Ο «άλλος» Παρθενώνας στην εντατική

Σε «νάρθηκα» έχουν τοποθετηθεί δέκα από τους δωρικούς κίονες του ναού του Επικουρίου Απόλλωνα και έχουν απομακρυνθεί από την αρχική τους θέση μέχρι να «θεραπευτεί» το υπόβαθρό του

Κάτω από την ταλαιπωρημένη λευκή τέντα που έχει μετατραπεί σε μονάδα εντατικής
θεραπείας δίνει τη μάχη του με τον χρόνο. Διότι ο επιβλητικός δωρικός ναός του
Επικουρίου Απόλλωνα – έργο του αρχιτέκτονα του Παρθενώνα, Ικτίνου, στα βουνά
της ορεινής Αρκαδίας και σε απόσταση 14 χλμ από την Ανδρίτσαινα – βαριά
τραυματισμένος από τους σεισμούς, τις καιρικές συνθήκες, αλλά και το ανθρώπινο
χέρι, αν και βρίσκεται στο επίκεντρο ενός από τα μακροβιότερα (μετρά 31 χρόνια
ζωής) και πολυπλοκότερα αναστηλωτικά προγράμματα, εξακολουθεί να είναι ακόμη
στην αρχή. Ενώ τα χρήματα από το Γ’ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης για τη νοσηλεία
του αρκούν μόλις μέχρι τον Σεπτέμβριο.

«Ο ναός του Επικουρίου Απόλλωνα είναι ένας πολυτραυματίας με πολλαπλά
κατάγματα που νοσηλεύεται σε μια μονάδα εντατικής θεραπείας, η οποία εδρεύει
κάτω από ένα στέγαστρο», δίνει το στίγμα της κατάστασης στα «NEA» ο πρόεδρος
της Επιτροπής Συντήρησης Ναού Επικουρίου Απόλλωνα Αλέξανδρος Μάντης.

Σήμερα ο επισκέπτης που θα φτάσει στο κλασικό μνημείο – τον πρώτο σχεδόν
άρτια διατηρημένο ναό, όπου αντιπροσωπεύονται και οι τρεις αρχιτεκτονικοί
ρυθμοί της αρχαιότητας: δωρικός, ιωνικός, κορινθιακός – θα βρει δέκα ολόσωμους
κίονες με τα κιονόκρανά τους (έξι της βόρειας και από δύο της ανατολικής και
δυτικής μακράς πλευράς) σε νάρθηκα μετατοπισμένους από την αρχική τους θέση
στο εργοτάξιο του μνημείου. H μετακίνησή τους επιβλήθηκε από την ανάγκη
αποξήλωσης όλων των στρώσεων του ναού μέχρι τα θεμέλια προκειμένου να
πληρωθούν τα κενά του βράχου με ειδικό μείγμα, η αντοχή του οποίου δοκιμάστηκε
στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Έως τον Σεπτέμβριο, που τελειώνει και η
χρηματοδότηση, αναμένεται η ευθυντηρία της βόρειας πλευράς να είναι στη θέση
της.

«Βρίσκεται σε κρίσιμη φάση το έργο, αλλά δεν πιστεύω πως θα σταματήσει,
καθώς έχουμε χαμηλό ετήσιο προϋπολογισμό της τάξης των 500.000 ευρώ. Είμαστε
ανοιχτοί σε χορηγίες, όπως και σε συνεργασίες με άλλους φορείς. Πάντως δεν
μπορούμε να δώσουμε χρονοδιάγραμμα για την ολοκλήρωση του έργου», επισημαίνει
ο κ. Μάντης.

H αντίστροφη μέτρηση για τον «Παρθενώνα της Πελοποννήσου» άρχισε όταν σε
κάποια στιγμή της ιστορίας του – άγνωστο πότε – έμεινε άστεγος. Τα νερά της
βροχής διείσδυσαν έως τις σχισμές του βράχου όπου έχει θεμελιωθεί ο ναός και
το αργιλόχωμα που τις γέμιζε άρχισε να χάνει τη συνοχή του. Το αποτέλεσμα ήταν
οι κίονες να αποκλίνουν από την κατακόρυφο, η κρηπίδα να υποστεί καθίζηση και
πολλά τμήματα της ανωδομής να παρουσιάσουν θραύσεις.

Έναν αιώνα πριν, το 1907, το πρόβλημα έγινε αντιληπτό και ξεκίνησαν οι
προσπάθειες διάσωσης που επαναλήφθηκαν την δεκαετία του ’60. Όταν πια το φιλί
της ζωής δεν αρκούσε, συστάθηκε το 1975 η Επιτροπή Συντήρησης Ναού Επικουρίου
Απόλλωνα, την ίδια χρονιά που ιδρύθηκε και η αντίστοιχη επιτροπή για την
Ακρόπολη. Και μπορεί κατά καιρούς να συμπεριλήφθηκαν στη σύνθεσή της κορυφαίοι
επιστήμονες, αλλά το ευπαθές υλικό, η δύσβατη περιοχή και ο χρόνος
προετοιμασίας των μελετών έγιναν αιτία η αναστήλωση του ναού να καθυστερήσει
και τα έργα να ξεκινήσουν ουσιαστικά μόλις το 2001.

Πέρασε η ημερομηνία λήξης!

Αν και η αναστήλωση του κλασικού ναού βρίσκεται σε κρίσιμη φάση και οι εργασίες είναι σε εξέλιξη (εδώ, λεπτομέρειες από τα διαλυμένα τμήματα του ναού) τα χρήματα από το Γ’ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης για το έργο τελειώνουν τον Σεπτέμβριο

Το στέγαστρο – τέντα που μετρά ήδη 19 χρόνια ζωής έχει προστατέψει το
κηρυγμένο μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO όχι μόνο από
τα νερά της βροχής, αλλά και από τον ήλιο, με αποτέλεσμα να ξαναβρεί το αρχικό
του χρώμα που είχε αλλοιωθεί από τον ήλιο και τα βακτήρια. Ωστόσο ο χρόνος της
αντοχής του «φαίνεται να έχει εκπνεύσει, γι’ αυτό και το επισκευάσαμε όπου
χρειαζόταν. Το στέγαστρο που θα άξιζε στον Επικούριο ωστόσο θα κόστιζε πολύ.
Πρόκειται για ένα μείζον έργο που θα απορροφούσε τον προϋπολογισμό και θα
καθυστερούσε την εξέλιξη του έργου», λέει ο πρόεδρος της Επιτροπής Συντήρησης
Ναού Επικουρίου Απόλλωνα Αλέξανδρος Μάντης. Και όσο για τη νέα είσοδο και τα
κτίρια εξυπηρέτησης κοινού, αν και είναι έτοιμα, δεν λειτουργούν ακόμη ώστε να
μεταμορφωθεί η περιοχή σε οργανωμένο αρχαιολογικό χώρο.