Στο Διάστημα με… ασανσέρ!

Ένα διαστημικό ασανσέρ που θα στηρίζεται στη χρήση καλωδίου μήκους 40.000
χιλιομέτρων φιλοδοξούν να κατασκευάσουν επιστήμονες από όλο τον κόσμο. Το
ασανσέρ θα μπορεί, σύμφωνα με τον σχεδιασμό των ειδικών, να μεταφέρει
αστροναύτες σε τροχιά γύρω από τη Γη χωρίς να είναι απαραίτητη η
πραγματοποίηση πτήσεων με διαστημόπλοια, που κοστίζουν όχι μόνο σε χρήμα αλλά
ορισμένες φορές και σε ανθρώπινες ζωές.

Σε μερικές εβδομάδες, επιστήμονες από όλο τον κόσμο θα συγκεντρωθούν στην
έρημο του Νέου Μεξικού για να διαγωνιστούν σε ένα από τα πιο φιλόδοξα
τεχνολογικά σχέδια που συνέλαβε ο ανθρώπινος νους.

Ορισμένοι από τους ερευνητές θα επιδείξουν κάποια ρομπότ που κατασκεύασαν, τα
οποία κινούνται με ενέργεια από ηλιακούς συλλέκτες και είναι ικανά να
σκαρφαλώνουν πάνω σε καλώδια. Κάποιοι άλλοι συνάδελφοί τους θα παρουσιάσουν
υλικά που είναι τόσο ελαφριά και γερά ώστε θα μπορούσαν να τεντωθούν σε μήκος
ενός χιλιομέτρου και άνω και να αιωρούνται στον αέρα χωρίς τον κίνδυνο να
σπάσουν. Και τέλος, κάποιοι άλλοι ειδικοί θα παρουσιάσουν τα σχέδιά τους για
την εκτόξευση στο Διάστημα μικρών συσκευών, οι οποίες θα είναι συνδεδεμένες
μεταξύ τους με ειδικά καλώδια και θα χρησιμεύουν στην πραγματοποίηση
πειραμάτων.

Κοινός παρονομαστής. Όλες αυτές οι τεχνολογικές καινοτομίες φαίνονται
με μια πρώτη ματιά πολύ διαφορετικές μεταξύ τους. Έχουν όμως έναν κοινό
παρονομαστή, ο οποίος δεν είναι άλλος από την κατασκευή ενός κολοσσιαίου
ασανσέρ που θα συνδέει τη Γη με το Διάστημα. Οι ομάδες των επιστημόνων που θα
συγκεντρωθούν στο Νέο Μεξικό θα επιχειρήσουν – κάθε μία από τη πλευρά της – να
κερδίσουν ένα από τα ειδικά βραβεία που έχει θεσπίσει η NASA. Ο διαστημικός
ανελκυστήρας που έχουν οραματιστεί οι επιστήμονες θα απαιτούσε την κατασκευή
ενός καλωδίου μήκους περίπου 40.000 χιλιομέτρων, το οποίο θα ήταν ικανό να
μεταφέρει ανθρώπους και εμπορεύματα σε τροχιά γύρω από τη Γη χωρίς να
απαιτείται η χρήση ακριβών και επικίνδυνων πυραύλων. «Νομίζω ότι θα υπάρξουν
πολλοί επιστήμονες που θα θελήσουν να συνεισφέρουν με τις γνώσεις τους στην
πραγματοποίηση αυτής της μεγάλης πρόκλησης» λέει στην αγγλική εφημερίδα «The
Observer» ο Μάικλ Λέιν, που είναι πρόεδρος της εταιρείας LiftPort η οποία
εδρεύει στην Ουάσιγκτον και συμμετέχει στον διαγωνισμό. «Βρισκόμαστε στην αρχή
ενός πραγματικά πολύ σπουδαίου εγχειρήματος». Επιστήμονες από τη συγκεκριμένη
εταιρεία κατόρθωσαν πριν από λίγους μήνες να κατασκευάσουν ένα καλώδιο από
άνθρακα, μήκους 1,6 χιλιομέτρου, το οποίο «κρέμασαν» στον ουρανό της Αριζόνας
με τη βοήθεια μπαλονιών με αέριο ήλιο και έβαλαν μια ρομποτική συσκευή να
σκαρφαλώσει μερικά μέτρα πάνω του.

Το ρομπότ που σκαρφαλώνει

ΤΟ ΧΡΗΜΑΤΙΚΟ ύψος των βραβείων που θα δώσει η NASA κατά τη διάρκεια του
διαγωνισμού των επιστημόνων θα ξεπερνά συνολικά τα 400.000 δολάρια. Τα βραβεία
θα απονεμηθούν μεταξύ άλλων στην επιστημονική ομάδα που θα επιτύχει την
κατασκευή ενός ρομπότ το οποίο θα μπορεί να σκαρφαλώνει 60 μέτρα πάνω σε
καλώδιο, κινούμενο με ενέργεια από φωτοβολταϊκά κύτταρα. Επίσης θα βραβευτούν
οι επιστήμονες εκείνοι που θα επιδείξουν την «καρδιά» του διαστημικού
ανελκυστήρα, δηλαδή ενός καλωδίου φτιαγμένου από υλικά ελαφρύτερα και
ισχυρότερα από εκείνα που κυκλοφορούν σήμερα στο εμπόριο. Σύμφωνα πάντως με
την επιστημονική επιθεώρηση «New Scientist», η καλύτερη επίδοση που έχει
επιτύχει μέχρι σήμερα ένα ρομπότ στο σκαρφάλωμα του καλωδίου – που πρόκειται
για μια δεξιότητα απαραίτητη για τη λειτουργία του ανελκυστήρα – είναι μόνο 12
μέτρα.

Ειδικό καλώδιο μήκους 40.000 χλμ.!

ΤΟ ΒΑΣΙΚΟ στοιχείο του διαστημικού ανελκυστήρα θα είναι η χρήση ενός
δορυφόρου ή ενός αστεροειδούς (!), ο οποίος θα περιφέρεται γύρω από τη Γη σε
απόσταση περίπου 40.000 χιλιομέτρων. Στο υψόμετρο αυτό, που είναι γνωστό ως
γεωστατική τροχιά, ο χρόνος περιφοράς ενός δορυφόρου γύρω από τη Γη είναι
ταυτόχρονος με την περιστροφή του πλανήτη μας. Αυτό σημαίνει ότι ο δορυφόρος
θα «κοιτάζει» συνεχώς από ψηλά ένα συγκεκριμένο σημείο στον Ισημερινό του
πλανήτη μας. Όταν ο δορυφόρος εκτοξευτεί, θα πρέπει να είναι εφοδιασμένος με
το περίτεχνο καλώδιο, το οποίο θα αγκιστρωθεί σε συγκεκριμένη τοποθεσία στον
Ισημερινό της Γης.

Πρόκειται για ένα σενάριο που, αν μη τι άλλο, θυμίζει ταινία επιστημονικής
φαντασίας. Και πραγματικά, ο κόσμος έτσι αντιμετώπισε την ιδέα αυτή, όταν
πρωτοδιατυπώθηκε το 1960 από τον Ρώσο επιστήμονα Γιούρι Αρτσουτάνοφ και
αργότερα έγινε παγκοσμίως γνωστή μέσα από το μυθιστόρημα του συγγραφέα Άρθουρ
Κλαρκ, «The Fountains of Paradise». Η επιστημονική κοινότητα τότε είχε
θεωρήσει αδιανόητη την κατασκευή ενός διαστημικού ανελκυστήρα, επειδή δεν
υπήρχαν τα απαιτούμενα εξειδικευμένα ανθεκτικά υλικά. Από τότε όμως μέχρι
σήμερα, η τεχνολογία έχει κάνει άλματα και μέσα από τα εργαστήρια έχουν
ξεπηδήσει πρωτοποριακά συνθετικά υλικά που είναι τόσο ελαφριά και τόσο
συμπαγή, ώστε το σενάριο για την κατασκευή του διαστημικού ανελκυστήρα να
πλησιάζει ολοένα και περισσότερο στην πραγματικότητα.

Για τη NASA είναι πολύ σημαντικό να κερδηθεί το στοίχημα, αφού δεν έχει
καταφέρει μέχρι σήμερα να βρει έναν τρόπο για να μειώσει το κόστος των
διαστημικών πτήσεων. Για τον λόγο αυτό θεσμοθέτησε τα ειδικά βραβεία, ώστε να
δοθεί το κίνητρο για την ανάπτυξη της τεχνολογίας που απαιτεί η κατασκευή του
ανελκυστήρα.

Επιμέλεια: Στέφανος Κρίκκης, Εύη Ελευθεριάδου