«Ναι, υπήρξε η γενοκτονία των Αρμενίων»

Ναι, έγινε πράγματι γενοκτονία των Αρμενίων το 1915, λέει ο Τούρκος
ιστορικός Χαλίλ Μπερκτάι στο γαλλικό περιοδικό «Νουβέλ Ομπσερβατέρ». Γύρω στο
1914, εξηγεί, εμφανίστηκε μια ισχυρή «τουρκιστική» εθνικιστική ιδεολογία, η
οποία μπορεί να αποδοθεί στον φόβο και την οργή για τις ενέργειες της Δύσης
εναντίον του «ασθενούς της Ευρώπης», καθώς και στο γεγονός ότι οι ήττες της
Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στους Βαλκανικούς Πολέμους είχαν γίνει δεκτές με
εκδηλώσεις χαράς από τους Έλληνες και τους Αρμένιους της Κωνσταντινούπολης.

Χαλίλ Μπερκτάι: «Δεν είναι δουλειά των πολιτικών να λένε στους ιστορικούς τι πρέπει να σκέφτονται»

Η κυβέρνηση των Νεοτούρκων αποφάσισε πως οι Έλληνες και οι Αρμένιοι
αντιπροσωπεύουν έναν πραγματικό κίνδυνο για την ενότητα της χώρας. Την ίδια
στιγμή το αρμενικό αυτονομιστικό κίνημα ενισχυόταν με τη βοήθεια της Ρωσίας
και ακολούθησαν φονικές συγκρούσεις μεταξύ των δύο κοινοτήτων. Η κυβέρνηση
έδωσε εντολή να αφοπλιστούν οι Αρμένιοι που υπηρετούσαν ως στρατιώτες και να
χρησιμοποιηθούν σε τάγματα εργασίας, μακριά από το μέτωπο. Αυτό προκάλεσε, τον
Απρίλιο του 1915, την εξέγερση των Αρμενίων του Βαν. Με την προστασία του
ρωσικού στρατού, κατέσφαξαν τον μουσουλμανικό πληθυσμό και τότε η κυβέρνηση
απάντησε, στις 27 Μαΐου 1915, με τον εκτοπισμό των Αρμενίων – όχι μόνο των
αυτονομιστών, αλλά ολόκληρου του πληθυσμού, ανδρών, γυναικών, παιδιών και
ηλικιωμένων. «Η κυβέρνηση επέλεξε τη ριζική λύση. Αποκαλώ αυτό που έγινε
εθνική εκκαθάριση», υπογραμμίζει ο Τούρκος ιστορικός.

Ο Μπερκτάι εκτιμά πως την περίοδο εκείνη σκοτώθηκαν περίπου 600.000 Αρμένιοι – λιγότεροι από το 1,5 εκατ. που προβάλλουν οι Αρμένιοι και περισσότεροι από τους 300.000-400.000 που προβάλλει η τουρκική κυβέρνηση

Τα θύματα. Ο 59χρονος Μπερκτάι έχει σπουδάσει Οικονομία στο
Πανεπιστήμιο του Γέιλ και έχει κάνει το διδακτορικό του στην Ιστορία στο
Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ, ενώ τώρα διδάσκει Ιστορία στο Πανεπιστήμιο του
Βοσπόρου και είναι συντονιστής του προγράμματος Ιστορικών Σπουδών του
Πανεπιστημίου Σαμπαντζί στην Κωνσταντινούπολη. Εκτιμά πως την περίοδο εκείνη
σκοτώθηκαν περίπου 600.000 Αρμένιοι – λιγότεροι από το 1,5 εκατομμύριο που
προβάλλουν οι Αρμένιοι και περισσότεροι από τους 300.000-400.000 που προβάλλει
η τουρκική κυβέρνηση. Πολλοί από τους ανθρώπους αυτούς υπέκυψαν στην πείνα, το
κρύο και την εξάντληση ή σφαγιάσθηκαν από ληστές, αλλά οι εκτοπισμένοι
δέχονταν επίσης επιθέσεις από Τούρκους ή Κούρδους που ζητούσαν εκδίκηση και οι
χωροφύλακες που τους συνόδευαν δεν τους υπερασπίζονταν. Ο Μπερκτάι λέει επίσης
πως υπάρχουν ενδείξεις ότι μια μυστική οργάνωση, που εξαρτιόταν από το
υπουργείο Εσωτερικών, είχε πάρει προφορικά την εντολή να επιτεθεί σε ορισμένες
φάλαγγες Αρμενίων προσφύγων.

Ο Τούρκος ιστορικός υπογραμμίζει πως «δεν είναι δουλειά των πολιτικών να λένε
στους ιστορικούς τι πρέπει να σκέφτονται» και δηλώνει αντίθετος στην απόφαση
της Γαλλικής Εθνοσυνέλευσης για την ποινικοποίηση της γενοκτονίας των
Αρμενίων, την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση καταδίκασε και πάλι χθες ως
αναποτελεσματική. Ωστόσο ο Μπερκτάι καταλήγει: «Υπήρχε ένα σχέδιο εθνικής
εκκαθάρισης; Απαντώ: ναι. Έγινε απέλαση όχι μόνο των αυτονομιστών, αλλά όλων
των Αρμενίων; Απαντώ: ναι. Υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι οι διαταγές για τις
σφαγές έρχονταν από ψηλά; Απαντώ: ναι. Συνεπώς, κατά την άποψή μου, πρόκειται
για μια γενοκτονία».