Πες μου το όνομά σου, να σου πω ποιος ήσουν…

Η αράχνη πήρε το όνομά της από ένα πρόσωπο της ελληνικής μυθολογίας, μας πληροφορεί η Αμαλία Μεγαπάνου. «Ήταν κόρη του Ίδμονα, ο οποίος ήταν ειδικός στις βαφές των νημάτων. Είχε αποκτήσει μεγάλη φήμη για την επιδεξιότητά της στην υφαντική, κάτι που την έκανε αλαζόνα σε σημείο να προκαλέσει την Αθηνά να διαγωνιστεί μαζί της. Άρχισε να υφαίνει τα μεγάλα έργα των θεών, αλλά επιθυμώντας να τους μειώσει κεντούσε στον ιστό τους έρωτές της. Η Αθηνά θύμωσε, ξέσκισε τον ιστό και την καταράστηκε να συνεχίζει να υφαίνει ακόμα και κρεμασμένη, μεταμορφώνοντάς την στο ομώνυμο έντομο»

Όσους σημάδεψαν τον μύθο, τη σκέψη και την ιστορία του ελληνικού παρελθόντος
τιμά το νέο βιβλίο της Αμαλίας Μεγαπάνου, η οποία συγκέντρωσε τα βιογραφικά
21.620 προσώπων της αρχαίας ελληνικής γραμματείας σε ένα πρωτότυπο έργο 1.200
σελίδων.

Η Αμαλία Μεγαπάνου, κόρη του Αναστάσιου Κανελλόπουλου (στον οποίο αφιερώνει το
βιβλίο), σύζυγος για 20 χρόνια του Κωνσταντίνου Καραμανλή, ανιψιά του
Παναγιώτη Κανελλόπουλου, έχοντας κατακτήσει μια θέση στην ελληνική λογοτεχνία,
με ερευνητικό μόχθο και πολύχρονη αφοσίωση κατόρθωσε να συλλέξει και να ενώσει
σε ένα σύνολο το χαώδες υλικό.

Το βιβλίο «Πρόσωπα και άλλα κύρια ονόματα» είναι ένας θησαυρός για
επαγγελματίες και ερασιτέχνες που θέλουν να μελετήσουν την αρχαία ελληνική
γραμματεία. Κι αυτό διότι, όπως γράφει ο διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη
Άγγελος Δεληβορριάς, «στα απροσπέλαστα άβατα των χώρων όπου τελούνται με
μυστικές ιερουργίες οι ιχνηλασίες της αρχαιότητας, όπως δεν είναι ευπρόσδεκτος
ο “ανειδίκευτος” καθημερινός προβληματισμός, δεν εισχωρεί ανεμπόδιστα και ο
μέσος ενδιαφερόμενος: ο μαθητής και ο νέος, ο οποιοσδήποτε και με οποιαδήποτε
ευκαιρία θα ήθελε να ενημερωθεί για τη ζωή και το έργο όσων άφησαν ανεξίτηλα
τα ίχνη τους στη μνήμη του ελληνικού χρόνου».

Ταξιδεύοντας στις σελίδες του βιβλίου, ο αναγνώστης θα βρει, για παράδειγμα,
ότι η Άγγελος ήταν κόρη του Δία και της Ήρας που την είχαν δώσει στις νύμφες
για να την αναθρέψουν, αλλά εκείνη έκλεψε κάποτε ένα άρωμα της Ήρας και το
έδωσε στην Ευρώπη. Όταν θύμωσε η μητέρα της, η Άγγελος τράπηκε σε φυγή.
«Κρύφτηκε τελικά ανάμεσα σε άντρες που συνόδευαν έναν νεκρό, οπότε σταμάτησε
να την καταδιώκει η μητέρα της και μετά από επέμβαση του Δία, ανέλαβαν οι
Κάβειροι να την εξαγνίσουν. Την οδήγησαν στην Αχερουσία λίμνη, όπου την
υποδέχτηκαν οι νεκροί και την έκαναν θεά τους», γράφει η Αμαλία Μεγαπάνου.

Ο αναγνώστης θα ανακαλύψει ακόμη ότι η Μιξοπάρθενος ήταν επίθετο που έδιναν
στη Σφίγγα και τη Σκύλλα, αλλά αφορά και στο τέρας, μισή γυναίκα και μισή
έχιδνα, που αναφέρεται ως η πρόγονος των Σκυθών. Κατά την παράδοση των Ελλήνων
του Πόντου, η τερατώδης αυτή γυναίκα ζούσε στα δάση της Σκυθίας, όπου τη
συνάντησε ο Ηρακλής, επιστρέφοντας με τα άλογα του Γηρυόνη, τα οποία όμως είχε
χάσει. Ζήτησε τότε τη βοήθειά της και του υποσχέθηκε να τα βρει αν εκείνος
πλάγιαζε μαζί της…

«Αν βάλω κάτι στο μυαλό μου θα το κάνω»

Για την επιμονή και την υπομονή – δώδεκα ετών – που χρειάστηκε για το νέο της
βιβλίο, η Αμαλία Μεγαπάνου θα μιλήσει στην παρουσίασή του στο Μουσείο Μπενάκη
στις 7 Νοεμβρίου. Και φαίνεται πως εκείνα που έλεγε από το 1991 (στον
«Ταχυδρόμο») την εκφράζουν και σήμερα: «Όπως και με τα ιστορικά μου βιβλία,
ήθελα να σας πω κάτι που νομίζω δεν ξέρατε, όπως κι εγώ προτού ασχοληθώ. Αλλά
είμαι πάρα πολύ περίεργη να τα μαθαίνω όλα. Δεν θέλω να βγαίνω μπρος. Παίζω τη
ζωή μου σουρντίνα και το κάνω και στα γραπτά μου. Αν βάλω κάτι στο μυαλό μου
θα το κάνω».

Το κοινό της, τονίζει πάντα, το απέκτησε με το σπαθί της: «Άρχισαν να με
διαβάζουν από περιέργεια και γρήγορα κατάλαβαν ότι αγαπώ και περιποιούμαι τους
ήρωές μου και τους αναγνώστες εξίσου. Οι άνθρωποι έχουν ανάγκη από περιποίηση.
Η ζωή τούς ξεσκίζει».

Ο Κρότος και ο Θάνατος

Αν ο Τυφών ήταν «τρομερό θηρίο, γιος της Γαίας και του Τάρταρου», ο Κρότος
«ήταν ακόλουθος των Μουσών και όχι Κένταυρος όπως πιστεύουν πολλοί» και ο
Θάνατος «γιος της Νύκτας ή του Ερέβους και της Νύκτας και αδελφός του Ύπνου
(εμφανίζεται ως μαύρο παιδί στην αγκαλιά της Νύκτας στη λάρνακα του Κύψελου
στην Ολυμπία)», ο Τυνδάριχος ήταν Σικυώνιος συγγραφέας βιβλίου περί μαγειρικής
(3ος π.Χ.) και ο Φιλοποίμην – όνομα που είχε ο Φίνος των ελληνικών ταινιών –
ήταν φίλος του Ιπποκράτη και στρατηλάτης.

Χάλυβες και Ισχυρός

Ο Φρίκιος ήταν Κένταυρος τον οποίο σκότωσε ο Ηρακλής και από τον οποίο ονομάστηκε το Φρίκιον Όρος πάνω από τις Θερμοπύλες

Χάλυβες: Ήταν λαός της Μικράς Ασίας που ζούσε στην περιοχή του Πόντου,
όπου υπήρχαν πολλά μεταλλεία σιδήρου και οι ίδιοι φημίζονταν ως τέλειοι
μεταλλουργοί, που παρήγαγαν εξαιρετικής ποιότητα σίδηρο. Λέγεται επίσης πως
ήταν οι πρώτοι που επεξεργάστηκαν τον σίδηρο κι ότι το όνομά τους το πήραν από
τον Χάλυβα.

Ισχυρός: Λέξη συνήθης για τους Νεοέλληνες, αλλά πόσοι γνώριζαν ότι ήταν
ολυμπιονίκης στο στάδιο κατά την 66η Ολυμπιάδα, το 516 π.Χ.;

Τα περίεργα

Πεδίαρχος: Αρχηγός των τοξοτών του τυράννου των Συρακουσών του 5ου π.Χ.
αιώνα Γέλωνα, στον οποίο μάλιστα έμοιαζε πολύ.

Ξενόδοχος: Καρδιανός, από εκείνους που προσπάθησαν μάταια να
μεταπείσουν τον Μέγα Αλέξανδρο να σκοτώσει τον Κλείτο.

Μεγαπένθης: Νόθος γιος του Μενελάου και της δούλης Πιερίδας.

Πυριλάμπης: Αθηναίος του 5ου π.Χ. αιώνα γιος του Αντιφώντα, που έμεινε
γνωστός για το ωραίο παρουσιαστικό του.

Κισσός: Ακόλουθος του Διονύσου που έλαβε μέρος σε αγώνες δρόμου με
αντιπάλους τον Λυαίο και τον Άμπελο. Αργότερα ο Διόνυσος τον μεταμόρφωσε στο
ομώνυμο φυτό.

INFO

Αμαλία Μεγαπάνου, «Πρόσωπα και άλλα κύρια ονόματα», έκδοση: Μουσείο Μπενάκη –
Έναστρον, τιμή: 109,72 ευρώ.