«Εξορίζουν» τον Μάο από τα σχολικά βιβλία

Μία έκπληξη περιμένει τους μαθητές λυκείου της Σαγκάης όταν επιστρέψουν στα
σχολεία τους. Είναι κρυμμένη στα νέα βιβλία της Ιστορίας, που μνημονεύουν τον
Μάο Τσετούνγκ μόλις μία φορά, αφιερώνουν στον σοσιαλισμό μόνο ένα κεφάλαιο και
καλύπτουν τον κινεζικό κομμουνισμό πριν από την οικονομική μεταρρύθμιση, το
1979, με μία πρόταση!

Μάο Τσετούνγκ. Στη Σαγκάη ο σοσιαλισμός εξετάζεται, πια, μόνο σε ένα από τα 52 κεφάλαια του βιβλίου Ιστορίας του λυκείου

Σχεδόν σε μία νύχτα, τα πιο εύπορα σχολεία της Κίνας έβαλαν στο συρτάρι το
μαρξιστικό πρότυπο που κυριαρχούσε στα σχολικά ιστορικά εγχειρίδια από τη
δεκαετία του 1950. Οι αλλαγές, επισημαίνουν οι συγγραφείς των νέων βιβλίων,
ήδη έχουν περάσει επιτυχώς από τον εξονυχιστικό έλεγχο των «ανωτέρων» και
εντάσσονται στην ευρύτερη προσπάθεια προώθησης μιας πιο σταθερής και λιγότερο
βίαιης θεώρησης της κινεζικής Ιστορίας, η οποία εξυπηρετεί τους οικονομικούς
και πολιτικούς στόχους της Κίνας του 2006.

Όπως αναφέρει η «International Herald Tribune», ο Μάο, η Μεγάλη Πορεία, η
αποικιοκρατική καταπίεση και η σφαγή της Ναντζίνγκ διδάσκονται πλέον μόνο στο
γυμνάσιο – και μόνο συνοπτικά. Η Γαλλική και η Οκτωβριανή Επανάσταση, που
θεωρούνταν κάποτε ζωτικά σημεία καμπής στην παγκόσμια Ιστορία, εξασφαλίζουν
πλέον πολύ λιγότερη προσοχή. Ο σοσιαλισμός εξακολουθεί να έχει «ένδοξο
μέλλον», εξετάζεται όμως, πια, μόνο σε ένα από τα 52 κεφάλαια του βιβλίου
Ιστορίας του λυκείου.

Μόνο μία φορά

Η έμφαση δίνεται μάλλον στη βιομηχανική επανάσταση και την επανάσταση της
πληροφορίας και πολύ λιγότερο στον επαναστατικό σοσιαλισμό. Όσο για τον Μάο, ο
οποίος εξακολουθεί να θεωρείται ο ιδρυτής και πατέρας της σύγχρονης Κίνας, η
επιρροή του όμως επί της πολιτικής κατ’ ουσίαν έχει χαθεί, αυτός μελετάται
πλέον μόνο στο γυμνάσιο. Στο λύκειο, μνημονεύεται μόνο μία φορά, στο πλαίσιο
ενός μαθήματος για το έθιμο να κυματίζουν μεσίστιες οι σημαίες στις κηδείες
των επισήμων – όπως στην κηδεία του Μάο το 1976. Αντιθέτως, ο Ντενγκ
Ξιαοπίνγκ, ο οποίος εγκαινίασε τις μεταρρυθμίσεις της Κίνας προς την
κατεύθυνση της οικονομίας της αγοράς, εμφανίζεται και στα βιβλία Ιστορίας του
γυμνασίου και στα βιβλία Ιστορίας του λυκείου, όπου ο «τόνος» μπαίνει στο
οικονομικό του όραμα.

Ιστορία λιγότερο ιδεολογική

Οι απόφοιτοι. Θα «παίζουν στα δάχτυλα» τεχνολογία, οικονομία και παγκοσμιοποίηση

ΟΙ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΕΣ των επίμαχων αλλαγών ισχυρίζονται πως «αναζωογονούν» τα
μαθήματα της Ιστορίας και προετοιμάζουν καλύτερα τους μαθητές για τη ζωή στον
πραγματικό κόσμο. «Η παραδοσιακή εκδοχή της Ιστορίας ήταν επικεντρωμένη στην
ιδεολογία και την εθνική ταυτότητα», επισημαίνει ο Ζου Ξουεκίν, ιστορικός στο
Πανεπιστήμιο της Σαγκάης. «Η νέα Ιστορία είναι λιγότερο ιδεολογική όπως
ταιριάζει στους σημερινούς πολιτικούς στόχους».

Υπάρχουν όμως και κάποιοι που δεν συμφωνούν με τη συγκεκριμένη «αναθεώρηση»
και βλέπουν σε αυτήν μια απόπειρα «συρρίκνωσης» ή ακόμα και «ευνουχισμού» της
Ιστορίας. Σε κάθε περίπτωση, τίποτε από όλα αυτά δεν σημαίνει πως το κουβάρι
της Ιστορίας και της Πολιτικής «ξεμπερδεύτηκε» στην Κίνα μια και καλή. Ένα
παράδειγμα: και τα παλιά και τα νέα βιβλία Ιστορίας – επισημαίνει η
«International Herald Tribune» – φροντίζουν να υποβαθμίζουν τη σημασία
ιστορικών σφαλμάτων ή θηριωδιών, όπως το Μεγάλο Άλμα προς τα Εμπρός, η
Πολιτισμική Επανάσταση και η σφαγή στην Τιενανμέν…

Μπιλ Γκέιτς και χρηματιστήρια

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ, τεχνολογία, κοινωνικά ήθη, παγκοσμιοποίηση… αυτά είναι τα
αγαπημένα θέματα των νέων σχολικών εγχειριδίων στη Σαγκάη. Σε περίοπτη θέση
στις σελίδες τους βρίσκονται ο Μπιλ Γκέιτς, το Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης,
τα αμερικανικά διαστημόπλοια, η ιαπωνική υπερταχεία… Οι αλλαγές
περιορίζονται, σε πρώτο στάδιο, στη Σαγκάη. Αυτή η εκλεκτή αστική περιοχή έχει
περισσότερες ελευθερίες να αλλάζει το σχολικό της πρόγραμμα και τα βιβλία της
– στο παρελθόν αρκετές φορές έχει υιοθετήσει αλλαγές που στη συνέχεια
επεκτάθηκαν, κατόπιν απόφασεως της κεντρικής κυβέρνησης, σε ολόκληρη τη χώρα.