Ο «ηθικός καφές» είναι πικρός για τους εργάτες

Αρκεί να πληκτρολογήσει κανείς τη διεύθυνση www.fairtrade.org.uk για να πιστέψει
ότι ένας διαφορετικός κόσμος όχι μόνο είναι δυνατός, αλλά ήδη υπάρχει. Αρκεί
να διαβάσει κανείς ένα αναλυτικό ρεπορτάζ των «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» για να
καταλάβει ότι μερικές φορές τα φαινόμενα απατούν.

Στην κατανάλωση. Περουβιανή υπάλληλος στα Starbucks της Λίμας. Η πολυεθνική επιλέγει να πουλά «ηθικό καφέ» στην προσπάθειά της να φανεί «πολιτικά ευπρεπής»

Ως τώρα γνωρίζαμε ότι το Περού είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας «ηθικού καφέ»,
που διακινείται από Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις σαν τη Fairtrade («εναλλακτικό
και αλληλέγγυο εμπόριο»). Τώρα μαθαίνουμε ότι ο καφές αυτός, τον οποίο
επιλέγουν ακόμη και μεγάλες πολυεθνικές σαν τη McDonald’s και τη Starbucks
στην προσπάθειά τους να φανούν «πολιτικά ευπρεπείς», είναι πικρός, πολύ
πικρός. Όπως γράφει ο Χαλ Βάιτζμαν, απεσταλμένος των «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» στη
Λίμα, οι εργαζόμενοι στις φυτείες του «ηθικού καφέ» πληρώνονται κάτω από τον
βασικό μισθό. Ένα μεγάλο μέρος του καφέ που εξάγεται με την ένδειξη Fairtrade
έχει τελείως διαφορετική προέλευση. Αλλά και ποσότητες πιστοποιημένου «ηθικού
καφέ» καλλιεργούνται παράνομα σε εκτάσεις που έχουν χαρακτηριστεί
προστατευόμενα δάση. Ο 25χρονος Βάσκες Μπερναρντίνο, που έχει έρθει με τους
φίλους του από ένα απομονωμένο χωριό του βόρειου Περού για να μαζέψει καφέ
στην περιοχή Μογιομπάμπα, δουλεύει από τις 6 το πρωί ώς τις 4.30 το απόγευμα
και είναι πολύ ευχαριστημένος με τα 10 σολ (3 δολάρια) που κερδίζει την ημέρα.
Στο κάτω-κάτω, λέει, είναι καλύτερα από τα 8 σολ που πληρώνουν ορισμένοι
ιδιοκτήτες φυτειών. Αυτό που δεν ξέρει είναι ότι το ημερομίσθιό του είναι
κατώτερο από τον βασικό μισθό που ισχύει στο Περού (16 σολ). Αυτό που επίσης
δεν ξέρει είναι ότι ο καφές που μαζεύει καταλήγει στα ράφια εμπορικών
επιχειρήσεων στον ανεπτυγμένο κόσμο, που χρεώνουν επιπλέον τους
«συνειδητοποιημένους» καταναλωτές με την ένδειξη Fairtrade.

Οι ιδιοκτήτες της συγκεκριμένης φυτείας καφέ, που φτάνει τα 200 στρέμματα,
λένε ότι τα ποσά που τους πληρώνουν η Fairtrade και άλλοι οργανισμοί
πιστοποίησης αποτελούν μια πολύτιμη αρωγή στην προσπάθειά τους να σέβονται το
περιβάλλον και να χρησιμοποιούν βιολογικά υλικά. Πληρώνοντας όμως τους εργάτες
κάτω από τον νόμιμο βασικό μισθό, παραβιάζουν τις αρχές της Fairtrade.

Πλαστογραφούν τα πιστοποιητικά

Στην παραγωγή. Νεαρός εργάτης σε λατινοαμερικάνικη φυτεία καφέ

«ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ τρόπος να επιβάλλεται, να ελέγχεται και να παρακολουθείται
το ημερομίσθιο που δίνει σε μια απομακρυσμένη περιοχή ένας μικρός ιδιοκτήτης
φυτείας στους εποχικούς του εργάτες», λέει ο ιδρυτής μιας περουβιανής μονάδας
που συνεργάζεται με τη Fairtrade. «Πολλοί παραγωγοί κερδίζουν και οι ίδιοι
κάτω από τον βασικό μισθό».

Λόγω της αυξανόμενης ζήτησης «ηθικού καφέ», οι οργανισμοί πιστοποίησης
δυσκολεύονται όλο και περισσότερο να εξασφαλίσουν ότι οι προδιαγραφές τους
γίνονται σεβαστές. Η μεγάλη ζήτηση είναι και ένας από τους βασικούς λόγους που
μη πιστοποιημένος καφές εξάγεται παράνομα με την ένδειξη Fairtrade. «Τέτοιες
πλαστογραφήσεις γίνονται όχι μόνο στο Περού, αλλά και σε άλλες χώρες», λέει ο
Τζεφ Ουοτς από την Intelligentsia Coffee, μια εταιρεία επεξεργασίας καφέ που
σταμάτησε να συνεργάζεται με τη Fairtrade.

Κέρδη 660 εκατ. ευρώ για την Ε.Ε.

ΤΟ 2005, το «δίκαιο και αλληλέγγυο» εμπόριο απέφερε μόνο στην Ευρωπαϊκή
Ένωση 660 εκατομμύρια ευρώ, ένα ποσό δυόμισι φορές μεγαλύτερο σε σχέση με το
2001. Πάντα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, υπάρχουν 79.000 σημεία πώλησης τέτοιων
προϊόντων, όπου υπολογίζεται ότι εργάζονται 100.000 εθελοντές. Τη διετία
2004-2005, οι πωλήσεις «ηθικού» ρυζιού αυξήθηκαν κατά 190%, ενώ τα αντίστοιχα
ποσοστά για τον καφέ είναι 8%, για το τσάι 11%, για τις μπανάνες 20% και για
τη ζάχαρη 50%.