Δρόμοι

H βία…

… γεννά βία, το διαπιστώνουμε ακόμη μία φορά με τα τελευταία τραγικά
γεγονότα στη Μέση Ανατολή. Για την επίλυση της κρίσης χρειάζονται ιδέες,
πρωτοβουλίες και πάνω απ’ όλα χρειάζεται τόλμη. Ο Ματίας Μόσμπεργκ, πρώην
πρεσβευτής της Σουηδίας στο Μαρόκο την περίοδο 1994-96 και νυν αντιπρόεδρος
προγραμμάτων στο Ινστιτούτο EastWest της Νέας Υόρκης, έχει κάποιες τέτοιες
ιδέες. Στον σημερινό κόσμο, έγραφε πρόσφατα στην «Γκάρντιαν», ο έλεγχος ενός
γεωγραφικού εδάφους δεν σημαίνει τα ίδια πράγματα που σήμαινε στο παρελθόν. H
κρατική υπόσταση έχει λιγότερη σχέση με εδάφη και περισσότερη με πρόσβαση στις
αγορές, τεχνολογία και το κράτος του νόμου. Γιατί λοιπόν οι Ισραηλινοί και οι
Παλαιστίνιοι να μη διαχωρίσουν τις έννοιες της κρατικής υπόστασης και του
εδάφους, αναζητώντας νέους τρόπους συνύπαρξης; Γιατί και οι δύο λαοί να μην
αποκτήσουν το δικαίωμα να εγκατασταθούν σε ολόκληρη την περιοχή από τη
Μεσόγειο μέχρι τον Ιορδάνη;

Θα μπορούσε…

… να ονομαστεί «δυαδικό κράτος», γράφει ο Μόσμπεργκ. Αντί το Ισραήλ και η
Παλαιστίνη να είναι δύο κράτη, τα οποία θα υπάρχουν το ένα δίπλα στο άλλο, θα
μπορούσαν να είναι το ένα ΠΑΝΩ στο άλλο. Οι πολίτες θα διάλεγαν ελεύθερα σε
ποιο σύστημα θέλουν να ανήκουν. Το ισραηλινό κράτος θα παρέμενε η πατρίδα των
Εβραίων και την ίδια στιγμή θα ήταν ένας χώρος όπου οι Παλαιστίνιοι θα
μπορούσαν να ζήσουν ελεύθερα.

H διοικητική…

… αυτή δομή έχει λειτουργήσει αλλού, για παράδειγμα στα καντόνια της
Ελβετίας. Εκεί, άνθρωποι με διαφορετική προέλευση και πεποιθήσεις, οι οποίοι
μιλούν διάφορες γλώσσες και πιστεύουν σε διάφορους θεούς, ζουν δίπλα δίπλα.
Στο ισραηλινο-παλαιστινιακό δυαδικό κράτος, μικρότερες εδαφικές οντότητες θα
είχαν το δικαίωμα να αποφασίσουν ύστερα από ψηφοφορία σε ποιο κράτος ανήκουν.
Αλλά και οι πολίτες θα είχαν δικαίωμα να διαλέξουν την υπηκοότητά τους,
ανεξάρτητα από το πού κατοικούν. Κάποιος που ζει σε ένα καντόνι το οποίο
διαλέγει να ανήκει στην Παλαιστίνη θα μπορούσε να εξακολουθήσει να είναι
πολίτης του Ισραήλ, και αντιστρόφως. Ένας Ισραηλινός και ένας Παλαιστίνιος που
ζουν, για παράδειγμα, σε μια περιοχή που ανήκει στο Ισραήλ θα είχαν τα ίδια
δικαιώματα και θα έπρεπε να υπακούουν στους ίδιους νόμους. Θα ήταν και οι δύο
ελεύθεροι να μετακινούνται σε όλη την επικράτεια στην οποία ζουν σήμερα οι
Ισραηλινοί και οι Παλαιστίνιοι. Θα είχαν το ίδιο νόμισμα, θα είχαν πρόσβαση
στην ίδια αγορά εργασίας και θα πλήρωναν φόρους για έναν αριθμό κοινών
υπηρεσιών.

Είναι άραγε…

… μη ρεαλιστική αυτή η πρόταση; Ίσως, απαντά ο Ματίας Μόσμπεργκ, ο οποίος
συμμετέχει στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις για τη Μέση Ανατολή από τη
δεκαετία του ’80. Αλλά και η σημερινή πραγματικότητα, με τους βομβαρδισμούς
και τις σφαγές, δεν μπορεί να συνεχιστεί. Το Ισραήλ και τα κατεχόμενα εδάφη θα
μπορούσαν να συγκροτήσουν την πρώτη σύγχρονη ενσάρκωση του παγκοσμιοποιημένου
κράτους, στο οποίο όλοι ήδη κατά κάποιον τρόπο ζούμε.