Έσβησε τον Πλούτωνα, έχασε την Kάρπαθο

«Ήταν αναμενόμενο να διαγραφεί ο Πλούτωνας από πλανήτης. Δεν καταλαβαίνω
γιατί έχει γίνει τόσο μεγάλο θέμα στη διεθνή κοινότητα και γιατί υπάρχουν
τόσες αντιδράσεις», λέει ο δρ Δημήτρης Ματσάκης, το μοναδικό ελληνικής
καταγωγής διοικητικό μέλος της Διεθνούς Αστρονομικής Ένωσης που συμμετέχει
στην Οργανωτική Επιτροπή του Τμήματος Θεμελιώδους Αστρονομίας.

Ο δρ Δημήτρης Ματσάκης στο αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος» προτού αναχωρήσει για τις ΗΠΑ. Επισκέφθηκε την Ελλάδα αμέσως μετά το συνέδριο της Πράγας, όπου αποφασίστηκε η διαγραφή του Πλούτωνα από τους πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος

«Ακόμα και αν συμμετείχαν ελάχιστα μέλη της Διεθνούς Αστρονομικής Ένωσης στο
συνέδριο, σας διαβεβαιώνω ότι οι περισσότεροι θα ψήφιζαν να διαγραφεί ο
Πλούτωνας. Δεν είναι και τόσο σημαντικό να αλλάξει ο αριθμός των πλανητών:
περισσότερο είναι θέμα ταξινόμησης. Στο συνέδριο που πραγματοποιήθηκε από τις
14 έως τις 25 Αυγούστου στην Πράγα είχαμε μια ιστορική απόφαση. Υπήρξαν
έντονες διαφωνίες σχετικά με το τι ακριβώς είναι ένας πλανήτης, ενώ το
μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίστηκε στο ότι είχαν ανακαλυφθεί πολλοί “υποψήφιοι”
τις τελευταίες δεκαετίες. Οπότε έπρεπε να πάρουμε μια απόφαση για το τι είναι
πλανήτης και τι βράχος».

Όπως αναφέρει ο κορυφαίος επιστήμονας, η Διεθνής Αστρονομική Ένωση με την
απόφασή της να διαγράψει τον Πλούτωνα από τους πλανήτες του ηλιακού μας
συστήματος δεν υπολόγισε το οικονομικό κόστος που μπορεί να υπάρξει από τις
αλλαγές που πρέπει να γίνουν σε βιβλία – και καλά έκανε: «Τα περισσότερα από
αυτά έχουν “λήξει” πριν τυπωθούν. Έτσι κι αλλιώς η πλειονότητα αυτών αναφέρει
ότι ο Πλούτωνας δεν είναι και τόσο… πλανήτης».

Παλιές διαφωνίες

Σύμφωνα με τον δρα Ματσάκη, που είναι και μέλος της Ελληνικής Αστρονομικής
Εταιρείας, οι διαφωνίες για το αν ο Πλούτωνας είναι πλανήτης ή όχι δεν άρχισαν
όπως λέγεται από τον αστρονόμο του Caltech Μάικ Μπράουν που ανακάλυψε τη Ζίνα
πριν από λίγα χρόνια και έθεσε το ζήτημα αν θα πρέπει να χαρακτηριστεί
πλανήτης. «Είναι πολύ παλαιότερη ιστορία: Όλα άρχισαν στο Αστρονομικό
Παρατηρητήριο του Ναυτικού των ΗΠΑ, όπου εργάζομαι, το 1978 με την ανακάλυψη
του φεγγαριού του Πλούτωνα και τη συνειδητοποίηση ότι ο συγκεκριμένος πλανήτης
είναι ιδιαίτερα μικρός. Ακόμα μικρότερος και από το δικό μας φεγγάρι – έχει
διάμετρο περίπου 2.300 χιλιόμετρα. Πριν από το 1978 δεν γνωρίζαμε πόσο μικρός
ήταν. Από το φεγγάρι του Πλούτωνα μπορέσαμε και υπολογίσαμε την τροχιά του,
που μας έδωσε στοιχεία για την πραγματική μάζα του και από τότε σκεφτόμασταν
ότι είναι πολύ μικρός για να χαρακτηρίζεται πλανήτης».

ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ

Με ατομικά ρολόγια συντονίζουν το GPS

Απεικόνιση του Πλούτωνα, όπως θα φαινόταν από τον δορυφόρο του Νιξ, η οποία δημιουργήθηκε στο ίδρυμα Χάρβαρντ-Σμιθσόνιαν στις αρχές του 2006

Ο ΔΡ ΜΑΤΣΑΚΗΣ ζει στις ΗΠΑ, είναι διοικητικό μέλος της Διεθνούς
Αστρονομικής Ένωσης από το 2003 και η θητεία του είναι τριετής. Παράλληλα
εργάζεται στο Αστρονομικό Παρατηρητήριο του Ναυτικού, όπου διαχειρίζεται τα
ατομικά ρολόγια από τα οποία παίρνει την ακριβή ώρα το Σύστημα Γεωγραφικού
Προσδιορισμού GPS.

«Στο Παρατηρητήριο διατηρούμε σε λειτουργία τα ατομικά ρολόγια που δίνουν την
ώρα στις περισσότερες χώρες της Γης. Λειτουργούν με ραδιενεργά στοιχεία – τα
περισσότερα με καίσιο, 9.192.631.770 ταλαντώσεις του οποίου ορίζονται ως
δευτερόλεπτο. Έχουμε και ατομικά ρολόγια διαφορετικών τεχνολογιών, στο σύνολο
90, και έτσι βγάζουμε τον μέσο όρο. Επιπλέον πραγματοποιούμε μετρήσεις για την
ταχύτητα περιστροφής της Γης και όταν βλέπουμε ότι επιβραδύνει αρκετά
προσθέτουμε ένα δευτερόλεπτο στα ατομικά μας ρολόγια», λέει ο δρ Ματσάκης.

Πάντως ο κορυφαίος Έλληνας επιστήμονας δεν προβληματίζεται από το γεγονός ότι
διαγράφηκε ο Πλούτωνας. Αυτό που τον προβληματίζει είναι ότι ακυρώθηκε η πτήση
του για την Κάρπαθο όπου θα πήγαινε να συναντήσει τους συγγενείς του. «Τώρα
επειδή δεν βρήκα άλλο εισιτήριο πάω πίσω στις ΗΠΑ, αλλά ελπίζω τον επόμενο
μήνα που θα ξανάρθω να μπορέσω να τους επισκεφτώ», λέει.