Πρόσωπα Έκοψε το κάπνισμα στους Nεοϋορκέζους

«H δημόσια υγεία έχει ουσιαστικά να κάνει με την κοινωνική δικαιοσύνη. Όταν
κάποιος πεθαίνει σε πρώιμη ηλικία στη Νέα Υόρκη από κάτι που μπορεί να
προληφθεί, είναι δικό μου σφάλμα».

Τόμας Φρίντεν: «H εξάρτηση δημιουργεί μια ατελή αγορά, επειδή δεν έχεις πλέον να κάνεις με ορθολογικούς πρωταγωνιστές»

Ο δρ Τόμας Φρίντεν, επίτροπος υγείας της Νέας Υόρκης, αντιμετωπίζει πολύ
σοβαρά τη δουλειά του. Προΐσταται μιας υπηρεσίας με 6.000 εργαζομένους, η
οποία χειρίζεται από τα μητρώα γεννήσεων ώς τις απειλές βιολογικής
τρομοκρατίας, ωστόσο το όνομά του είναι μάλλον άγνωστο. Όχι όμως και τα
κατορθώματά του. Ο δρ Φρίντεν είναι αυτός που σχεδίασε και εφάρμοσε την
απαγόρευση του καπνίσματος σε όλους τους δημόσιους χώρους της Νέας Υόρκης, ο
άνθρωπος που το 2003 έβγαλε τους καπνιστές από τα μπαρ και τους έστειλε στα
πεζοδρόμια. Σήμερα, τόσο ο δρ Φρίντεν όσο και ο δήμαρχος Μάικλ Μπλούμπεργκ,
που τον υποστήριξε άνευ όρων στην προσπάθειά του, αισθάνονται δικαιωμένοι:
δεκάδες κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο ακολούθησαν το παράδειγμα της Νέας
Υόρκης. «Είχαν προειδοποιήσει τον δήμαρχο πως δεν επρόκειτο να ξαναπατήσουν
στη Νέα Υόρκη τουρίστες από την Ιρλανδία και την Ιταλία αν απαγορεύαμε το
κάπνισμα», λέει ο δρ Φρίντεν στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς». «Τώρα οι χώρες αυτές
απαγόρευσαν επίσης το κάπνισμα».

Υπήρξαν και άλλες πρωτοβουλίες, που όμως δεν έγιναν πρωτοσέλιδα στις
εφημερίδες. Ο δρ Φρίντεν εφάρμοσε εξίσου επιθετικές πολιτικές για την
καταπολέμηση του AIDS, της παχυσαρκίας, του διαβήτη. Έκανε αυστηρότερους τους
κανονισμούς για την καθαριότητα των εστιατορίων και αύξησε τα πρόστιμα. Ζήτησε
από τους σεφ της Νέας Υόρκης να πάψουν να χρησιμοποιούν τα βλαβερά για την
υγεία υδρογονωμένα λιπαρά (trans fat). Υποστηρίζει επίσης δημόσια τη χρήση
προφυλακτικών, την κατανάλωση οινοπνευματωδών με μέτρο, την τακτική σωματική
άσκηση, τη χορήγηση καθαρών συρίγγων στους τοξικομανείς και τα τακτικά τσεκ-απ
για καρκίνο του παχέος εντέρου και διαβήτη.

Τον κατηγορούν ότι θέλει να μετατρέψει το κράτος σε νταντά, πως εμποδίζει τους
ανθρώπους να κάνουν αυτό που επιθυμούν. Ο ίδιος παραδέχεται πως η προσέγγισή
του έχει μια τέτοια διάσταση, ωστόσο έχει έτοιμη την απάντηση γι’ αυτούς που
επιτίθενται στην πολιτική του κατά του καπνίσματος. «H εξάρτηση δημιουργεί μια
ατελή αγορά, επειδή δεν έχεις πια να κάνεις με ορθολογικούς πρωταγωνιστές»,
εξηγεί. «Και η βιομηχανία του καπνού μπορεί να δημιουργήσει εθισμένους –
πέρυσι δαπάνησε στις ΗΠΑ 15 δισ. δολάρια για μάρκετινγκ και προώθηση των
προϊόντων της».

Ακόμη και οι επικριτές του παραδέχονται πάντως πως ο δρ Φρίντεν υπήρξε
αποτελεσματικός. Σήμερα υπάρχουν στη Νέα Υόρκη 150.000 λιγότεροι καπνιστές σε
σχέση με το 2002, χάρη σε έναν συνδυασμό απαγόρευσης, αύξησης των φόρων στα
τσιγάρα και δωρεάν διάθεσης εμπλάστρων νικοτίνης. Επίσης ο αριθμός των τσεκ-απ
για καρκίνο του παχέος εντέρου αυξήθηκε κατά 30%, ενώ σχεδόν 300.000
περισσότεροι Νεοϋορκέζοι έχουν πλέον «οικογενειακό» γιατρό.