Πικρή η ζάχαρη για τους παραγωγούς

Σε πήλινα πόδια στηρίζεται το μέλλον της τευτλοκαλλιέργειας στην Ελλάδα, αλλά
και η βιωσιμότητα της εισηγμένης στο Χ.Α. Ελληνικής Βιομηχανίας Ζάχαρης,
θυγατρικής της Αγροτικής Τράπεζας. Παράλληλα, πόλεμος συμφερόντων μαίνεται
γύρω από τα δύο εργοστάσια της ΕΒΖ, σε Λάρισα και Ξάνθη, τα οποία πρόκειται να
μετατραπούν σε μονάδες βιοαιθανόλης και να παραχωρηθούν σε ιδιώτες.

Ωστόσο, ακόμη και να κλείσουν τα δύο από τα πέντε εργοστάσια της ΕΒΖ, το
μέλλον για τους χιλιάδες παραγωγούς και εργαζομένους στη μεταποίηση της
ζάχαρης είναι αβέβαιο. Το νέο καθεστώς στην Ε.Ε., που έχει στόχο τη δραστική
μείωση της καλλιέργειας τεύτλων και εφαρμόστηκε πρώτη φορά φέτος, έφερε πτώση
της τιμής παραγωγού κατά 36,5%. Η μείωση της τιμής αποθάρρυνε τους
καλλιεργητές και φέτος εκτιμάται ότι θα παραχθούν μόνο 170.000-180.000 τόνοι
ζάχαρης, έναντι 280.000 τόνων, αφού ήδη πολλοί εγκατέλειψαν τον χώρο.

Μόνο το 2006 αποχώρησαν σταδιακά από το επάγγελμα περίπου οι μισοί (10.000)
από το σύνολο των περίπου 25.000 Ελλήνων τευτλοπαραγωγών, πολλοί εκ των οποίων
στράφηκαν στην πιο επικερδή καλλιέργεια βάμβακος. Η κατάσταση μάλλον θα
επιδεινώνεται, καθώς οι ίδιες ποσότητες αναμένεται να παραχθούν του χρόνου
όπως και τα προσεχή έτη, παρ’ ότι η εθνική ποσόστωση φτάνει συνολικά τους
280.323 τόνους.

Με εισαγωγές

Επιπλέον, το κλείσιμο των εργοστασίων από το 2007 και η μετατροπή τους σε
μονάδες βιοαιθανόλης, με την ταυτόχρονη παραχώρησή τους σε ιδιώτες, σε καμία
περίπτωση δεν εξασφαλίζει ότι θα απορροφηθεί η εγχώρια παραγωγή τεύτλων, λένε
στελέχη της ΕΒΖ. Το πιθανότερο, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, είναι οι ιδιώτες
να θέσουν σε λειτουργία τις μονάδες βιοαιθανόλης με εισαγόμενη πρώτη ύλη, για
παράδειγμα από τη μονάδα της ΕΒΖ στη Σερβία, όπου η τιμή της είναι έως και
τρεις φορές χαμηλότερη από ό,τι στην Ελλάδα, αφού τίποτα δεν τους δεσμεύει να
αγοράζουν την ελληνική ζάχαρη.

Το νέο καθεστώς δίνει τη δυνατότητα στις βιομηχανίες που δεν θέλουν να
εξαντλήσουν το σύνολο της ποσόστωσης, να επιστρέψουν ένα μέρος στην Ε.Ε. και
σε αντάλλαγμα να απαλλάσσονται από την καταβολή εισφορών στο Ευρωπαϊκό Ταμείο
Ζάχαρης. Η ΕΒΖ εκτιμά ότι 100.000-140.000 τόνοι δεν πρόκειται να παραχθούν,
δηλαδή το 51% της ποσόστωσης. Έτσι, σχεδιάζει να επιστρέψει την ποσόστωση για
να γλιτώσει τις εισφορές.

Το πιθανότερο σενάριο σε αυτή την περίπτωση, εφόσον δηλαδή κλείσουν οι δύο
μονάδες και μειωθεί κατά 51% η εθνική ποσόστωση ζάχαρης, είναι ότι μόνο για
την τρέχουσα χρονιά η ΕΒΖ θα εξοικονομήσει από τις εισφορές που δεν θα
καταβάλει ποσό της τάξεως των 70-100 εκατ. ευρώ. Το συνολικό ποσό – μαζί με το
«πριμ εγκατάλειψης» για το κλείσιμο των δύο εργοστασίων, μέρος του οποίου
διεκδικούν οι τευτλοπαραγωγοί ως αποζημίωση για τη μείωση των καλλιεργειών
τους – μπορεί να ανέλθει σε 115 εκατ. ευρώ. Τόσο το υπολογίζει σε μελέτη της η
ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ, Κατερίνα Μπατζελή.

Πόλεμος συμφερόντων

Τα χρήματα από την επιστροφή της ποσόστωσης και το πριμ εγκατάλειψης θα
χρηματοδοτήσουν την κατασκευή των δύο νέων μονάδων βιοαιθανόλης, αφού οι
ιδιώτες δεν φαίνονται διατεθειμένοι να βάλουν το χέρι στην τσέπη. Το
ενδιαφέρον είναι μεγάλο και στην πρόσκληση της ΕΒΖ για τη σύσταση κοινοπραξίας
που θα αναλάβει την κατασκευή και εκμετάλλευση των μονάδων, μέχρι στιγμής
έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον 11 σχήματα (τα 9 εμπρόθεσμα). Τα επιχειρηματικά
συμφέροντα γύρω από τις νέες μονάδες της ΕΒΖ, όπως λέγεται, είναι και ένας από
τους λόγους που οδήγησαν σε ρήξη τον τέως πρόεδρο της εταιρείας, Χρήστο
Κοσκινά, και τον διοικητή της ΑΤΕ, Δημήτρη Μηλιάκο. Περίεργο θεωρήθηκε και το
γεγονός ότι πριν από λίγες εβδομάδες, μετά την παραίτηση Κοσκινά και εν μέσω
της σκανδαλολογίας για τις κουμπαριές, η νέα διοίκηση της ΕΒΖ υπέγραψε
προκήρυξη για την πρόσληψη μελετητή που θα συνέτασσε τον… φάκελο προς την
Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την επιστροφή της ποσόστωσης της ζάχαρης. Τελικά η
διοίκηση «ξέχασε» να ενημερώσει τον αρμόδιο υπουργό Ευάγγ. Μπασιάκο, ο οποίος
μόλις μία ημέρα μετά τη δημοσίευση της προκήρυξης… ακύρωσε τον διαγωνισμό.

Κίνδυνος να χαθούν κι άλλες επιδοτήσεις

Το κλείσιμο των δύο μονάδων της ΕΒΖ μπορεί να αποδειχθεί «φιλί της ζωής» για
την επιχείρηση – εκτιμάται ότι φέτος οι ζημίες θα φτάσουν τα 48 εκατ. ευρώ –
όχι όμως και για την τευτλοκαλλιέργεια, οι αποφάσεις για την οποία ελήφθησαν
με μεγάλη καθυστέρηση, όπως παραδέχονται ακόμη και κυβερνητικά στελέχη που
χρεώνουν ολιγωρία στην ηγεσία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης.

Ο κίνδυνος μάλιστα είναι ότι όσο θα περνούν οι εβδομάδες και η ηγεσία του
υπουργείου θα συνεχίζει να αναβάλλει για λόγους πολιτικού κόστους να στείλει
στην Ε.Ε. τον φάκελο για το κλείσιμο των δύο μονάδων, το «πριμ εγκατάλειψης»
θα βαίνει μειούμενο και τελικά θα εισπράξουμε λιγότερα από τα 115 εκατ. ευρώ.
Πέραν τούτου το υπουργείο, παρ’ ότι γνώριζε ήδη από το καλοκαίρι του 2004 προς
ποια κατεύθυνση θα κινηθεί η μεταρρύθμιση της ΚΟΑ (Κοινής Οργάνωσης Αγοράς)
της ζάχαρης, δεν διαμόρφωσε φάκελο εθνικής διαπραγμάτευσης.

Δεν είχε σχέδιο

Όπως τονίζουν και ευρωβουλευτές της αντιπολίτευσης, δεν είχε σχέδιο
διαπραγμάτευσης, έχοντας απλώς αρνητική θέση. Το αποτέλεσμα ήταν να μην
καταβληθεί η παραμικρή προσπάθεια για το αντιστάθμισμα των επιδοτήσεων των
μικρών παραγωγών, όπως είχε ζητηθεί από την ομάδα των ευρωβουλευτών της
αξιωματικής αντιπολίτευσης και έγινε αποδεκτό από το Ευρωκοινοβούλιο. Η Ελλάδα
δεν ζήτησε καν δικαίωμα πρόσθετων ενισχύσεων από εθνικούς πόρους, όπως έκαναν
άλλες χώρες (π.χ. Φινλανδία) για να στηρίξει έστω εν μέρει τους Έλληνες
τευτλοπαραγωγούς. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλές από τις αντιπροτάσεις των λοιπών
χωρών της «συμμαχίας των 10» έγιναν σχεδόν στο σύνολό τους αποδεκτές από την
Κομισιόν. Για παράδειγμα, πρόσθετες ποσοστώσεις για τη μεταβατική περίοδο
2006-2009 πήραν η Ιταλία, η Λιθουανία και η Σουηδία. Σε Πορτογαλία και Ιταλία
αυξήθηκαν οι παραδοσιακές ανάγκες εφοδιασμού. Σε Αυστρία και Σουηδία δόθηκαν
μεταβατικές ενισχύσεις 9 και 5 εκατ. ευρώ αντίστοιχα, ενώ πρόσθετες ενισχύσεις
για τη μεταβατική περίοδο θα λάβουν και η Φινλανδία, η Ιρλανδία, η Πορτογαλία,
η Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο.