Δρόμοι

H Royal Dutch Shell…

… είναι μια από τις μεγαλύτερες και ισχυρότερες εταιρείες του κόσμου. H
Βολιβία είναι μια από τις φτωχότερες χώρες του πλανήτη: το ΑΕΠ της φτάνει
μόλις το 3% των ετήσιων κερδών της Shell. Πρόσφατα, ο πρόεδρος της Shell
ανακοίνωσε ότι η εταιρεία του είναι αναγκασμένη να δεχθεί την απόφαση της
Βολιβίας να «σπάσει» τα συμβόλαια που έχει υπογράψει μαζί της. Όπως είπε, δεν
είναι πια καλή ιδέα να ξεκινούν οι πετρελαϊκές εταιρείες δικαστικές διαμάχες
με χώρες όπως η Βολιβία. H εποχή που οι μεγάλες πολυεθνικές αρνούνταν να
υποκύψουν στη βούληση των κυβερνήσεων έχει παρέλθει.

Στο Ιράκ…

… ένα μικρό αντάρτικο εξοπλισμένο με ελαφρά όπλα και αυτοσχέδια εκρηκτικά
αρνείται στην ισχυρότερη στρατιωτική μηχανή του κόσμου τον έλεγχο του εδάφους
που με αποφασιστικότητα κατέκτησε. Ακόμη και σε μια εγκεφαλική αγορά όπως
είναι οι εγκυκλοπαίδειες, βλέπουμε μια μικρή δύναμη, την Wikipedia, να
αμφισβητεί την κυριαρχία ενός κολοσσού όπως η Encyclopaedia Britannica.
Ηλικίας μόλις 5 ετών, η πρώτη είναι ήδη 12 φορές μεγαλύτερη από τη δεύτερη,
που πρωτοκυκλοφόρησε το 1768. H Wikipedia είναι δωρεάν, υπάρχει μόνο στο
Διαδίκτυο, μπορεί να διαβαστεί σε 229 γλώσσες και μεγαλώνει καθημερινά χάρις
στη συμβολή απλήρωτων εθελοντών. Πρόσφατη μελέτη του περιοδικού «Nature»
έδειξε ότι, αν και πολύ μεγαλύτερη, η Wikipedia είχε τη στιγμή της έρευνας
μόλις 162 λάθη, έναντι 123 λαθών της Britannica. Αλλά και ο όμιλος Νιου Γιορκ
Τάιμς, που ιδρύθηκε το 1851, αισθάνεται σήμερα ότι ο σοβαρότερος ανταγωνιστής
του είναι η εταιρεία Google, που έχει μόλις 8 χρόνια ζωής.

Το ίδιο φαινόμενο…

… χαρακτηρίζει και την πολιτική ζωή, παρατηρεί στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» ο
Μόιζες Ναΐμ, διευθυντής του περιοδικού «Foreign Policy». Οι καθαρές εκλογικές
νίκες αποτελούν πια την εξαίρεση, και όχι τον κανόνα. H Άνγκελα Μέρκελ, ο
Ρομάνο Πρόντι, ο Άλαν Γκαρσία είναι ηγέτες που νίκησαν δύσκολα και είναι
αναγκασμένοι να κυβερνήσουν συγκροτώντας εύθραυστες συμμαχίες. Οι συμμαχίες
αυτές στηρίζονται σε μικρές δυνάμεις, οι οποίες μπορούν να ασκούν βέτο, να
επηρεάζουν αποφάσεις και να ασκούν πιέσεις προς συγκεκριμένη κατεύθυνση. Κατά
συνέπεια, ελαττώνεται και η θητεία των υπουργών, που σε πολλές χώρες διαρκεί
πλέον μερικούς μήνες.

H εμφάνιση…

… μικρών «παικτών» που είναι ικανοί να περιορίζουν την αυτονομία
παραδοσιακών μεγάλων ανταγωνιστών αποτελεί μια παγκόσμια τάση. H δράση των
Ηνωμένων Πολιτειών περιορίζεται από ισλαμιστές τρομοκράτες. Οι κεντρικές
τράπεζες είναι αναγκασμένες να μοιράζονται την εξουσία τους με χιλιάδες μικρά
ταμεία. Σε έναν αυξανόμενο αριθμό χωρών, ο έλεγχος μεγάλων τμημάτων του
εδάφους ή πολλών επιχειρήσεων βρίσκεται στα χέρια εγκληματικών οργανώσεων που
ανήκουν σε παγκόσμια δίκτυα. Οι γιγαντιαίοι όμιλοι των μέσων ενημέρωσης
πολιορκούνται από τα καθημερινά κείμενα 40 εκατομμυρίων ιστολόγων, που ο
αριθμός τους διπλασιάζεται κάθε πέντε μήνες. Και στη Λατινική Αμερική, πολλές
κυβερνήσεις ανατρέπονται από οργανώσεις ιθαγενών που μόλις πριν από μερικά
χρόνια δεν είχαν καμιά πολιτική βαρύτητα.