Ο καιρός «τρώει» την Ίσιδα

Στα χαρτιά έμεινε η πολυδιαφημισμένη, εν όψει Ολυμπιακών Αγώνων, ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων της ευρύτερης περιοχής του Μαραθώνα που θα δημιουργούσε έναν αρχαιολογικό περίπατο μήκους 15 χλμ. και θα περιελάμβανε και τον αρχαιολογικό χώρο της Μπρεξίζας, που καταλαμβάνει 20 στρέμματα

Το μοναδικό ιερό αιγυπτιακών θεοτήτων στην Αττική και ένα από τα σημαντικότερα
μνημεία της, που έφερε στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη κυρίως τα τελευταία
πέντε χρόνια στη θέση Μπρεξίζα (μεταξύ Νέας Μάκρης – Μαραθώνα, σε απόσταση
1.500 μ. από τον Τύμβο των Μαραθωνομάχων), απειλείται από τις καιρικές
συνθήκες, ενώ παραμένει απρόσιτο στο ευρύ κοινό, καθώς είναι ανοιχτό μόνο τις
ώρες που πραγματοποιείται ανασκαφή. Και ενώ οι «πρώτες βοήθειες» για τη
συντήρησή του εγκρίθηκαν ομοφώνως από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, δεν
υπάρχει εξασφαλισμένη χρηματοδότηση για την υλοποίησή τους, ενώ υπό τις
καλύτερες συνθήκες το έργο χρειάζεται δύο χρόνια για να ολοκληρωθεί.

«Πληγωμένο» από τη θαλασσινή αύρα το ευαίσθητο υλικό του επιβλητικού ιερού
(χυτή τοιχοποιία) που ήταν αφιερωμένο στην Ίσιδα – την Αιγύπτια θεά που
ταυτιζόταν με τη Δήμητρα και την Αφροδίτη – και χτίστηκε από τον Ηρώδη τον
Αττικό τον 2ο αι. μ.X. «διαλύεται» μέρα με τη μέρα. Τον χειμώνα πλημμυρίζει
συχνά – πυκνά από τα νερά, που προσπαθούν να απορροφήσουν τα πηγάδια τα οποία
έχουν ανοίξει επί τούτου αρχαιολόγοι, ενώ το γειτονικό ρέμα όχι μόνο έχει
καταστρέψει αρχαιότητες, σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, αλλά δημιουργεί και
έντονη δυσοσμία καθώς δέχεται τα λύματα κοντινού ξενοδοχείου.

«Πρόκειται για ένα πολύ σημαντικό συγκρότημα για την αρχιτεκτονική του μορφή,
που πέρα από το ιερό περιλαμβάνει βαλανείο και πισίνα, ενώ διαρκώς έρχονται
στο φως και νέα κτίρια» επισημαίνει στα «NEA» η ανασκαφέας και επίτιμη
διευθύντρια αρχαιοτήτων Ιφιγένεια Δεκουλάκου. «Μπορεί να ενταχθεί πλάι στους
άλλους σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους της Ανατολικής Αττικής, όπως για
παράδειγμα η Βραυρώνα, ο Ραμνούντας, το Αμφιαράειο». Απόδειξη ότι το αρχαίο
συγκρότημα έχει πολλά ακόμη να αποκαλύψει είναι τα πρόσφατα ευρήματα ανατολικά
του ιερού, προς τη θάλασσα, όπου βρέθηκε στοά, η οποία περιβάλλει τον
ανατολικό πυλώνα του ιερού, δημιουργώντας μια αυλή εισόδου, από την πλευρά της
παραλίας.

Ωστόσο, προς το παρόν ο περιφραγμένος αρχαιολογικός χώρος που καταλαμβάνει
έκταση 20 στρεμμάτων και περιλαμβάνει το ιερό, το βαλανείο και το ήμισυ της
πισίνας δεν λειτουργεί οργανωμένα. Οι επισκέπτες μπορούν να έχουν πρόσβαση
μόνο όταν πραγματοποιείται η ανασκαφή, καθώς δεν υπάρχει φύλακας που να κρατά
τον χώρο ανοιχτό μετά το μεσημέρι, ενώ η μεταλλική εξέδρα που θα τους επέτρεπε
να έχουν μια πανοραμική εικόνα, αν και έχει αγοραστεί ήδη από το 2004, δεν
έχει ακόμη τοποθετηθεί λόγω έλλειψης χρημάτων!

Παρ’ όλα αυτά μαζί με τη μελέτη στερέωσης των κονιαμάτων του ιερού και του
βαλανείου – στην πισίνα δεν θα γίνουν εργασίες, καθώς βρίσκεται «πνιγμένη» από
τα νερά αποστραγγιστικής τάφρου – προβλέπεται ο αρχαιολογικός χώρος να
αποκτήσει νέα πρόσβαση από την πλευρά της θάλασσας, διατηρώντας ωστόσο το
υπάρχον πάρκινγκ (η μεταξύ τους απόσταση είναι 150 μ.), ενώ πρόκειται να
διαμορφωθεί και μια νέα διαδρομή που θα επιτρέπει στους επισκέπτες να φτάνουν
ώς και τα πλέον πρόσφατα ευρήματα.

Έκταση τεσσάρων στρεμμάτων

Τα έξι εντυπωσιακά υπερμεγέθη αγάλματα – τρία της Ίσιδας (φωτογραφία) και τρία του συντρόφου της Όσιρι – Αντινόου – που βρέθηκαν στο ιερό των αιγυπτιακών θεοτήτων σήμερα έχουν μεταφερθεί στο Μουσείο Μαραθώνα και έχουν αντικατασταθεί στον χώρο από γύψινα αντίγραφά τους

Το ιερό της Ίσιδας είναι ένα από τα μεγαλύτερα αιγυπτιακά στην Ελλάδα, που
καλύπτει έκταση τεσσάρων στρεμμάτων, αναπτύσσεται γύρω από ορθογώνια βαθμιδωτή
κατασκευή (10Χ10 μ.) ύψους 3,42 μ. και γύρω της σχηματίζεται άνδηρο με
ιωνικούς κίονες. Περικλείεται δε από τετράπλευρο περίβολο, στην κάθε πλευρά
του οποίου υπάρχει κι ένα πρόπυλο, από όπου και ξεκινούν πλακόστρωτοι
διάδρομοι, οι οποίοι καταλήγουν στη βαθμιδωτή κατασκευή, ενώ την εικόνα
συμπληρώνουν τετράγωνα δωμάτια. Όσο για το γειτονικό βαλανείο της ίδιας
εποχής, εκτιμάται ότι συνδέεται με τους καθαρμούς, που ήταν απαραίτητοι για
την τελετή μύησης των πιστών. H ελλειψοειδής πισίνα δε, δεν αποκλείεται να
είχε χρήση ιχθυοτροφείου – παρόμοιες κατασκευές σώζονται σε ρωμαϊκές επαύλεις.