Zώα – μετανάστες απειλούν τα «Γκαλάπαγκος της Eυρώπης»

Μέχρι και ο Δαρβίνος είχε μαγευτεί από το μοναδικό οικοσύστημα των Καναρίων
Νήσων. Περίπου 4.000 ενδημικά είδη έχουν καταγραφεί στην περιοχή και δεκάδες
άλλα ανακαλύπτονται από επιστήμονες. Όμως τα αυτόχθονα είδη απειλούνται πλέον
από είδη – εισβολείς – ένα από τα απροσδόκητα μειονεκτήματα της Συνθήκης
Σένγκεν.

Κάρολος Δαρβίνος. Προτού πάει στα Γκαλάπαγκος είχε γοητευτεί από την ιδιαιτερότητα του οικοσυστήματος των Καναρίων

Το μεγαλύτερο πρόβλημα εισβολής νέων, ξένων ειδών εντοπίζεται στην Τενερίφη,
ένα από τα επτά νησιά, στα ανοιχτά των αφρικανικών ακτών και ιδιαίτερα στο
βόρειο άκρο του, στην περιοχή Κρουζ δελ Κάρμεν. H τελευταία αποτελεί
ενδεικτικό παράδειγμα της σπάνιας βιοποικιλότητας που χαρακτηρίζει ολόκληρο το
σύμπλεγμα των νησιών εδώ και αιώνες. Ακόμη και σήμερα, κάθε έξι μέρες ένα νέο
είδος ή μια υποκατηγορία κάποιου φυτού ή ζώου αποκτά όνομα και μπαίνει στα
επιστημονικά αρχεία του νησιού. H σημασία του, λοιπόν, για τη διατήρηση της
μοναδικότητας της περιοχής, είναι προφανής. Λέγεται μάλιστα ότι ο ίδιος ο
Δαρβίνος είχε γοητευτεί τόσο πολύ από την ιδιαιτερότητα του οικοσυστήματος
αυτής της γωνιάς του πλανήτη που επιθυμούσε πολύ να επισκεφτεί τα Κανάρια
Νησιά τη δεκαετία του 1830. Αυτός ήταν και ο λόγος που άρχισε να μαθαίνει την
ισπανική γλώσσα. Λίγους μήνες όμως πριν από το προγραμματισμένο ταξίδι του στα
Κανάρια Νησιά, κλήθηκε στα Γκαλάπαγκος.

Ριζική αλλαγή

Ωστόσο η εικόνα που είχε ο Δαρβίνος για την περιοχή αυτή αλλάζει πλέον ριζικά.
Από τότε που οι συνοριακοί έλεγχοι μεταξύ χωρών της E.E. καταργήθηκαν πριν από
δέκα χρόνια με τη Συνθήκη Σένγκεν, η σπάνια χλωρίδα και πανίδα της Τενερίφης
έχει καταληφθεί και αλλοιωθεί από τα νέα είδη που εισβάλλουν μαζικά και
ανεξέλεγκτα. Σύμφωνα με κυβερνητικούς αξιωματούχους, ένα νέο είδος εισβάλλει
και εγκαθίσταται στην περιοχή κάθε 17 μέρες. Τα πιο επικίνδυνα είδη, αυτά
δηλαδή που μπορούν να προκαλέσουν εστίες επιδημίας, απειλώντας τα ενδημικά,
εμφανίζονται σχεδόν κάθε έξι μήνες, δηλαδή ένα κάθε έξι μήνες. «Πρέπει να
έχουμε τη δικαιοδοσία να ελέγχουμε τα σύνορά μας, εφαρμόζοντας πιο αυστηρά
μέτρα, διαφορετικά η καταστροφή είναι βέβαιη», δήλωσε ο Ντομίνγκο Μπέριελ,
διευθυντής της τοπικής περιβαλλοντικής υπηρεσίας, ο οποίος πρότεινε επαναφορά
των τελωνειακών ελέγχων. Έρευνα που πραγματοποίησε η υπηρεσία του σε
συνεργασία με τις τοπικές αρχές κατέληξε ότι η Κρουζ δελ Κάρμεν διαθέτει τα
πιο πολλά ενδημικά είδη ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο στην Ευρώπη.

Έντομα – φονιάδες και αχόρταγοι σκίουροι

ΣΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ των πιο επικίνδυνων εισβολέων περιλαμβάνονται ο σκίουρος
Μπάρμπαρι, που αποδεκάτισε φυτά στο νησί Φουερτεβεντούρα, καθώς και το πολύ
επιθετικό μυρμήγκι Αργεντινής. Το μυρμήγκι αυτό εξαπλώθηκε πολύ γρήγορα
δημιουργώντας τεράστιες αποικίες, που εκδίωξαν τα αυτόχθονα μυρμήγκια και άλλα
έντομα από το φυσικό τους περιβάλλον. H πιο πρόσφατη απειλή πάντως προέρχεται
από ένα σκαθάρι, χρώματος κόκκινου, το οποίο έχει καταστρέψει τα φοινικόδεντρα
της περιοχής. Οι ειδικοί πιστεύουν ότι το σκαθάρι έφτασε στην Τενερίφη
πρόσφατα κατά τη μεταφορά ενός φοινικόδεντρου ξένου για την περιοχή. Ο μεγάλος
φόβος τους τώρα είναι η υβριδοποίηση, το ενδεχόμενο δηλαδή να διασταυρωθούν τα
ντόπια είδη με τους εισβολείς που φτάνουν στο νησί, παράγοντας νέους
οργανισμούς και αλλοιώνοντας ολοκληρωτικά το ξεχωριστό οικοσύστημα. Ήδη η
οικολογική αλλαγή στο νησί έχει γίνει αισθητή. H τοπική κυβέρνηση επισημαίνει
ότι 20 ενδημικά είδη απειλούνται με αφανισμό. Πολλά από αυτά έχουν λιγότερους
από 100 εκπροσώπους στην άγρια φύση και ορισμένα μάλιστα λιγότερους από 20. H
Οχιέντα, βοτανολόγος στην περιβαλλοντική υπηρεσία, λέει ότι εργάζεται
συστηματικά το τελευταίο διάστημα για τη διάσωση ενός φυτού που έχει μόλις
τρία ακόμη… αδέλφια.

EPEYNA ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ

Ο άνθρωπος ευθύνεται για τον «πυρετό» της Γης

H ΓΗ είναι σήμερα περισσότερο ζεστή απ’ ό,τι ήταν τουλάχιστον τα
τελευταία 400, ίσως και τα τελευταία 2.000 χρόνια. Στο συμπέρασμα αυτό
κατέληξε η Εθνική Ακαδημία Επιστημών των ΗΠΑ, η οποία κλήθηκε από το Κογκρέσο
να εξετάσει τις επιστημονικές εργασίες που έχουν γίνει σχετικά με την άνοδο
της θερμοκρασίας του πλανήτη. Επιτροπή κορυφαίων κλιματολόγων είπαν στους
βουλευτές ότι η Γη έχει πυρετό και πως «οι ανθρώπινες δραστηριότητες
ευθύνονται σε μεγάλο βαθμό για την πρόσφατη άνοδο της θερμοκρασίας». Στην
155σέλιδη έκθεσή τους, οι κλιματολόγοι αναφέρουν πως οι μέσες παγκόσμιες
θερμοκρασίες επιφανείας στο Βόρειο Ημισφαίριο αυξήθηκαν περίπου μισό βαθμό
Κελσίου στη διάρκεια του 20ού αιώνα. H έρευνα παραγγέλθηκε τον Νοέμβριο από
τον πρόεδρο της Επιστημονικής Επιτροπής της Βουλής, τον Ρεπουμπλικανό Σέργουντ
Μπέλερτ. Οι κλιματολόγοι Μάικλ Μαν, Ρέιμοντ Μπράντλεϊ και Μάλκομ Χιούζ
εξέτασαν δεδομένα από τα δένδρα, τα κοράλλια, τους παγετώνες, τα σπήλαια, τους
ωκεανούς και τις λίμνες, καθώς και άλλες πηγές. Συνδυάζοντας τις πληροφορίες
αυτές, κατέληξαν στο συμπέρασμα πως οι λίγες τελευταίες δεκαετίες του 20ού
αιώνα ήταν θερμότερες από οποιαδήποτε συγκρίσιμη περίοδο τουλάχιστον των
τελευταίων 400 ετών και πως το Βόρειο Ημισφαίριο πιθανόν να έχει την υψηλότερη
θερμοκρασία που είχε ποτέ εδώ και 2.000 χρόνια. Συνολικά οι επιστήμονες
συμφώνησαν ότι η αύξηση της θερμοκρασίας τις λίγες τελευταίες δεκαετίες του
20ού αιώνα δεν έχει προηγούμενο στην τελευταία χιλιετία, αν και σχετικά θερμές
περίοδοι υπήρξαν γύρω στο έτος 1000 και είχε ακολουθήσει μια «Μικρή Εποχή των
Πάγων» από το 1500 ώς το 1850.

H Κομισιόν

Στο μεταξύ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε χθες πως στα 15 παλαιά κράτη-μέλη
της E.E., οι εκπομπές αερίων που επιδεινώνουν το φαινόμενο του θερμοκηπίου
αυξήθηκαν κατά 0,3% την περίοδο 2003-2004. Παρά την άνοδο αυτή, οι εκπομπές
στις 15 χώρες της E.E. βρίσκονταν σε επίπεδο κατά 0,9% χαμηλότερο του έτους
αναφοράς (στις περισσότερες περιπτώσεις, το 1990), μολονότι την ίδια περίοδο
υπήρξε στις χώρες αυτές οικονομική μεγέθυνση της τάξεως του 32%. Στην
ανακοίνωσή της η Επιτροπή επισημαίνει όμως ότι χρειάζονται μεγαλύτερες
προσπάθειες για να μειωθούν οι εκπομπές στις χώρες αυτές κατά 8% έναντι των
επιπέδων του έτους αναφοράς την πρώτη περίοδο ανάληψης υποχρεώσεων βάσει του
Πρωτοκόλλου του Κιότο (2008-2012).