Aγωγός δισεκατομμυρίων μεταξύ Eλλάδας και Pωσίας

Νέα δυναμική αναμένεται να δώσει στα σχέδια για την κατασκευή του
πετρελαιαγωγού Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολης η συνάντηση του Ρώσου προέδρου
Βλαντίμιρ Πούτιν με τον Έλληνα Πρωθυπουργό Κώστα Καραμανλή, που έχει
προγραμματιστεί για τις 4 Σεπτεμβρίου, στην Αθήνα.

Το έργο, στόχος του οποίου είναι να μεταφέρει τα πετρέλαια της Ρωσίας και του
Καζαχστάν στη Μεσόγειο, παρακάμπτοντας τα σχεδόν κορεσμένα Στενά του Βοσπόρου,
συζητείται ανάμεσα στην Ελλάδα, τη Βουλγαρία και τη Ρωσία επί 10 και πλέον
χρόνια. Ωστόσο τα αντικρουόμενα συμφέροντα μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών, η
απροθυμία των πετρελαϊκών εταιρειών να συμμετάσχουν στην κατασκευή του έργου,
αλλά και οι παρεμβάσεις των ΗΠΑ, έχουν εμποδίσει μέχρι τώρα την υπογραφή της
οριστικής συμφωνίας. Εφόσον το έργο πραγματοποιηθεί, θα μεταφέρει στις ξένες
αγορές πετρέλαια αξίας 17 – 20 δισ. δολαρίων (σε σημερινές τιμές).

Τους τελευταίους μήνες η οικονομική συγκυρία φαίνεται να ευνοεί την προώθηση
της συμφωνίας, ενώ παράλληλα έχουν αλλάξει και οι ισορροπίες στο διεθνές
περιβάλλον, που στο παρελθόν δεν ευνοούσαν το έργο. Τα Στενά του Βοσπόρου, απ’
όπου διέρχονται τα τάνκερ που μεταφέρουν πετρέλαιο (ρωσικό ή της Κασπίας) από
το λιμάνι του Νοβοροσίσκ (Μαύρη Θάλασσα) στη Μεσόγειο, είναι στα πρόθυρα του
κορεσμού. Με τις καθυστερήσεις των τάνκερ να φτάνουν τις 20-25 ημέρες, γίνεται
πιο επιτακτική από ποτέ για τις εταιρείες, αλλά και τη Ρωσία, η ανάγκη να
βρουν εναλλακτικούς δρόμους μεταφοράς του πετρελαίου προς τη Δύση. Δεν είναι
τυχαίο ότι το Κρεμλίνο εντείνει το τελευταίο διάστημα τις πιέσεις του προς τις
ρωσικές εταιρείες που έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον για το έργο (ΤΝΚ-ΒΡ, Rosneft,
Sibneft, κ.ά.), ώστε να καταλήξουν ώς το τέλος του χρόνου στο σχήμα που θα
κατασκευάσει και θα εκμεταλλεύεται τον αγωγό. Παράλληλα, η διεθνής τιμή του
πετρελαίου που έχει εκτοξευθεί στα ύψη, καθιστά ακόμη πιο σημαντική τη γρήγορη
διέλευση του πετρελαίου μέσω των αγωγών, αφού οι καθυστερήσεις της θαλάσσιας
διέλευσης κοστίζουν χρυσάφι.

H άρνηση των ΗΠΑ. Επίσης έχει αλλάξει η στάση των ΗΠΑ, η πολιτική των
οποίων στόχευε επί χρόνια στη μείωση της ενεργειακής (και όχι μόνο) επιρροής
της Μόσχας. Όσα χρόνια ήταν υπό κατασκευή ο αγωγός Μπακού (Αζερμπαϊτζάν) –
Τιφλίδας (Γεωργία) – Τσεϊχάν (Τουρκία), η στάση της Ουάσιγκτον για τον
πετρελαιαγωγό Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολης ήταν αρνητική. Τώρα ο αγωγός Μπακού
– Τσεϊχάν λειτουργεί ήδη, χωρίς ωστόσο να μεταφέρει στη Δύση τις ποσότητες
πετρελαίου που υπολόγιζαν οι ΗΠΑ, με αποτέλεσμα η Ουάσιγκτον να έχει
συνειδητοποιήσει ότι χρειάζεται ένας επιπλέον αγωγός. Το υποδηλώνει η πρόθεση
της Chevron (στο διοικητικό συμβούλιο της οποίας συμμετείχε η Αμερικανίδα
υπουργός Εξωτερικών Κοντολίζα Ράις) να συμμετάσχει στην κατασκευή και
εκμετάλλευση του αγωγού Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολης.

Ο ανταγωνιστικός αγωγός. Τέλος, για πρώτη ίσως φορά στα 10 και πλέον
χρόνια των διαπραγματεύσεων, δεν υπάρχουν άλλοι ανταγωνιστικοί αγωγοί. Για
παράδειγμα, το «φλερτ» των Ρώσων με τη Τουρκία, για την αναβίωση του ευθέως
ανταγωνιστικού αγωγού Σαμψούντας – Τσεϊχάν πριν από δύο μήνες δείχνει να
ναυαγεί, καθώς το όλο σχέδιο αποδεικνύεται αντιοικονομικό. Τα μειονεκτήματα
του εν λόγω αγωγού έναντι του Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολης είναι ότι έχει
μεγαλύτερο μήκος (560 χλμ. έναντι 280 χλμ. του «ελληνικού» αγωγού), διέρχεται
από δύσβατες ορεινές περιοχές, ενώ δεν διαθέτει εξασφαλισμένα πετρέλαια για
την τροφοδοσία του.

Δέσμευση των ρωσικών εταιρειών

Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι ο πρόεδρος Πούτιν έρχεται με συγκεκριμένο σχέδιο
συμφωνίας για το έργο. Το σχέδιο, λένε οι ίδιες πηγές, θα συνοδεύεται από
απόφαση για δέσμευση των ρωσικών πετρελαϊκών εταιρειών για τις ποσότητες
πετρελαίου που θα διέρχονται από τον αγωγό, απαραίτητη προϋπόθεση για να
διασφαλισθεί η βιωσιμότητά του. Θα είναι το πιο σημαντικό νέο για τον αγωγό,
μετά και την υπογραφή του μνημονίου που υπέγραψαν στις 12 Απριλίου 2005 οι
τρεις χώρες στη Σόφια, εκφράζοντας την πολιτική βούληση για τη στήριξή του. Οι
ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι η Μόσχα έχει ήδη υποβάλει εδώ και περίπου έναν
μήνα σχέδιο διακρατικής συμφωνίας τόσο στην ελληνική όσο και στη βουλγαρική
πλευρά, στο οποίο το ρωσικό δημόσιο εγγυάται για τις ποσότητες πετρελαίου. H
διασφάλιση αυτή ωστόσο από μόνη της δεν αρκεί, αφού πρέπει να συνοδευτεί και
από αντίστοιχη των πετρελαϊκών εταιρειών που θα συμμετάσχουν στο έργο.
Κορυφαία επίσης θέση στην ατζέντα του Ρώσου προέδρου εκτιμάται ότι θα έχουν τα
ποσοστά συμμετοχής των ρωσικών εταιρειών στην κοινοπραξία που θα αναλάβει το
έργο, την Transbalkan Pipeline, όπως ονομάζεται. H μέχρι τώρα πρόταση της
ελληνικής και βουλγαρικής πλευράς είναι να αναλάβουν το 51% της κοινοπραξίας
οι ρωσικές εταιρείες και το 49% οι ελληνικές και οι βουλγαρικές, με μερίδιο
από 24,5% η κάθε πλευρά. Θεωρείται ωστόσο πολύ πιθανό ο πρόεδρος Πούτιν να
διαπραγματευθεί στη συνάντηση των Αθηνών υψηλότερα μερίδια για τις ρωσικές
εταιρείες, αφού είναι αυτές που «βάζουν» το πετρέλαιο, χωρίς το οποίο… δεν
υφίσταται αγωγός. H ελληνική πλευρά δεν φαίνεται να θεωρεί αξεπέραστο εμπόδιο
μια τέτοια ρωσική αξίωση, ωστόσο άγνωστο είναι τι στάση θα κρατήσει η Σόφια.

Αποπληρώνουν τα χρέη τους

H Ρωσία κατάφερε τη Δευτέρα να ξεπληρώσει τα χρέη της που χρονολογούνται από
την εποχή της Σοβιετικής Ένωσης, στις 19 πιστώτριες χώρες του λεγόμενου «Κλαμπ
του Παρισιού», κάνοντας μια εντυπωσιακή επίδειξη της νεοαποκτηθείσας – λόγω
πετρελαίου – οικονομικής δύναμής της. H Ρωσία, που ξεπέρασε και τη Σαουδική
Αραβία στην παραγωγή πετρελαίου (παράγοντας καθημερινά περισσότερα από εννέα
εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου) έχει καταφέρει να βελτιώσει σημαντικά την
οικονομική της κατάσταση από το 1998. H αποπληρωμή 22,5 δισ. δολαρίων που
πραγματοποίησε τη Δευτέρα η ρωσική τράπεζα Vnesheconombank, ήταν η μεγαλύτερη
που έχει πραγματοποιηθεί ποτέ από τις χώρες αυτές.

Μετά το ξεκάθαρο αυτό σημάδι της θέλησης του προέδρου Πούτιν να αποκαταστήσει
το όνομα της Ρωσίας στις χρηματοπιστωτικές αγορές, χρησιμοποιώντας για τον
σκοπό αυτό τα τεράστια έσοδα από τη συνεχώς αυξανόμενη αξία του ρωσικού
πετρελαίου, αναλυτές εκτιμούν ότι οι οίκοι πιστοληπτικής αξιολόγησης θα
προχωρήσουν τώρα σε αναβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας. Ο
επικεφαλής οικονομολόγος της Moscow Narodny Bank στο Λονδίνο, Christopher
Green, είπε ότι η κίνηση αυτή όχι μόνο είναι επωφελής οικονομικά, αλλά έχει
και πολιτικές προεκτάσεις. «Αντικατοπτρίζει την εμφάνιση της Ρωσίας στην
παγκόσμια σκηνή ως ισχυρής οικονομίας», ανέφερε χαρακτηριστικά.