[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

«ΜΠΟΡΕΙ να καταρρεύσει το ενιαίο νόμισμα, ευρώ», η Οικονομική και
Νομισματική Ένωση (ΟΝΕ-Ευρωζώνη) δηλαδή; Όσο ανίερο κι αν είναι το ερώτημα
αυτό, έχει πάντως ήδη τεθεί και συζητείται ευρύτατα στον ευρωπαϊκό Τύπο.
Αφορμή για τη συζήτηση αυτή υπήρξε η δημοσίευση μελέτης με τον τίτλο «Θα
Ραγίσει η Ευρωζώνη;» (βλέπε: S. Tifold, «Will Europe Crack?» Λονδίνο, Centre
for European Reform, 2006). Ο συγγραφέας της μελέτης θέτει ευθέως το ερώτημα
(και σε άρθρο στους «Financial Times», 4.10.2006): «μπορεί να διαλυθεί η
Ευρωζώνη;». «Τα σημάδια», διατείνεται, «είναι οπωσδήποτε δυσοίωνα». Και είναι
«δυσοίωνα» γιατί, κατά τον συγγραφέα, η δημιουργία της Ευρωζώνης δεν οδήγησε
στις αναμενόμενες οικονομικές μεταρρυθμίσεις στους τομείς εκείνους που θα
μπορούσαν να καταλήξουν στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, ενίσχυση της
κινητικότητας της εργασίας κ.λπ. «Η συμμετοχή στην ΟΝΕ», γράφει, «οδήγησε
αντίθετα στη μείωση των πιέσεων προς τις κυβερνήσεις για την προώθηση
μεταρρυθμιστικών προγραμμάτων». Ως χαρακτηριστική περίπτωση αναφέρεται αυτή
της Ιταλίας και βεβαίως της Γερμανίας και της Γαλλίας. Η Ιταλία θεωρείται
μάλιστα η χώρα που μπορεί να αποχωρήσει από το ευρώ, εγκαινιάζοντας έτσι τη
διαδικασία διάλυσης της ΟΝΕ. Βεβαίως όλα αυτά είναι (ακαδημαϊκά) σενάρια,
απόψεις και προβληματισμοί που προέρχονται από μια χώρα (Βρετανία) που δεν
συμμετέχει στην Ευρωζώνη/ΟΝΕ και που δεν θα ήταν και ιδιαίτερα δυστυχής από τη
διάλυσή της. Από την άλλη μεριά όμως, είναι γεγονός ότι, ενώ η ΟΝΕ προσέφερε
ορισμένα αδιαμφισβήτητα πλεονεκτήματα (κυρίως οικονομική σταθερότητα), ωστόσο
δεν απέδωσε κάποια άλλα οφέλη, που πολλοί ανέμεναν με τη σύστασή της. Δεν
οδήγησε π.χ. σε υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης (αν και τελευταία καταγράφονται
ορισμένες θετικές τάσεις στις οικονομίες της Ευρωζώνης), σε εντονότερη
επενδυτική δραστηριότητα και, βεβαίως, στις αναγκαίες οικονομικές
μεταρρυθμίσεις. Επιπλέον, η ΟΝΕ δεν δημιούργησε, τουλάχιστον ακόμη, τη
δυναμική για βαθύτερη οικονομική ενοποίηση και κυρίως πολιτική ενοποίηση.
Πολλοί πίστευαν (και πιστεύουν) ότι νομισματική ένωση χωρίς πολιτική ένωση δεν
μπορεί να υπάρξει σε μακροχρόνια βάση. Η νομισματική ένωση συνεπάγεται και
προϋποθέτει την πολιτική ένωση και την κεντρική ευρωπαϊκή κυβέρνηση.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος
του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ.