H νέα μπάλα – όπλο σε πόδια κανονιέρηδων

Το ξηρό κλίμα της Λατινικής Αμερικής, μία δερμάτινη μπάλα παλιομοδίτικη για
τα σημερινά δεδομένα και ένας μέσος με ταλέντο βέρο βραζιλιάνικο εκεί κάπου
στη δεκαετία του ’50, ήταν οι προϋποθέσεις που περίμεναν τα χτυπήματα φάουλ με
φάλτσο για να δουν το φως της ημέρας.

Μπορεί ο Βαλντίρ Περέιρα «Ντιντί» να μην τελείωσε το σχολείο, ήξερε όμως τους
νόμους της Φυσικής καλύτερα και από καθηγητή πανεπιστημίου. Τους εφάρμοσε στην
μπάλα και έκανε την «μπανάνα» μέρος της ποδοσφαιρικής ορολογίας.

Μπάλες που περιστρέφονται απρόβλεπτα, φάλτσα εξωφρενικά, οφσάιντ που είναι
βιολογικά αδύνατο να τα δει μάτι ανθρώπου, γωνίες γεωμετρικές, βαρύτητα, τριβή
και αντίσταση του αέρα είναι μερικά από τα συστατικά που συνθέτουν την
επιστήμη του ποδοσφαίρου.

Λιγότερο βάρος. Δεν είναι τυχαίο ότι το φάλτσο γεννήθηκε στη Βραζιλία.
Δεν εννοούμε μόνο τη λατινοαμερικανική φινέτσα, αλλά και τις καιρικές
συνθήκες. Στα ευρωπαϊκά γήπεδα, η δερμάτινη μπάλα της εποχής του «Ντιντί»
μάζευε νερό και γινόταν πολύ βαριά για να μπορεί να πετάξει αεροδυναμικά. Στη
Βραζιλία αντίθετα, το ζεστό και ξηρό κλίμα προστάτευε την μπάλα από τα περιττά
βάρη. Αργότερα, όταν η μπάλα έγινε αδιάβροχη, οι Ευρωπαίοι δεν είχαν πρόβλημα
να πλησιάσουν το επίπεδο των Λατίνων χορευτών.

Άσοι όπως οι Ροναλντίνιο, Μπέκαμ και Ανρί ακολουθούν αυτές τις ημέρες τα
βήματα του «Ντιντί» στα γήπεδα της Γερμανίας, μελετώντας τη Φυσική με την
μπάλα και χτυπώντας τα φάουλ όπως έκαναν παλιά στο αχανές Μαρακανά. Βέβαια,
έχουν στην κατοχή τους και στα πόδια τους ένα μεγάλο όπλο σε σχέση με τους
παλαιούς ποδοσφαιριστές, τη νέα μπάλα της Αντίντας με την ονομασία Teamgeist
(ομαδικό πνεύμα), που αποτελείται από πολύ λιγότερα κομμάτια συγκριτικά με την
παραδοσιακή μπάλα: 14 αντί για 32 και με ελάχιστες ραφές, μάλλον θυμίζει
περισσότερο μπάλα του μπέιζμπολ.

Χαρακτηριστική φάση των δυνατοτήτων της νέας μπάλας, το τέταρτο γκολ της
Γερμανίας στο εναρκτήριο ματς. Όποιος το παρακολούθησε, θα θυμάται για καιρό
το σουτ του Τόρστεν Φριγκς από απόσταση 40 μέτρων.

H μπάλα ξεκίνησε έχοντας ευθύγραμμη πορεία και ξαφνικά στα 10 μέτρα από τα
γκολπόστ έκανε μια τρελή δεξιά στροφή και την απόκρουσή της ανθρωπίνως
αδύνατη. Με μία παραδοσιακή μπάλα, το σουτ θα κατέληγε στην αγκαλιά του
τερματοφύλακα της Κόστα Ρίκα.

H κάθετη δύναμη. Εδώ είναι που μπαίνει στο παιχνίδι ο Χάινριχ Γκούσταβ
Μάγκνους και η δύναμή του. Όχι δεν μιλάμε για την αλλαγή του Γιούργκεν
Κλίνσμαν στο δεύτερο ημίχρονο, αλλά για έναν Γερμανό φυσικό που εξήγησε με
επιστημονική ακρίβεια γιατί θα καταλήξει το φάουλ του «Ντιντί» στα δίχτυα έναν
ολόκληρο αιώνα προτού σουτάρει ο Βραζιλιάνος άσος. Ο Μάγκνους λοιπόν
διαπίστωσε το 1852 ότι ένα αντικείμενο που κινείται στον αέρα και
περιστρέφεται δέχεται και μία άλλη δύναμη κάθετη, η οποία χαρίζει στην μπάλα
την καμπύλη πορεία της «ζωγραφίζοντας» μία μπανάνα. Κάτι που κατάλαβε και ο
«Ντιντί» στην προπόνηση κι ας μην μπορούσε να το εκφράσει με λόγια.

H σταθερότητα διασαλεύεται από το φάλτσο…

Από το πόδι του Βαλντίρ Περέιρα «Ντιντί» έφυγε η πρώτη «μπανάνα», ένα φάουλ με φάλτσο, στην ιστορία του ποδοσφαίρου. Ο Βραζιλιάνος μέσος έλαμψε στο Μουντιάλ του 1958 κατακτώντας το τρόπαιο

Για να διαπιστώσει αν οι παίκτες μπορούν να υπολογίσουν πού θα
καταλήξει η μπάλα με βάση την περιστροφή της στον αέρα, η Κάθι Κρεγκ,
ψυχολόγος στο Πανεπιστήμιο του Κουίνς στο Μπέλφαστ της Βόρειας Ιρλανδίας,
έκανε ένα πείραμα με εννέα τερματοφύλακες και 11 ποδοσφαιριστές από μεγάλες
ομάδες της Ευρώπης. Το αποτέλεσμα θα αρέσει στους τεχνίτες, αλλά όχι στους
γκολκίπερ. Το οπτικό τους σύστημα δεν μπορεί να επεξεργαστεί αυτή την
πληροφορία.

Κάθε παίκτης φόρεσε ένα κράνος, μέρος μιας συσκευής εικονικής πραγματικότητας.
Στα μάτια τους έβλεπαν ότι βρίσκονται στο κέντρο του γκολπόστ. Μπορούσαν να
κοιτάξουν γύρω γύρω στο στάδιο, αλλά το μόνο που έβλεπαν ήταν μια μπάλα
στημένη στα 30 μέτρα, απόσταση από την οποία ένας σπεσιαλίστας μπορεί να
σκοράρει με φάουλ. Όταν η μπάλα κατευθυνόταν προς το μέρος τους χωρίς φάλτσο,
αλλά με τη βαρύτητα να επηρεάζει την πορεία της, οι παίκτες καταλάβαιναν πού
θα καταλήξει. Όταν όμως αυτή περιστρεφόταν, είτε σύμφωνα με τη φορά των
δεικτών του ρολογιού είτε αντίθετα, ακόμα και οι καλύτεροι τερματοφύλακες
έχαναν την μπάλα και το φως τους.

«H βαρύτητα είναι μία σταθερά την οποία έχουμε συνηθίσει και ξέρουμε πώς να τη
χειριστούμε από την ημέρα που γεννιόμαστε. Το φάλτσο, όμως, μας είναι κάτι
άγνωστο και το νευρικό μας σύστημα είναι φτιαγμένο να χειρίζεται καλύτερα τη
σταθερότητα παρά τα πράγματα που αλλάζουν συνέχεια». H Κρεγκ συμβουλεύει τους
τερματοφύλακες να χρησιμοποιούν κατά την προετοιμασία ένα παρόμοιο σύστημα
εικονικής πραγματικότητας για να συνηθίζουν στα σουτ των αντιπάλων.

Το μάτι του διαιτητή μπροστά στο οφσάιντ

H νέα μπάλα της Αντίντας Teamgeist που έχει λιγότερες ραφές, κάνει τους σπεσιαλίστες στα φάουλ να τρίβουν τα χέρια τους και τους τερματοφύλακες να τρέμει το φυλλοκάρδι τους

Ο κανονισμός του οφσάιντ είναι από τους δυσκολότερους στο ποδόσφαιρο και αυτός
που προκαλεί τις μεγαλύτερες διαφωνίες. Και δικαιολογημένα, αν λάβουμε υπόψη
την επιστημονική άποψη ότι είναι βιολογικά αδύνατο για τους διαιτητές να
βλέπουν τα οφσάιντ.

Ο Φρανσίσκο Μπέλντα Μαρουέντα, Ισπανός γιατρός και ερευνητής, εξηγεί πως για
να εστιάσει το μάτι απότομα από ένα μακρινό αντικείμενο σε ένα κοντινό που
βρίσκεται σε απόσταση μικρότερη των έξι μέτρων χρειάζεται 600 χιλιοστά του
δευτερολέπτου. Αυτήν ακριβώς την κίνηση κάνει το μάτι του διαιτητή στην
περίπτωση που πρέπει να κρίνει ένα οφσάιντ, μια που οι παίκτες βρίσκονται
απλωμένοι σε ολόκληρο το γήπεδο.

Δεν προλαβαίνει. Ο χρόνος αυτός όμως είναι πολύ λίγος για να προλάβει
το μάτι του διαιτητή να δει την κίνηση των παικτών. Και αυτό γιατί ο μέσος
παίκτης μπορεί να κινηθεί περίπου δύο μέτρα στον ίδιο χρόνο που χρειάζεται το
μάτι για να εστιάσει πάνω του. Σε πολλές περιπτώσεις, λόγω μακρινής πάσας και
μεγαλύτερης ταχύτητας των παικτών, το μάτι είναι αδύνατο να προλάβει.

«Για να προλάβει, πρέπει ιδανικά να σταματήσει τον χρόνο και να εντοπίσει την
ακριβή θέση όλων των παικτών σε μηδέν χιλιοστά του δευτερολέπτου.

Είναι αδύνατο για το οπτικό μας σύστημα να μπορέσει να διακρίνει ταυτόχρονα
την μπάλα, τον παίκτη που κάνει την πάσα, τον παίκτη που τη δέχεται και τον
αμυντικό».

Επιμέλεια: Στέφανος Κρίκκης, Εύη Ελευθεριάδου