για τις απαντήσεις ξεχάστε την αμερικανική βιβλιογραφία. Δύο βιβλία
που μόλις κυκλοφόρησαν στο Λονδίνο προσφέρουν χρήσιμες προσεγγίσεις. Είναι:
(α) Ant. Giddens «Europe in the Global Age/Η Ευρώπη στην Παγκόσμια Εποχή»
(Polity Press), (β) Ant. Giddens, Ρ. Diamond, R. Litle (επ.) «Global Europe,
Social Europe/Παγκόσμια Ευρώπη, Κοινωνική Ευρώπη» (Polity Press).

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος
του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ.