ΓΝΩΜΗ Αξιοκρατικά κριτήρια στην Ιατρική Εκπαίδευση

ΩΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟΣ δάσκαλος που έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην
Ιατρική Εκπαίδευση για τέσσερις δεκαετίες σε Ιατρικές Σχολές της Ελλάδος και
των ΗΠΑ και με συμμετοχή από υπεύθυνες οργανωτικές θέσεις σε ποικίλα
μετεκπαιδευτικά προγράμματα, εκθέτω ορισμένες απόψεις για την «Ιατρική
Εκπαίδευση» στη χώρα μας. Οι προτάσεις που υποβάλλονται για αλλαγές πιστεύω
πως θα συμβάλουν ουσιαστικά στη βελτίωση του επιπέδου των ιατρών, χωρίς
επιπλέον οικονομική επιβάρυνση.

1. Η ποιότητα εκπαιδευτή-εκπαιδευόμενου ως σημαντικού παράγοντα στην
εκπαίδευση: Σε κάθε Ιατρική Σχολή (δημόσια ή ιδιωτική) θα πρέπει να έχει
καθορισθεί ο τρόπος επιλογής και διαχρονικής αξιολόγησης δασκάλων και μαθητών.
Εκπαιδευτές, εκπαιδευόμενοι και νομοθέτες δεν πρέπει να έχουν την ψευδαίσθηση
ότι η ποιότητα της εκπαίδευσης εξαρτάται μόνο από τη δομή των εκπαιδευτικών
προγραμμάτων. Σε κάθε σύστημα με αξιόλογους δασκάλους και υψηλής ποιότητας
μαθητές, το τελικό αποτέλεσμα (δηλαδή η εκπαίδευση) θα είναι άριστο, γιατί
τίποτα δεν μπορεί να υποκαταστήσει τον αξιόλογο δάσκαλο και τον χαρισματικό
μαθητή.

2. Προπτυχιακή εκπαίδευση: Ο αριθμός των φοιτητών οι οποίοι
εισάγονται στις Ιατρικές Σχολές της χώρας (ασχέτως αν αυτές είναι δημόσιες ή
ιδιωτικές) θα πρέπει να καθορίζεται αφ’ ενός μεν από τον αριθμό που είναι
δυνατόν να εκπαιδευθεί επαρκώς, αφ’ ετέρου και από τον αριθμό των ιατρών που
χρειάζεται η χώρα. Στις Ιατρικές Σχολές μεταξύ των φοιτητών πρέπει να
καλλιεργείται η ευγενής άμιλλα. Οι καλύτεροι από αυτούς πρέπει να έχουν τη
δυνατότητα να καταλάβουν στο μέλλον καλύτερες θέσεις, όπως γίνεται σε άλλους
τομείς.

Το επίπεδο της εκπαίδευσης που παρέχεται από τις Ιατρικές Σχολές είναι δυνατόν
να ελεγχθεί από την ποιότητα των ιατρών που αποφοιτούν από αυτές. Κατά
συνέπεια, η αξιολόγηση των ιατρών πρέπει να είναι όχι μόνο αξιοκρατική αλλά
και σε πανελλήνια κλίμακα, ώστε να υπάρχει σύγκριση μεταξύ των διαφόρων
Ιατρικών Σχολών. Οι φοιτητές κατά τη διάρκεια των σπουδών τους στις Ιατρικές
Σχολές θα πρέπει να υποβάλλονται σε εξετάσεις που θα γίνονται με τις ίδιες
συνθήκες σε πανελλήνια κλίμακα, τουλάχιστον δύο φορές. Η πρώτη θα γίνεται μετά
την περάτωση των μαθημάτων των βασικών επιστημών εφ’ όλης της ύλης και η
δεύτερη εξέταση κατά το τελευταίο εξάμηνο του τελευταίου έτους, επίσης εφ’
όλης της ύλης των κλινικών μαθημάτων. Για να αρχίσει την κλινική εκπαίδευση ο
φοιτητής θα πρέπει να έχει περάσει το πρώτο μέρος των εξετάσεων και για να
αποφοιτήσει από την Ιατρική Σχολή θα πρέπει να έχει συμπληρώσει επιτυχώς και
τα δύο τμήματα αυτών. Με αυτόν τον τρόπο θα γίνεται αντικειμενική αξιολόγηση
τόσο των εξεταζομένων όσο και των διδασκόντων όλων των Ιατρικών Σχολών της
Ελλάδος. Επιπλέον, οι εξετάσεις θα είναι «απρόσωπες» και κατά τεκμήριο πιο
δίκαιες. Οι απόφοιτοι των Ιατρικών Σχολών του εξωτερικού, προκειμένου να
ασκήσουν το επάγγελμα της Ιατρικής στην Ελλάδα, θα πρέπει να δίνουν και τα δύο
τμήματα των εξετάσεων σε πανελλήνια κλίμακα (ίδιες ερωτήσεις, ημέρες, κ.τ.λ.),
ακριβώς όπως θα δίνουν οι φοιτητές των Ιατρικών Σχολών της Ελλάδος.

3. Ειδικότητα: Η πλήρωση των θέσεων για την απόκτηση ειδικότητας
θα πρέπει να γίνεται με αξιοκρατικά κριτήρια. Οι καλύτεροι φοιτητές πρέπει να
έχουν προτεραιότητα στις καλύτερες θέσεις και να αρχίζουν την ειδικότητα χωρίς
αναμονή. Η συνέπεια θα είναι οι ιατροί να ειδικεύονται πριν χάσουν τα πιο
παραγωγικά χρόνια της ζωής τους περιμένοντας να έλθει η σειρά τους για
ειδικότητα. Ο συνολικός αριθμός των ειδικευομένων θα πρέπει να καθορίζεται από
τις ανάγκες που υπάρχουν στη χώρα μας για τη συγκεκριμένη ειδικότητα και από
τον αριθμό των ειδικευομένων ιατρών που είναι σε θέση να εκπαιδεύσει επαρκώς
κάθε νοσοκομείο.

Οι εξετάσεις για την απόκτηση του τίτλου της ειδικότητας θα πρέπει να γίνονται
ταυτόχρονα και σε πανελλήνια κλίμακα. Με αυτόν τον τρόπο θα είναι δυνατή η
σύγκριση της απόδοσης των ειδικευομένων από τα διάφορα νοσοκομεία και κατ’
επέκταση της εκπαιδευτικής ικανότητας και της απόδοσης των διδασκόντων.

4. Διαχρονική Εκπαίδευση: Η Ιατρική εξελίσσεται αενάως. Από τη
στιγμή που ο ιατρός θα τελειώσει την ειδικότητά του μέχρι το τέλος της
επαγγελματικής του σταδιοδρομίας, η Ιατρική θα αλλάζει συνεχώς. Κατά συνέπεια,
ο ιατρός θα πρέπει να ανανεώνει τις γνώσεις του με συνεχιζόμενα
μετεκπαιδευτικά προγράμματα που θα πρέπει να είναι καθορισμένα και
συντονισμένα. Σε αυτά θα παρουσιάζονται οι σπουδαιότερες εξελίξεις που έχουν
πραγματοποιηθεί σε κάθε τομέα της Ιατρικής, ώστε να βοηθηθεί ο ιατρός στην
επιτυχία της αποστολής του.

Βεβαίως, είναι γνωστό ότι όλα τα παραπάνω εφαρμόζονται επί δεκαετίες στις ΗΠΑ
και σε χώρες της Ευρώπης με επιτυχία· και φυσικά είναι δυνατόν να εφαρμοσθούν
και στη χώρα μας, αρκεί να υπάρξει η βούληση και η διάθεση για αγαστή
συνεργασία όλων όσων εμπλέκονται στην Ιατρική Εκπαίδευση.

Ο Χαρίσιος Μπουντούλας, MD, PhD, είναι καθηγητής Παθολογίας /
Καρδιολογίας και Φαρμακευτικής, The Ohio State University (ομότιμος),
αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, διευθυντής του Κέντρου Κλινικής
Έρευνας, πρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου Ιδρύματος Ιατροβιολογικών
Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών και πρόεδρος της Ελληνικής Καρδιολογικής
Εταιρείας