Πέντε νύχτες στο βασίλειο του χάους

Η ιστορία του τελευταίου του μυθιστορήματος, «The Mission Song» («Το
Τραγούδι της Αποστολής»), εκτυλίσσεται σε μία αφρικανική χώρα που δεν είχε
επισκεφθεί ποτέ. Την έγραψε «σε μια περίοδο που για προσωπικούς λόγους ένιωθε
ανήμπορος να εγκαταλείψει την Αγγλία», μπλέκοντας την έρευνα με τη μυθοπλασία.
Όταν τελικά πήγε στο Κονγκό, ο Τζον Λε Καρέ ανακάλυψε πως η πραγματικότητα
ξεπερνούσε τη φαντασία…

Ο συγγραφέας Τζον Λε Καρέ με τον συνταγματάρχη των Μάι Μάι, Τζόζεφ Τσιμανούκου, που πιστεύει ότι οι άνδρες της φυλής του μετατρέπουν τις σφαίρες σε νερό

Ήταν, όπως αφηγείται ο ίδιος ο συγγραφέας στο περιοδικό «Seven», το πιο
παράξενο ταξίδι της ζωής του. Αναζητούσε χαρακτήρες που είχε εφεύρει σε μια
χώρα που δεν είχε δει. Αρχικά, άλλωστε, ούτε μπορούσε ούτε και ήθελε να τη
δει. Το «The Mission Song» δεν εκτυλίσσεται πραγματικά στο Κονγκό – έτσι είχε
πει στον εαυτό του. «Για όνομα του Θεού, μια ρομαντική σάτιρα είναι, γραμμένη
και με τα δυο πόδια στα σύννεφα! Θέμα της είναι η Αγγλία του Μπλερ και η
πολιτική υποκρισία, τα ξεδιάντροπα κρατικά ψέματα και άλλοι λογαριασμοί που
είχα να κλείσω. Το Κονγκό είναι απλώς το φόντο, μια αφηρημένη έννοια, ένα
σύμβολο αιώνιας αποικιοκρατικής εκμετάλλευσης, σφαγών, λιμού και αναρχίας».

Τον περασμένο Απρίλιο, λοιπόν, τρεις μήνες πριν από τις προγραμματισμένες
εκλογές, τις πρώτες πολυκομματικές εκλογές της χώρας τα τελευταία 40 χρόνια, ο
Τζον Λε Καρέ αποφάσισε να το επισκεφθεί. Επικεντρώθηκε στο Μπουκαβού, στο
Ανατολικό Κονγκό, αυτή ήταν η μακρινή πόλη της φαντασίας του, μια πόλη που από
τη δεκαετία του 1960 ζει τη μία καταστροφή μετά την άλλη.

Το «The Mission Song» θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη Τρίτη

Μάρτυρας ταραχών. Έμεινε εκεί πέντε νύχτες. Έγινε δυο φορές μάρτυρας
ταραχών. Στο μυθιστόρημά του υπάρχει μια επίθεση στο αεροδρόμιο. Ξεκίνησε
λοιπόν να επιθεωρήσει την πραγματικότητα. Τον πληροφόρησαν όμως πως το κέντρο
της πόλης ήταν αποκλεισμένο. Ένας άνδρας είχε βάλει υποθήκη το σπίτι του
προκειμένου να βρει 400 δολάρια για τη χειρουργική επέμβαση της γυναίκας του.
Όταν το άκουσαν αυτό οι απλήρωτοι στρατιώτες της Κινσάσα, εισέβαλαν στο σπίτι,
σκότωσαν τον άνδρα και έκλεψαν τα χρήματα. Οργισμένοι, οι γείτονες
ακινητοποίησαν τους στρατιώτες, οι σύντροφοί τους όμως έστειλαν ενισχύσεις.
Ένα 15χρονο κορίτσι πυροβολήθηκε θανάσιμα, και το πλήθος εξεγέρθηκε. Μεταξύ
των ηρώων του «The Mission Story» υπάρχουν και τρεις πολέμαρχοι. Δεν έχουν
ωστόσο καμία σχέση με τους δύο πολέμαρχους που συνάντησε ο συγγραφέας στο
πραγματικό Κονγκό. Ζούσαν και οι δύο μέσα στη χλιδή, είχαν και οι δύο
φροντισμένους τρόπους και εξωτερική εμφάνιση. Αλλά ο ένας, ο Τομάς, ήταν
εκπρόσωπος μιας φυλής από τη Ρουάντα που ζει εδώ και 200 χρόνια στα υψίπεδα
του Νότιου Κιβού και υποχρεώνεται πάντα σε ρόλο θύματος σε περιόδους
δυσφορίας. Ο άλλος, ο Τζόζεφ Τσιμανούκου, ήταν συνταγματάρχης της Μάι Μάι, της
μεγαλύτερης και πλέον κακόφημης πολιτοφυλακής του Κονγκό. Ο Λε Καρέ τον άκουγε
σοκαρισμένος να υπερασπίζεται τις μαγικές ικανότητες της φυλής του, που
επιτρέπουν στα μέλη της να μετατρέπουν τις σφαίρες που κατευθύνονται προς το
μέρος τους σε νερό, να επιμένει πως όταν σκοτώνεται κάποιος πολεμιστής του,
είναι διότι έκλεψε, βίασε ή παράκουσε και τιμωρήθηκε από κάποια ανώτερη
δύναμη. Οι εκλογές, συνειδητοποίησε ο συγγραφέας, δεν θα έλυναν κανένα
πρόβλημα. «Χωρίς κοινοβούλιο, δικαστήρια ή θεσμούς, απλώς αποφασίζουν ποιος θα
είναι ο επόμενος που θα ληστέψει τη χώρα. Το 30% των Κονγκολέζων ζουν με ένα
γεύμα ημερησίως. Το 80% κερδίζουν λιγότερο από ένα δολάριο ημερησίως».

Διασκεδάζουν. Υπήρξε όμως και κάτι άλλο που αιφνιδίασε τον Τζον Λε
Καρέ. Είχε ακούσει πως οι Κονγκολέζοι ξέρουν πώς να διασκεδάζουν. Εντούτοις
δεν μπορούσε να πιστέψει πως «Παρόλα τα προβλήματα, στους δρόμους του
Μπουκαβού συναντάς λιγότερους καταθλιπτικούς ανθρώπους από ό,τι στη Νέα
Υόρκη». Θα έγραφε λοιπόν το ίδιο μυθιστόρημα αν είχε επισκεφθεί νωρίτερα το
Κονγκό; «Αναρωτιέμαι αν θα είχα γράψει γενικότερα ένα μυθιστόρημα. Η
πραγματικότητα του τόπου αυτού σε ξεπερνάει…».

Η ΙΣΤΟΡΙΑ

Με στόχο να ματαιώσουν το πραξικόπημα

Πρωταγωνιστής του νέου μυθιστορήματος του Τζον Λε Καρέ είναι ένας ιδεαλιστής
και αφελής διερμηνέας, ο Μπρούνο «Σάλβο» Σαλβαντόρ, γεννημένος στο Ανατολικό
Κονγκό από λευκό πατέρα και μαύρη μητέρα, αμφότεροι θύματα του εμφυλίου. Στα
29 του, ο Σάλβο είναι ένας Βρετανός τζέντλεμαν που υπηρετεί τη χώρα του
μεταφράζοντας έγγραφα για τις μυστικές υπηρεσίες. Τώρα όμως, θα του ανατεθεί
μία αποστολή-πρόκληση, η διερμηνεία σε μια μυστική διάσκεψη στην οποία
συμμετέχουν τρεις Αφρικανοί πολέμαρχοι και ένας αξιοσέβαστος ηγέτης του
Κονγκό. Θεωρητικά, οι Βρετανοί βοηθούν τον αξιοσέβαστο ηγέτη να αναλάβει την
εξουσία, στην πραγματικότητα όμως, όπως ανακαλύπτει σύντομα ο Σάλβο, στόχος
τους είναι να κλέψουν τον ορυκτό πλούτο της περιοχής εγκαθιδρύοντας παράλληλα
μια κυβέρνηση μαριονέτα. Ο Σάλβο και η ερωμένη του, μια Κονγκολέζα νοσοκόμα,
είναι αποφασισμένοι να ματαιώσουν το σχεδιαζόμενο πραξικόπημα, δεν έχουν
αντιληφθεί όμως την ισχύ του εχθρού…