«Πάγωσαν» τη διάσωση του Tατοΐου

«Υπάρχουν κτίρια που μπορεί να μη βγάλουν τον χειμώνα», έκρουε των κώδωνα του κινδύνου πέρυσι τον Σεπτέμβριο η προϊσταμένη της Εφορείας Νεωτέρων Μνημείων Αττικής, Αθηνά Χριστοφίδου, στη συνεδρίαση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων που ενέκρινε ομόφωνα τις επεμβάσεις στα 29 από τα συνολικά 40 κτίρια του πρώην βασιλικού κτήματος. Έντεκα μήνες μετά μόλις δύο κτίρια έχουν δεχθεί τις «πρώτες βοήθειες», ενώ τα υπόλοιπα έχουν αφεθεί στο έλεος των καιρικών συνθηκών και της αδιαφορίας

Μόνο δύο από τα 29 κτίρια του πρώην βασιλικού κτήματος στο Τατόι που
χρειάζονταν επειγόντως «πρώτες βοήθειες» για να «επιβιώσουν» τον περασμένο
χειμώνα πρόλαβαν να δεχθούν τις δέουσες φροντίδες ώστε να μην καταρρεύσουν,
ενώ περίπου 300 έργα τέχνης και αντικείμενα καθημερινής χρήσης αλλά μεγάλης
ιστορικής αξίας πρόλαβαν να συντηρηθούν από τις αρχές του φθινοπώρου και μέχρι
τον Ιανουάριο, οπότε τελείωσε η χρηματοδότηση των 200.000 ευρώ που είχε
διαθέσει το υπουργείο Πολιτισμού από τις δημόσιες επενδύσεις για το πολύπλοκο
και χρονοβόρο έργο.

Τα υπόλοιπα αφημένα στο έλεος των καιρικών συνθηκών και του χρόνου έχουν
αποθέσει τις ελπίδες τους στο ένα εκατομμύριο ευρώ, τα οποία η ηγεσία του ΥΠΠΟ
μόλις προ ημερών δεσμεύθηκε να εξασφαλίσει από το Γ΄ Κοινοτικό Πλαίσιο
Στήριξης. Και ενώ μελέτες για την αποκατάσταση των 40 κτιρίων που έχουν
κηρυχθεί νεώτερα μνημεία δεν υπάρχουν και για να μη δαπανηθεί επιπλέον χρόνος
και χρήμα το ΥΠΠΟ προσανατολίζεται στην αξιοποίηση έτοιμων μελετών που έχουν
γίνει στο πλαίσιο πτυχιακών εργασιών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, στον
ορίζοντα δεν διαφαίνεται κανένα επίσημο σχέδιο για την αξιοποίηση των 47.427
στρεμμάτων τρία χρόνια μετά την απόκτησή τους από το ελληνικό Δημόσιο.

Τοίχοι έτοιμοι να καταρρεύσουν, στέγες και παράθυρα που χάσκουν, έπιπλα
στοιβαγμένα ανάμεσα σε εκατοντάδες κούτες με έργα τέχνης και αντικείμενα
καθημερινής χρήσεως, άμαξες διαλυμένες από τη φθορά του χρόνου και την
αδιαφορία ήταν η εικόνα που υπήρχε στο πρώην βασιλικό κτήμα πριν από εννέα
μήνες, κατά την επίσκεψη της ηγεσίας του ΥΠΠΟ που δήλωσε πως θα προχωρήσει το
έργο της αποκατάστασης των κτιρίων παρά το γεγονός ότι δεν υπήρχε ούτε
εξασφαλισμένη χρηματοδότηση ούτε σαφές χρονοδιάγραμμα.

«Σήμερα η κατάσταση είναι μάλλον χειρότερη, καθώς τα κτίρια πέρασαν βαρύ
χειμώνα. Και πέραν των εργασιών που έγιναν στο ξενοδοχείο, το αστυνομικό τμήμα
και τις λιγοστές στο οινοποιείο που δεν ολοκληρώθηκαν, τα χρήματα δεν έφτασαν
για να συνεχιστεί το έργο και στα υπόλοιπα κτίρια», λέει στα «NEA» στέλεχος
του ΥΠΠΟ για την εικόνα που παρουσιάζει ο χώρος έντεκα ολόκληρους μήνες μετά
την έγκριση των πρώτων σωστικών επεμβάσεων (τοποθέτηση προσωρινών στεγών,
σφράγισμα κουφωμάτων, αλλαγή τζαμιών, αντιστηρίξεις τοίχων) στα κτίρια που
έχουν πληγωθεί από τις σκληρές καιρικές συνθήκες, την πυκνή και άναρχη
βλάστηση, ενώ τη χαριστική βολή δέχθηκαν από τον σεισμό του 1999, καθώς το
συγκρότημα Τατοΐου βρέθηκε σε απόσταση αναπνοής από το επίκεντρό του.

Χάος εξακολουθεί να επικρατεί και όσον αφορά τα κινητά ευρήματα, καθώς ουδείς
μπορεί να επιβεβαιώσει τι έφυγε από το κτήμα το 1991 κατά τη μεταφορά της
οικοσκευής των Γλύξμπουργκ (βάρους 68 τόνων!) στο Λονδίνο. Έτσι εξακολουθούν
να «αγνοούνται» 39 αρχαιότητες και 51 εικόνες, που σύμφωνα με την καταγραφή θα
έπρεπε να βρίσκονται στο ανάκτορο, αλλά ακόμη δεν έχουν εντοπιστεί, ενώ
δεκάδες κούτες με αρχαιότητες βρίσκονται στον στάβλο χωρίς να έχουν ούτε καν
καταγραφεί.

Όσο για τη συντήρηση των αντικειμένων που έχουν εντοπιστεί και βρίσκονται
στοιβαγμένα σε κούτες, η καταλογογράφηση, τεκμηρίωση και συντήρηση όσων
βρίσκονταν στη σοφίτα του ανακτόρου είχε αρχίσει μέσα σε δύο ειδικά
διαμορφωμένα κοντέινερ. Πολλά από αυτά τα αντικείμενα έχουν υποστεί φθορά έως
και κατά 90%, αλλά δυστυχώς ελλείψει χρηματοδότησης πάγωσε η συνέχιση του
έργου από τις αρχές του 2006, σύμφωνα με στελέχη του ΥΠΠΟ.

Αξιοποίηση γιοκ

Η αξιοποίηση του κτήματος, όπως όλα δείχνουν, έχει παραπεμφθεί στις ελληνικές
καλένδες. «Είναι πολύ μεγάλη δουλειά και απαιτεί τη συνεργασία πολλών φορέων»,
εκτιμούν υψηλόβαθμα στελέχη του υπουργείου Πολιτισμού. Το μόνο που έχει γίνει
μέχρι στιγμής είναι μια θεωρητική μελέτη προσέγγισης από τη Διεύθυνση
Αναστήλωσης Νεώτερων και Σύγχρονων Μνημείων. Βασικός άξονας είναι να μη
δημιουργηθεί απλώς ένας πολιτιστικός χώρος αλλά να αποκτήσει και ανταποδοτικό
χαρακτήρα, ίσως με την αναβίωση του παραγωγικού χαρακτήρα του καθώς όταν
λειτούργησε ως αγρόκτημα (1924 – 1936) ήταν ιδιαιτέρως κερδοφόρο. Προς το
παρόν, δεν υπάρχουν ούτε πιστώσεις ούτε χρονικός ορίζοντας ούτε, έστω, οι
γενικές κατευθύνσεις και βεβαίως ούτε οι φορείς υλοποίησης του έργου.

Η ιστορία

1872. Αγορά τριών τσιφλικιών από τον Γεώργιο Α’.

1884 – 1886. Ανέγερση της βασιλικής έπαυλης.

1916. Πυρκαγιά καταστρέφει το μεγαλύτερο μέρος.

1973. Απαλλοτρίωση από το δικτατορικό καθεστώς.

1975. Επιστροφή του στην τέως βασιλική οικογένεια.

1994. Νέα απαλλοτρίωση.

2003. Περιέρχεται στην κυριότητα του ελληνικού Δημοσίου.