Eλληνική τεχνολογία στην αρχαιότερη Bίβλο

O Σιναϊτικός Κώδικας του 4ου αιώνα, η αρχαιότερη Βίβλος του χριστιανικού κόσμου, που είναι γραμμένος στην κοινή αλεξανδρινή γλώσσα από τρεις διαφορετικούς γραφείς σε συνεχόμενη – δίχως διαστήματα – γραφή με κεφαλαία και στοίχιση σε στήλες, θεωρείται πρότυπο σύγχρονου βιβλίου

H αρχαιότερη Βίβλος του χριστιανικού κόσμου, ο Σιναϊτικός Κώδικας (Codex
Sinaiticus), 150 χρόνια μετά την αρπαγή και τον διαμελισμό της ανάμεσα σε
τέσσερις χώρες, θα επανενωθεί για χάρη μιας πλήρους πανομοιότυπης έκδοσης, θα
συντηρηθεί, θα μπει κάτω από το μικροσκόπιο εξονυχιστικής ιστορικής έρευνας
για να διαπιστωθεί σε ποιον πράγματι ανήκει, ενώ θα κυκλοφορήσει ελεύθερα στο
Διαδίκτυο περίπου το 2010.

Τετρακόσια μεγάλα δερμάτινα φύλλα περγαμηνής, δεμένα σε ένα ογκώδες βιβλίο,
γραμμένο με το χέρι στην κοινή αλεξανδρινή γλώσσα στα μέσα του 4ου αιώνα,
ανακάλυψε κατά τις επισκέψεις του στη Μονή της Αγίας Αικατερίνης στο Σινά ο
Γερμανός ερευνητής Κονσταντίν Τίσεντορφ ανάμεσα στα έτη 1844-1853. Αμέσως
κατάλαβε την τεράστια σημασία του ευρήματος, ότι επρόκειτο για ένα άγνωστο
πρώιμο αντίτυπο της Βίβλου. Στην αρχή πήρε μαζί του στη Λειψία 43 φύλλα του
Κώδικα για να τα μελετήσει και να τα μεταγράψει. Κατόπιν ζήτησε την άδεια να
μεταφέρει προσωρινά άλλα 347 φύλλα του Κώδικα στο Κάιρο με την υπόσχεση να τα
επιστρέψει.

H εικόνα του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου «Το Πάθος του Χριστού», το αριστούργημα της συλλογής εικόνων Αιμίλιου Βελιμέζη, εκτίθεται για πρώτη φορά στη Βρετανία, στο πλαίσιο του 21ου Διεθνούς Βυζαντινολογικού Συνεδρίου

Αντί γι’ αυτό μετέφερε τον μοναδικό Κώδικα στην Αγία Πετρούπολη και τον δώρισε
στον χορηγό της αποστολής και της πρώτης έκδοσής του τσάρο Αλέξανδρο B’. Το
δικαίωμα του Τίσεντορφ να κάνει αυτή τη δωρεά καταγγέλθηκε σχεδόν αμέσως και
γι’ αυτό μεθοδεύτηκε μια αμφίβολης εγκυρότητας μεταβίβαση της ιδιοκτησίας του
Κώδικα. Πολύ αργότερα, στη σοβιετική εποχή, όταν ο Στάλιν αναζητούσε
απελπισμένα ξένα κεφάλαια για να ενισχύσει την άμυνα της χώρας του, τα
Χριστούγεννα του 1933 ο Σιναϊτικός Κώδικας πουλήθηκε έναντι 100.000 στερλινών
στη Βρετανική Βιβλιοθήκη στο Λονδίνο. Πραγματοποιήθηκε μάλιστα στη Βρετανία
επιτυχής πανεθνική εκστρατεία για τη συγκέντρωση των χρημάτων, που υπερκάλυψε
τον στόχο – τη συλλογή 50.000 στερλινών καθώς τα υπόλοιπα θα τα έβαζε το
κράτος. Ο κόσμος έκανε ουρές για να δει με τα μάτια του την αρχαιότερη Βίβλο
με την επίσημη, αυστηρή μορφή. Εθεωρείτο ένα από τα 50 αντίτυπα της Βίβλου που
φέρεται ότι είχε παραγγείλει σε γραφείς του Βυζαντίου ο ίδιος ο Μέγας
Κωνσταντίνος. Περιείχε ολόκληρα τα τέσσερα Ευαγγέλια, τις Πράξεις των
Αποστόλων και την Αποκάλυψη του Ιωάννου. Να σημειωθεί ότι περιελάμβανε και
αποσπάσματα από την Παλαιά Διαθήκη,

Σήμερα, η πρωτοβουλία για την επανένωση των φύλλων του Σιναϊτικού Κώδικα
ανήκει στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Βρετανίας, αφού 47 φύλλα βρίσκονται ακόμη
στη Λειψία, κάποια τμήματα παρέμειναν στην Πετρούπολη και 11 φύλλα συν κάποια
σπαράγματα βρίσκονται στο Σινά.

Ο Κώδικας θεωρείται πως είναι μία από τις 50 Βίβλους που παρήγγειλε σε γραφείς στην Καισάρεια ο Μέγας Κωνσταντίνος

Ο όρος που έθεσε η Μονή του Σινά, προκειμένου να παραχωρήσει προς
έκδοση τα 11 φύλλα που παρέμειναν στη Μονή – βρέθηκαν εκ των υστέρων σε μια
κρύπτη – είναι ότι η Μονή διατηρεί τα δικαιώματά της επί όλων των τμημάτων του
Κώδικα εκτός και εάν βρεθεί κάποιο έγγραφο που να αποδεικνύει ότι τα κατέχουν
νομίμως οι σημερινοί κάτοχοι.

«Πρόκειται για ένα τεράστιο ερευνητικό πρόγραμμα, που περιλαμβάνει τη
συντήρηση όλων των φύλλων του Κώδικα με ένα διαγνωστικό μηχάνημα που έχει
εφεύρει ο καθηγητής στο Πολυτεχνείο της Κρήτης Κωνσταντίνος Μπάτσας – ένα
σκάνερ που διαπερνά και σαρώνει όλα τα στρώματα γραφής, ζωγραφικής και
χρωμάτων», λέει στα «NEA» η μορφωτική ακόλουθος της ελληνικής πρεσβείας Βάνα
Σολωμονίδου, μέλος της διεθνούς επιτροπής ειδικών για τη συντήρηση του
πολύτιμου χειρογράφου. Από την αρχή ο Σιναϊτικός Κώδικας έχει υποστεί πάρα
πολλές διορθώσεις, σβησίματα και αλλαγές στη διάρκεια των αιώνων. Θα εξετασθεί
η «παθολογία» του χειρογράφου, ενώ το κείμενο θα αποκατασταθεί στη μορφή που
είχε όταν γράφηκε. Κατόπιν θα ψηφιοποιηθεί και θα γίνει η μεταγραφή του.

Όσον αφορά την ιστορία και την κυριότητα του χειρογράφου, αυτή θα αποτελέσει
για πρώτη φορά αντικείμενο εξονυχιστικής έρευνας. Ήδη μια Ρωσίδα επιστήμων
επεξεργάστηκε πηγές σε κρατικά αρχεία, ρωσικά και αγγλικά, που δεν έχουν ακόμα
ελεγχθεί, σε τράπεζες και στον Τύπο της εποχής.

H ιστορία

Το 340 θεωρείται ότι γράφηκε ο Codex Sinaiticus, πιθανόν στην Καισάρεια

Στο διάστημα 500-650 θεωρείται πως βρισκόταν ήδη στην Παλαιστίνη, σε
ελληνόφωνο μοναστήρι

Το 1761 αναφέρεται από τον Ιταλό φυσιοδίφη Βιταλιάνο Ντονάτι ότι βρίσκεται στη
Μονή του Σινά

Το 1844 ο Γερμανός σχολιαστής της Βίβλου Κονσταντίν Τίσεντορφ αφαιρεί τα πρώτα
43 φύλλα του Κώδικα και τα στέλνει στο Πανεπιστήμιο της Λειψίας

Το 1859 αφαιρεί και άλλα 347 φύλλα του Κώδικα και τα μεταφέρει στην Αγία
Πετρούπολη

Το 1933 ο Στάλιν πουλά το κυρίως σώμα στη Βρετανική Βιβλιοθήκη

Το περιεχόμενο

Ο Codex Sinaiticus (που είχε πάνω από 760 σελίδες) περιλαμβάνει στην κοινή
αλεξανδρινή γλώσσα με μεγαλογράμματη γραφή ολόκληρα τα τέσσερα Ευαγγέλια, τις
Πράξεις των Αποστόλων και την Αποκάλυψη του Ιωάννου. Περιείχε δε και
αποσπάσματα από την Παλαιά Διαθήκη, αλλά τα περισσότερα είναι πλέον χαμένα.
Θεωρείται δε ως «η πεμπτουσία της Βίβλου».

INFO

«Στη Βιβλιοθήκη ενός Μοναστηριού. H διατήρηση του Κώδικα του Σινά και της
ελληνικής γραπτής κληρονομιάς». Έκθεση στη Βρετανική Βιβλιοθήκη του Λονδίνου,
στην αίθουσα Σερ Τζον Ρίτμπλας, από τις 25 Αυγούστου έως τις 21 Σεπτεμβρίου.