Τριβές με Λευκωσία – Φλερτ με Γκιουλ

Σε «άδειασμα» του Προέδρου της Κύπρου Τάσσου Παπαδόπουλου προχώρησε η
Αθήνα, μετά τη συνάντηση της Ντόρας Μπακογιάννη με τον Αμπντουλάχ Γκιουλ.

Από αβρότητες, αλλά και τα πρώτα νέα μέτρα εκτόνωσης της έντασης στο Αιγαίο χαρακτηρίστηκε η συνάντηση της Ντόρας Μπακογιάννη με τον Αμπντουλάχ Γκιουλ

H συνάντηση της Ελληνίδας υπουργού Εξωτερικών και του Τούρκου ομολόγου της
σημαδεύτηκε από αβρότητες και τα πρώτα νέα μέτρα εκτόνωσης της έντασης στο
Αιγαίο.

Την ίδια ώρα, ο Ταγίπ Ερντογάν με προκλητικές δηλώσεις του τάχθηκε κατά του
ανοίγματος των τουρκικών λιμανιών στα κυπριακά πλοία, περνώντας για ακόμη μία
φορά σαφές μήνυμα ότι δεν προτίθεται να τηρήσει την προϋπόθεση που του έχει
θέσει η Ένωση στο πλαίσιο της ενταξιακής πορείας της Τουρκίας για την
αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας.

H απόφαση της Λευκωσίας να προβάλει βέτο στο πρώτο κεφάλαιο των ενταξιακών
διαπραγματεύσεων της Τουρκίας δημιούργησε έντονη δυσφορία στην Αθήνα.

Πολύ περισσότερο που το βέτο ανακοινώθηκε στις Βρυξέλλες λίγες ώρες πριν από
την έναρξη της συνάντησης της Ελληνίδας υπουργού Εξωτερικών με τον Τούρκο
ομόλογό της στην Κωνσταντινούπολη – για να αποσυρθεί τελικώς χθες, μετά την
επίτευξη συμβιβαστικής διατύπωσης μεταξύ των «25» της Ένωσης.

«Πρώτα η Ελλάδα»

Για πρώτη φορά μετά το δημοψήφισμα του 2004 στην Κύπρο, το Μέγαρο Μαξίμου
αντέδρασε στην ενέργεια του κ. Παπαδόπουλου αφήνοντας να διαρρεύσει πως «τα
συμφέροντα της Ελλάδας είναι πάνω από τα συμφέροντα κάθε άλλης χώρας, όσο
φιλική και να είναι», και πως «εμείς έχουμε διαμηνύσει ότι δεν θέλουμε σε
καμία περίπτωση να είμαστε δύο απέναντι σε 23 στην Ένωση».

H κυπριακή πλευρά είχε πολλές ευκαιρίες να προβάλει το βέτο της πριν από την
Παρασκευή το απόγευμα, όταν πλέον η κ. Μπακογιάννη είχε φθάσει στην
Κωνσταντινούπολη, καθώς είχαν πραγματοποιηθεί αρκετές συνεδριάσεις του
COREPER, του Συμβουλίου των Μονίμων Αντιπροσώπων, με θέμα το κείμενο της
κοινής θέσης των «25».

Ο χρόνος, ωστόσο, που επελέγη από τη Λευκωσία θεωρήθηκε από το υπουργείο
Εξωτερικών και την κυβέρνηση ως ευθεία υπονόμευση της επίσκεψης της κ.
Μπακογιάννη.

Μήνυμα

Επίσης θεωρήθηκε ως ένα μήνυμα από την Κυπριακή Δημοκρατία πως οι
ελληνοτουρκικές σχέσεις – και συνακόλουθα η απόπειρα της Αθήνας για μείωση της
έντασης στο Αιγαίο – δεν είναι δυνατόν να ξεκοπούν από το Κυπριακό. Στο μήνυμα
αυτό απάντησε και το Μαξίμου διαμηνύοντας, εμμέσως πλην σαφώς, αυτό που ο
Κώστας Καραμανλής είχε κάνει σαφές ήδη από τη Λωζάννη – άλλο τα ελληνοτουρκικά
και άλλο το Κυπριακό, άλλα τα συμφέροντα της Ελλάδας και άλλα της Κύπρου.

Χαμηλοί τόνοι

H επίσκεψη της κ. Μπακογιάνη διεσώθη τελικώς, καθώς και η τουρκική πλευρά
επιθυμούσε ένα βήμα βελτίωσης των ελληνοτουρκικών σχέσεων και μείωσης της
έντασης, όπως τουλάχιστον ερμήνευαν διπλωματικές πηγές. Είναι χαρακτηριστικό
ότι ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Αμπντουλάχ Γκιουλ δεν άλλαξε το κείμενο της
ομιλίας του προς το συνέδριο στο οποίο απευθύνθηκε μαζί με την κ. Μπακογιάννη,
μιλώντας για έναν κοινό πυλώνα Ελλάδας – Τουρκίας – Κύπρου στην Ευρωπαϊκή
Ένωση. Σε ερώτηση δε σχετική με το βέτο της Κύπρου τήρησε χαμηλούς τόνους,
αποφεύγοντας την οποιαδήποτε επίκριση προς την Κυπριακή Δημοκρατία, που εκ των
πραγμάτων θα έφερνε σε δύσκολη θέση την κ. Μπακογιάννη.

Την ίδια στιγμή, βέβαια, από την Άγκυρα, ο Τούρκος πρωθυπουργός επιβεβαίωνε
πως σε ό,τι αφορά την Κύπρο – και, κυρίως, την υποχρέωση της Τουρκίας να
εφαρμόσει την τελωνειακή ένωση ανοίγοντας λιμάνια και αεροδρόμια για πλοία κι
αεροπλάνα της Κύπρου – δεν υπάρχει καμία πρόθεση της Άγκυρας να συμμορφωθεί με
τους όρους της Ένωσης, όσο διατηρείται η απομόνωση των Τουρκοκυπρίων.

Τη διαλλακτική στάση Γκιουλ, κατά τη συνάντηση με την κ. Μπακογιάννη,
διπλωματικές πηγές ερμήνευαν και ως βούληση της Άγκυρας να έχει «ήρεμα νερά»
στο Αιγαίο – ενδεχομένως και αντίστοιχη βούληση του στρατεύματος. Γι’ αυτό,
στο πλαίσιο των μέτρων εμπιστοσύνης που ανακοινώθηκαν περιελήφθη κι ένα που
είναι τουρκική πρόταση: η απευθείας γραμμή επικοινωνίας των αρχηγών ΓΕΕΘΑ, του
στρατηγού Οζκιόκ και του ναυάρχου Χηνοφώτη. Και αυτό μολονότι η τουρκική
πλευρά απέρριψε μια σειρά από επιχειρησιακά Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης που
πρότεινε η Αθήνα, θεωρώντας τα «υπερβολικά».

Συμβιβασμός

Στο Λουξεμβούργο, όπου συνεδρίασε το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων για την κοινή
θέση, διαπιστώθηκε έπειτα από κάποιες ώρες πως το βέτο της Λευκωσίας ετέθη
τελικώς για διαπραγματευτικούς λόγους – και ότι η Κύπρος δεν σκόπευε να
«τινάξει στον αέρα» τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Τουρκίας από το πρώτο
τους κεφάλαιο. Ο συμβιβασμός που βρέθηκε προβλέπει πως, αφ’ ενός, το κεφάλαιο
της έρευνας και της τεχνολογίας είναι δυνατόν να ξανανοίξει, αφ’ ετέρου ότι η
μη εφαρμογή του Πρόσθετου Πρωτοκόλλου και της Τελωνειακής Ένωσης θα επηρεάσει
τη συνολική πρόοδο των διαπραγματεύσεων.

Πριν από την επίτευξη κοινής θέσης, ο Αμπντουλάχ Γκιουλ είχε αρνηθεί να
αναχωρήσει από την Άγκυρα για το Λουξεμβούργο, ενώ ο Τούρκος πρωθυπουργός
Ταγίπ Ερντογάν είχε προβεί σε προκλητικές δηλώσεις, υποστηρίζοντας πως η
Ευρωπαϊκή Ένωση δεν πρέπει να επηρεασθεί από την αντίθεση που εκφράζει «ένα
τμήμα της Κύπρου» στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις της χώρας του. «Οπωσδήποτε
η νότια πλευρά της Κύπρου θα χρησιμοποιήσει στο έπακρον το δικαίωμα
αρνησικυρίας κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων. Δεν πιστεύω ότι οι 24
χώρες που είναι μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα δώσουν πολλή προσοχή στο βέτο
ενός τμήματος της Κύπρου», είπε χαρακτηριστικά ο κ. Ερντογάν.

Δεν είναι η πρώτη φορά…

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ υπενθύμιζαν πως δεν είναι η πρώτη φορά που η
Λευκωσία στέλνει στην Αθήνα – και προσωπικά στην κ. Μπακογιάννη – μηνύματα.

Λίγο μετά την ανάληψη των καθηκόντων της και ενώ ο Κύπριος υπουργός

Εξωτερικών κ. Ιακώβου ήταν στην Αθήνα για συνομιλίες με την Ελληνίδα ομόλογό
του, κυπριακό πλοίο επιχείρησε να εισέλθει στο τουρκικό λιμάνι της Μερσίνας.
Οι Τούρκοι δεν το άφησαν, επί 48 ώρες είχε δημιουργηθεί διπλωματικό επεισόδιο,
αλλά ο κ. Ιακώβου δεν ενημέρωσε την κ. Μπακογιάννη, η οποία πληροφορήθηκε το
συμβάν από τα διεθνή ειδησεογραφικά πρακτορεία.

Αιφνιδιασμός λίγο πριν από τη συνάντηση Μπακογιάννη – Γκιουλ

H ΕΠΙΚΛΗΣΗ του βέτο από την πλευρά της Λευκωσίας λίγο πριν από τη
συνάντηση Μπακογιάννη – Γκιουλ δεν ήταν σε συνεννόηση με την Αθήνα και
αιφνιδίασε την ελληνική κυβέρνηση. Θα μπορούσε μάλιστα – λένε στο Μαξίμου – να
είχε οδηγήσει σε ναυάγιο τη συνάντηση Μπακογιάννη – Γκιουλ και σε ακόμη
μεγαλύτερη ένταση στο Αιγαίο, καθώς το κλίμα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις
είναι δυσμενές αυτήν την περίοδο μετά και τη σύγκρουση των δύο F-16 πάνω από
την Κάρπαθο, που είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο ενός Έλληνα πιλότου.

Στελέχη του Μαξίμου μετά τις αποστάσεις που πήραν με «διαρροές» από την κίνηση
Παπαδόπουλου, άφηναν να εννοηθεί ακόμη πως η κυπριακή πρωτοβουλία ήταν ατυχής
και από πλευράς τακτικής, καθώς στο κεφάλαιο «Έρευνα και τεχνολογία» των
ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκίας δεν υπήρχε δυνατότητα να
δημιουργηθούν συμμαχίες υπέρ της κυπριακής θέσης, κάτι που, όπως έλεγαν, είναι
ευκολότερο σε επόμενα κεφάλαια.

Θετικά

Πάντως υπήρξαν και φωνές στην κυβέρνηση που είδαν με θετικό μάτι την
πρωτοβουλία της Λευκωσίας: «H Κύπρος ορθώς δεν είναι διατεθειμένη να ανέχεται
στον χώρο της E.E., έστω και στην πορεία, η οποία αφορά την ενταξιακή
διαδικασία, μια χώρα η οποία δεν αναγνωρίζει το αυτονόητο», δήλωσε ο υπουργός
Εξωτερικών Προκόπης Παυλόπουλος, ο οποίος διέψευσε ότι υπάρχει διάσταση
απόψεων Αθήνας – Λευκωσίας.

Από την αρχή της θητείας της η κυβέρνηση Καραμανλή είχε προσπαθήσει να
διαχωρίσει το Κυπριακό από τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Το πρώτο δείγμα είχε
δώσει ο κ. Καραμανλής στο Μπίργκενστοκ, όταν είπε στον κ. Ερντογάν πως όποια
εξέλιξη και αν είχε το Κυπριακό, δεν θα έπρεπε να επηρεάζει το κλίμα στις
ελληνοτουρκικές σχέσεις. Αυτό το κλίμα επανέφεραν χθες κυβερνητικά στελέχη,
χαρακτηρίζοντας το θέμα που ανέκυψε στο Λουξεμβούργο το Σαββατοκύριακο μια
πολύ σοβαρή εξέλιξη.

ΣΗΜΙΤΗΣ

«Να μην αναβάλλουμε τη λύση των προβλημάτων»

MHNYMA ΣΤΗΝ κυβέρνηση να ξεφύγει από την ακινησία και να αρχίσει άμεσα μια
νέα προσπάθεια για την επίλυση των ελληνοτουρκικών διαφορών έστειλε και ο
πρώην πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης. Ερωτηθείς στη Μυτιλήνη (όπου πέρασε το
Σαββατοκύριακο, προσκεκλημένος του ευρωβουλευτή Νίκου Σηφουνάκη) εάν βλέπει
κλιμάκωση της έντασης στο Αιγαίο, ο κ. Σημίτης ανέφερε ότι «μπορούμε να
αισθανόμαστε ασφαλείς». Αλλά πρόσθεσε με έμφαση πως «εκείνο που χρειάζεται να
ξέρουμε είναι ότι πρέπει να λύνουμε τα προβλήματά μας. Δεν μπορούμε να τα
αναβάλλουμε συνεχώς για το μέλλον, γιατί όταν – μελλοντικά – τα λύσουμε, δεν
θα τα λύσουμε όσο ικανοποιητικά μπορούμε να τα λύσουμε σήμερα».

Την ίδια στιγμή ο υπεύθυνος του Τομέας Εξωτερικής Πολιτικής στο Π.Σ. του ΠΑΣΟΚ
κ. Παπουτσής σχολιάζοντας τη συνάντηση Μπακογιάννη – Γκιουλ χαρακτήριζε θετική
εξέλιξη κάθε προσπάθεια αποκλιμάκωσης της έντασης εφόσον συντρέχουν δύο
προϋποθέσεις: η προσπάθεια αυτή να εντάσσεται σε ένα σταθερό πλαίσιο που δεν
θα επιτρέπει αμφισβητήσεις των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας και θα
αποτελεί μέρος μιας νέας εθνικής στρατηγικής.