Το εμπόριο του… δίκαιου καφέ

Καφές από την κοινότητα των Ζαπατίστας στο Μεξικό. Τσάι από το Νεπάλ. Κακάο
από τη Βολιβία. Χειροποίητες τσάντες από τη Γουατεμάλα. Το ηθικό ή αλλιώς
δίκαιο και αλληλέγγυο εμπόριο (fair trade) έφτασε και στην Ελλάδα αν και με
καθυστέρηση… 40 ετών! Περίπου τόσα χρόνια υπάρχει σε άλλες χώρες της
Ευρώπης.

«Σε όλους τους πελάτες τονίζουμε ότι με την αγορά του προϊόντος στηρίζουν έναν παραγωγό που είναι μη προνομιούχος. Ότι δηλαδή τα χρήματά του θα… πιάσουν τόπο», λέει η υπεύθυνη του καταστήματος «fair trade» στο Σύνταγμα, κ. Νίτσα Διατσίγκου

Πριν από λίγους μήνες άνοιξαν στην Ελλάδα τα δύο πρώτα καταστήματα που
προσφέρουν στους καταναλωτές προϊόντα, για την παραγωγή των οποίων δεν έχουν
παρεμβληθεί μεσάζοντες ή μεγάλες εταιρείες μέχρι να φτάσουν στο ράφι και οι
παραγωγοί τους δεν έχουν υποστεί εργασιακή εκμετάλλευση.

Καφές, ζάχαρη, ζυμαρικά, ρύζι, ρούχα, καλλυντικά, μικροέπιπλα είναι μερικά από
τα προϊόντα εναλλακτικού εμπορίου που υπάρχουν στα ράφια των καταστημάτων τα
οποία λειτουργούν στην Αθήνα. Η πλειονότητα των προϊόντων προέρχεται από
κοινότητες (κοοπερατίβες) και τα περισσότερα είναι βιολογικά.

Οι υπεύθυνοι των δύο καταστημάτων «εναλλακτικού» εμπορίου που λειτουργούν στην
Αθήνα δεν στοχεύουν στο κέρδος, όπως γίνεται στο «συμβατικό» εμπόριο. Στόχος
τους είναι η στήριξη των παραγωγών και η εξασφάλιση ποιότητας και προσιτής
τιμής για τον καταναλωτή. Τα κέρδη δηλαδή δεν τα… καρπώνονται οι
καταστηματάρχες ούτε μεγάλες εταιρείες. Το μεγαλύτερο μέρος τους, όπως ορίζουν
οι αρχές του «δίκαιου εμπορίου», καταλήγει στους παραγωγούς που ζουν υπό
συνθήκες φτώχειας και εξαθλίωσης.

Υψηλή ανταπόκριση. Περίπου έναν χρόνο ζωής συμπληρώνει το κατάστημα «Ο
Σπόρος» στα Εξάρχεια (Σπ. Τρικούπη 21), που λειτουργεί από τον «Συνεταιρισμό
για το εναλλακτικό και αλληλέγγυο εμπόριο». Αρχικά τα μέλη του συνεταιρισμού
διακινούσαν τα προϊόντα που έφερναν από το Μεξικό, τη Βολιβία, την Ινδία χέρι
με χέρι. Σήμερα, όμως ο «Σπόρος» έχει αρχίζει να… καρποφορεί. «Η ανταπόκριση
των καταναλωτών έχει ξεπεράσει κάθε προσδοκία», λένε οι εθελοντές του
συνεταιρισμού. «Πελάτες έρχονται ακόμα και από το Π. Φάληρο προκειμένου να
αγοράσουν καφέ με στόχο να ενισχύσουν, για παράδειγμα, την κοινότητα των
Ζαπατίστας που τον παράγει».

Καφέ από τους Ζαπατίστας του Μεξικού μπορούν να αγοράσουν οι Έλληνες καταναλωτές

«Αν και δεν έχουμε ακόμη στοιχεία για τις πωλήσεις, εκτιμούμε ότι η
ανταπόκριση των καταναλωτών είναι μεγάλη και απ’ όλες τις ηλικίες, το πρώτο
εξάμηνο που λειτουργεί το μη κερδοσκοπικό κατάστημά μας», λέει ο κ. Χρήστος
Χριστόπουλος υπεύθυνος της μη κυβερνητικής οργάνωσης Fair Trade Ελλάς, η οποία
διατηρεί το κατάστημα «Altromercato» στο Σύνταγμα (Νίκης 30).

Όπως συμπληρώνει η υπεύθυνη του καταστήματος, κ. Νίτσα Διατσίγκου «πελάτες που
έρχονται πρώτη φορά, στη συνέχεια μετατρέπονται σε σταθερούς πελάτες. Αυτό
συμβαίνει επειδή τα προϊόντα προσφέρονται σε προσιτές τιμές και είναι
ποιοτικά. Σχεδόν όλα είναι βιολογικά. Βέβαια υπάρχουν αρκετοί που έρχονται
συνειδητά για να στηρίξουν τις κοινότητες των παραγωγών».

Το μεγαλύτερο μέρος των κερδών των καταστημάτων «δίκαιου εμπορίου» σε όλο τον
κόσμο πηγαίνει στους παραγωγούς (εκτιμάται γύρω στο 40%-60%). Το υπόλοιπο
χρησιμοποιείται από τους καταστηματάρχες για την κάλυψη των λειτουργικών τους
εξόδων.

Μέρος των χρημάτων και για αναπτυξιακούς σκοπούς

Υφάσματα, καλλυντικά, μικροέπιπλα, καφές, ζάχαρη, ζυμαρικά, ρύζι, ρούχα, είναι μερικά από τα προϊόντα εναλλακτικού εμπορίου που υπάρχουν στα ράφια των καταστημάτων τα οποία λειτουργούν στην Αθήνα

Μισθούς πείνας παίρνουν οι εργάτες σε πολλές χώρες στον κόσμο. Και όπως
τονίζουν οι οργανώσεις fair trade ανά τον κόσμο, η προσπάθειά τους είναι να
σταματήσει η εργασιακή εκμετάλλευση. Οι αγρότες που εργάζονται σε φυτείες καφέ
στην Αμερική παίρνουν από τις μεγάλες εταιρείες… ψίχουλα για μισθό: μόλις 53
σεντς για κάθε κιλό καφέ που παράγουν. Όσο για τα φθηνά ρούχα; Μια γαζώτρια σε
μεγάλη πολυεθνική ρούχων στην Ταϊλάνδη παίρνει περίπου 2,5 δολάρια την ημέρα,
ενώ μια μπλούζα που θα γαζώσει θα φτάσει να πωλείται στις ευρωπαϊκές αγορές
περίπου στα 50-60 ευρώ.

Αντίθετα, με τη βοήθεια των οργανώσεων fair trade οι παραγωγοί παίρνουν έναν
μισθό που καλύπτει το κόστος παραγωγής, τις βασικές τους οικογενειακές ανάγκες
και τη δυνατότητα να συνεχίσουν την παραγωγή. Επιπλέον, οι οργανώσεις του
«δίκαιου εμπορίου» προσφέρουν ένα επιπλέον ποσό στις κοινότητες των παραγωγών,
προκειμένου να το χρησιμοποιήσουν για εκπαιδευτικούς ή άλλους αναπτυξιακούς
σκοπούς.