Φρέσκο γάλα σε ευρωπαϊκές τιμές

Πόλεμος έχει ξεσπάσει στα ψυγεία των σούπερ μάρκετ για την τιμή του φρέσκου
γάλακτος. H είσοδος προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας στο σύνολο των μεγάλων
αλυσίδων σούπερ μάρκετ ανατρέπει τα δεδομένα στην αγορά, καθώς πλέον οι
καταναλωτές μπορούν να αγοράζουν φρέσκο γάλα έως και 30% φθηνότερα σε σχέση με
τα «επώνυμα» προϊόντα, δηλαδή σε τιμές ευρωπαϊκές. Οι αλλαγές αυτές φέρνουν
ανακατατάξεις και έχουν προκαλέσει πονοκέφαλο στις μεγάλες γαλακτοβιομηχανίες.

H δυσπιστία των καταναλωτών απέναντι στα «ανώνυμα» προϊόντα παστεριωμένου
γάλακτος κάμπτεται χάριν της τιμής και αυτό, όπως λένε εκπρόσωποι του
λιανεμπορίου, σηματοδοτεί τις εξελίξεις στην ευρύτερη αγορά τροφίμων. Προς την
κατεύθυνση αυτή βοήθησε, άλλωστε, και η δημοσιοποίηση, από την πλευρά των
λιανεμπόρων, ονομάτων των γαλακτοβιομηχανιών που έχουν αναλάβει για λογαριασμό
τους την παραγωγή φρέσκου γάλακτος «ιδιωτικής ετικέτας».

Και στο γιαούρτι

Σε λιγότερο από ένα χρόνο από τη στιγμή που κυκλοφόρησε στην ελληνική αγορά το
πρώτο προϊόν ιδιωτικής ετικέτας φρέσκου παστεριωμένου γάλακτος, σχεδόν το
σύνολο των μεγάλων αλυσίδων έφτασαν να διαθέτουν στα ψυγεία τους ανάλογα
προϊόντα. Μάλιστα, σύντομα αναμένεται να δούμε και προϊόντα γιαούρτης
«ιδιωτικής ετικέτας» φτιαγμένα από ελληνικά χέρια. Πληροφορίες θέλουν την Dia
και τη Δέλτα να βρίσκονται σε επαφή για την παραγωγή γιαουρτιών με το σήμα της
Dia από τη γαλακτοβιομηχανία. Σε αναζήτηση συνεργατών προς την ίδια κατεύθυνση
βρίσκεται και η Α-Β Βασιλόπουλος.

Άνοιξε τον δρόμο

Η αρχή έγινε το 2005 όταν ο όμιλος Βερόπουλου, κλείνοντας μια προνομιακή
συμφωνία με τη γαλακτοβιομηχανία Αγνό, τοποθέτησε στα ψυγεία του το
παστεριωμένο γάλα Αγνό στην τιμή των 0,89 ευρώ το λίτρο. Αν και η συνεργασία
αυτή δεν αφορούσε ουσιαστικά την παραγωγή private label προϊόντος, άνοιξε τον
δρόμο. H συμφωνία της Βερόπουλος με την Αγνό ανανεώθηκε και για το 2006 στην
ίδια τιμή, με τη δέσμευση όμως το συγκεκριμένο προϊόν να διατίθεται μόνο από
τα καταστήματα του ομίλου στην αγορά της Αττικής. H κίνηση αυτή της Βερόπουλος
έφερε αλλαγές. Σε λιγότερο από ένα χρόνο, το προϊόν της Αγνό με τη χαμηλή τιμή
των 0,89 ευρώ το λίτρο κατέκτησε την τρίτη θέση στις πωλήσεις της
συγκεκριμένης αλυσίδας, ενώ άνοιξε τον δρόμο και για άλλες λιανεμπορικές
επιχειρήσεις, να αναζητήσουν συνεργασίες με την Αγνό για την παραγωγή γάλακτος
«ιδιωτικής ετικέτας».

Σήμερα η Αγνό παράγει προϊόντα για τις αλυσίδες Dia και Plus, ενώ στον χορό
έχουν μπει και η Εβροφάρμα παράγοντας για λογαριασμό της Lidl, όπως και η
Τυράς για λογαριασμό της Carrefour και των My Market. Όσο για την A-B
Βασιλόπουλος, η οποία πρόσφατα έβαλε στα ψυγεία της ανάλογο προϊόν, δεν έχει
δημοσιοποιήσει το όνομα της εταιρείας με την οποία συνεργάζεται.

Ανατροπή συμφωνιών

Οι εξελίξεις στον κλάδο ανέτρεψαν τις παλαιότερες συμφωνίες που υπήρχαν
ανάμεσα σε λιανεμπόρους και βιομηχάνους να μην παράγουν παστεριωμένο γάλα
«ιδιωτικής ετικέτας», καθώς η αγορά και οι απαιτήσεις των καταναλωτών οδηγούν
προς αυτή την κατεύθυνση. Σήμερα οι τιμές των προϊόντων «ιδιωτικής ετικέτας»
παστεριωμένου γάλακτος κυμαίνονται από 0,84 έως 0,89 ευρώ το λίτρο, ενώ οι
τιμές των αντίστοιχων «επώνυμων» προϊόντων φτάνουν το 1,20 έως 1,48 ευρώ το
λίτρο.

Φραγμός στις εισαγωγές

Μάλιστα, από πλευράς τιμών το ελληνικό γάλα «ιδιωτικής ετικέτας» βρίσκεται
περίπου στα επίπεδα τιμών άλλων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Γνώστες της
αγοράς εκτιμούν ότι η καθιέρωσή του ήταν και ένας τρόπος να αποκλεισθεί το
ενδεχόμενο εισαγωγών από άλλες χώρες, ακόμα κι αν η κυβέρνηση αποφάσιζε να το
επιτρέψει αυξάνοντας την επιτρεπόμενη διάρκεια κατανάλωσης των προϊόντων, η
οποία είναι μόλις 5 ημέρες.

Είναι ελληνικό;

Πάντως, το ερώτημα που διατυπώνεται και δεν έχει απαντηθεί ευθέως από κανέναν
εμπλεκόμενο στην αγορά γάλακτος, είναι κατά πόσον το φρέσκο γάλα που πίνουν οι
Έλληνες είναι στο σύνολό του ελληνικής προέλευσης. Το ερώτημα αυτό προκύπτει,
καθώς όλες οι επιχειρήσεις φρέσκου παστεριωμένου γάλακτος, είτε αυτό είναι
«επώνυμο» είτε «ιδιωτικής ετικέτας», ισχυρίζονται ότι το γάλα που διαθέτουν
στην αγορά είναι ελληνικό. Σύμφωνα όμως με επίσημα στοιχεία, η Ελλάδα παράγει
ετησίως 720 εκατομμύρια κιλά αγελαδινού γάλακτος, ενώ καταναλώνει 2.020
εκατομμύρια κιλά. Υπάρχει δηλαδή διαφορά 1.300 εκατομμύρια κιλών ετησίως, τα
οποία εισάγονται. Σύμφωνα με τις εταιρείες, το σύνολο του εισαγόμενου γάλακτος
διατίθεται για την παραγωγή άλλων γαλακτοκομικών προϊόντων, αυτό όμως δεν
μπορεί να ελεγχθεί.

«Φουσκώνει» η τιμή από τον παραγωγό έως το ράφι

Το ερώτημα που δεν έχει απαντηθεί ευθέως από κανέναν εμπλεκόμενο στην αγορά γάλακτος, είναι κατά πόσον το φρέσκο γάλα που πίνουν οι Έλληνες είναι στο σύνολό του ελληνικής προέλευσης

Από τα υψηλότερα περιθώρια κέρδους στην Ευρώπη έχουν οι γαλακτοβιομηχανίες
στην Ελλάδα, καθώς η τιμή του γάλακτος αρχίζει από 0,35 λεπτά το λίτρο (τιμή
παραγωγού) για να φτάσει στον καταναλωτή με 1,10 ευρώ το λίτρο. Οι
γαλακτοβιομήχανοι όμως επιρρίπτουν την ευθύνη στις υψηλές τιμές παραγωγού,
λόγω της ανεπαρκούς για τις εγχώριες ανάγκες ελληνικής παραγωγής.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, η μέση τιμή παραγωγού το 2005 ήταν 0,35 λεπτά το
λίτρο, ενώ σε άλλες χώρες της Ε.Ε. είναι κάτω από 0,31 ευρώ. Στη Γερμανία, για
παράδειγμα, η τιμή παραγωγού είναι 0,28 λεπτά το λίτρο. Στην τιμή αυτή θα
πρέπει να υπολογίσει κανείς το κόστος μεταφοράς του γάλακτος – καθώς οι
ελληνικές κτηνοτροφικές μονάδες είναι μικρές και διάσπαρτες σε όλη τη χώρα –
και στη συνεχεία το κόστος επεξεργασίας, τυποποίησης αλλά και διαφημιστικής
προβολής (αφού ο ανταγωνισμός ανάμεσα στις εταιρείες του κλάδου έχει αναγκάσει
ακόμα και τους «μικρούς» να ακολουθούν τα τελευταία χρόνια «επιθετική»
πολιτική όσον αφορά την προώθηση των προϊόντων τους). Έτσι, το τελικό προϊόν
καταλήγει στα ψυγεία των ελληνικών σούπερ μάρκετ με μέση τιμή 1,10 ευρώ το
λίτρο, δίνοντας «λαβή» στους παραγωγούς να επικρίνουν τους βιομηχάνους ότι
αυτοί φουσκώνουν τις τιμές.

Πάντως, η εμφάνιση στην αγορά προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας σε χαμηλότερες
τιμές αναμένεται να προκαλέσει πιέσεις και στις τιμές των «επώνυμων»
προϊόντων, καθώς οι βιομηχανίες θα προσπαθήσουν να αποτρέψουν τους καταναλωτές
από το να στραφούν σε φθηνότερα προϊόντα γάλακτος.