ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Το άλλοθι της διαφθοράς

Είναι περίπου αυτονόητο ότι η διαφθορά αποτελεί σημαντική ένδειξη της κακής
υγείας μιας δημοκρατίας, καθώς υποδηλώνει την ύπαρξη μιας πολιτικής τάξης που
είναι αποκομμένη από τον δημόσιο έλεγχο.

Όμως φοβάμαι ότι από ένα σημείο και ύστερα οι συνεχείς (προσωπικές)
καταγγελίες για την ύπαρξη σκανδάλων εκμαυλίζουν απαράδεκτα τη δημόσια σφαίρα,
τη στιγμή μάλιστα που δεν γίνεται καμία προσπάθεια για τη θεσμική αντιμετώπιση
των καταστάσεων που εκκολάπτουν τη διαπλοκή (ή τη διαφθορά).

Μάλιστα είναι σαφές, ότι για κάποιες πλευρές η υπόθεση τούτη συνιστά ένα
βολικό «άλλοθι» για να συσκοτιστούν οι πραγματικές ιδεολογικές διαφορές που θα
έπρεπε κανονικά να υπάρχουν μεταξύ των αριστερών και των δεξιών κομμάτων της
χώρας μας. Κάτω από αυτό το πρίσμα θα εξηγήσω σύντομα τι αποκρύπτουν – στην
πραγματικότητα – η κυβέρνηση και η αντιπολίτευση, όταν βουλιάζουν αυτόν τον
τόπο σε ένα εικονικό ηθικιστικό κλίμα (όπως έκανε και ο Αμερικανός Πρόεδρος
Μπους τον καιρό που ζητούσε την ηθική ψήφο των πιο συντηρητικών
κοινωνικών στρωμάτων της Αμερικής).

Και ας αρχίσουμε κατ’ αρχήν από την κυβέρνηση. Η κυβέρνηση βρίσκεται σε πολύ
δύσκολη θέση, όμως τη βολεύει τελικά να «παίζει» σε αυτό το πεδίο, αφού μπορεί
εύκολα να ενεργοποιεί την αποκρουστική μεθοδολογία του συμψηφισμού της
διαφθοράς (φέρνοντας στην επιφάνεια πραγματικά ή υποτιθέμενα σκάνδαλα που
έλαβαν χώρα κατά τη διάρκεια του πασοκικού παρελθόντος).

Με αυτόν τον τρόπο ο Πρωθυπουργός αποκρύπτει το εξής πράγμα από τη δημόσια
σφαίρα: Αποφεύγει, δηλαδή, να μας εξηγήσει ειλικρινά με ποιο τρόπο
εκκολάφθηκαν «οι διάφοροι Πανάγοι».

Επομένως δεν θέλει να μας πει ο Κ. Καραμανλής ότι η Ν.Δ. έχει εξελιχθεί σε ένα
«μεταδημοκρατικό κόμμα», το οποίο αποτελείται γυμνά από μια
αυτοαναπαραγόμενη εσωτερική ολιγαρχία, που είναι απομακρυσμένη από τη λαϊκή
βάση (αλλά βρίσκεται σε στενή συνάφεια με τις μεγάλες εταιρείες που
χρηματοδοτούν τις προεκλογικές εκστρατείες, «Κ. Κράουτς»,
«Μεταδημοκρατία»).

Έτσι μόνο μπορεί να ερμηνευθεί η απίθανη πολιτική δύναμη των διαφόρων
κομματικών «Πανάγων» και η ευχερής διασύνδεσή τους με την Επιτροπή
Ανταγωνισμού. Ένας τέτοιος ανοικτός διάλογος θα είχε ιδιαίτερη σημασία, γιατί
θα καταδείκνυε ότι το καρτέλ των σημερινών «μεταδημοκρατικών» κομμάτων
εκκολάπτει σε μεγάλο βαθμό διαφθορά.

Όμως η καθήλωση της πολιτικής ατζέντας σε ένα αδιέξοδο παιχνίδι
αλληλοεκτοξευόμενων καταγγελιών περί διαφθοράς «βολεύει» επιπλέον τον
Πρωθυπουργό, γιατί έτσι αποφεύγει να απολογηθεί δημόσια και για
την τρομακτική υπόθεση των υποκλοπών (ιδίως μετά την αποκάλυψη του «Βήματος»
ότι είχε συναφθεί μυστική συμφωνία για αυτό το θέμα μεταξύ της σημερινής
κυβέρνησης και της αμερικανικής μυστικής υπηρεσίας NGA).

Και το εκρηκτικό ερώτημα που ανακύπτει πλέον είναι το εξής: Πότε θα
λογοδοτήσει – επιτέλους – ο Κ. Καραμανλής για αυτή την υπόθεση; Αυτό έκανε
έντιμα πριν από λίγες ημέρες ο Ιρλανδός Πρωθυπουργός, όταν κατηγορήθηκε για
ένα σκάνδαλο διαφθοράς («Guardian», «Irish ΡΜ goes on ΤΝ»,
27/9/2006).

Σε ό,τι αφορά τώρα την αξιωματική αντιπολίτευση είναι πολιτική (και
στρατηγική) αφέλεια να πιστεύει κανείς ότι είναι δυνατόν να παραχθεί μια
καινούργια ιδεολογική ηγεμονία με βάση μόνο έναν συνεχή καταγγελτικό λόγο που
αφορά την ύπαρξη διαφθοράς.

Εξάλλου η πολιτική είναι και «διαχείριση συμβολισμών» και κατά συνέπεια
η κοινωνία των πολιτών μάλλον δυσανασχετεί όταν βλέπει στα «μιντιακά» κανάλια
να εκπροσωπούν την ηθική στελέχη του ΠΑΣΟΚ που είναι ταυτισμένα με το πιο
σκοτεινό κυβερνητικό παρελθόν αυτής της παράταξης. Επομένως θα ήταν πολιτικά
συνετό το πιο «αποστεωμένο» τμήμα του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης
να σταματήσει να χρησιμοποιεί ασύστολα το χαρτί της διαφθοράς (και μάλιστα
χωρίς να υιοθετεί ούτε τις προτάσεις που πρότεινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για
την καταπολέμηση αυτού του φαινομένου, όπως η αποκέντρωση της κρατικής
εξουσίας ή η συχνή λογοδοσία των κυβερνητικών υπαλλήλων κ.λπ.,
Parliamentary Assembly, Resolution 1492, 2006 ).

Ποιο είναι το συμπέρασμα από όλα αυτά; Η ανεξέλεγκτη ανάπτυξη ενός ηθικιστικού
λόγου και η εμμονή στις αποκαλύψεις σκανδάλων «εκμαυλίζει επικίνδυνα τη
δημόσια σφαίρα και γεννά τον κυνισμό στους πολίτες» (Ch.
Mouffe)!

Ο Καλφέλης Γρηγόρης είναι Καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ