TPITH AΠOΨH Hμέρα περιβάλλοντος

Προσωπικά αποστρέφομαι τις επετείους. Γιατί συνήθως ευτελίζουν τη συζήτηση,
προκειμένου αυτή να καταναλωθεί από τα μίντια. Γιατί εγκλωβίζουν το τιμώμενο
γεγονός στα στενά περιθώρια του θεσμικού χρόνου. Γιατί ευνοούν την τυποποίηση
και την εύκολη προσφυγή στην κοινοτυπία. Γιατί απενοχοποιούν την απουσία μας
από την ενεργό δράση κατά τη διάρκεια του υπόλοιπου χρόνου. Όμως κι η σιωπή
δεν είναι λύση. Γιατί τότε κάποιοι άλλοι θα μιλήσουν ανθ’ ημών, υποκλέπτοντας
ιδέες και συνθήματα.

Συνήθως η Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος συναντά κάποια απ’ τα πολλά θέματα της
επικαιρότητας. Στον διεθνή χώρο αποφασίστηκε να μιλήσουν για την απερήμωση
(οικογεωγραφικών ενοτήτων και πληθυσμών). Προσφιλής άλλωστε η τάση του ΟΗΕ να
προσανατολίζει την πυξίδα στα ζητήματα του Τρίτου Κόσμου, στις φτωχές και
λιγότερο ευνοημένες (από φυσική άποψη) περιοχές. Εκεί όπου ούτε λίγο ούτε πολύ
ζει το 40% του παγκόσμιου πληθυσμού, κι εκεί όπου το περιβάλλον δεν έχει να
δείξει κάποιο τουριστικά και τηλεοπτικά αξιοποιήσιμο υπερθέαμα.

Στα καθ’ ημάς, η συζήτηση έρχεται και ξανάρχεται στην αναθεώρηση του
Συντάγματος (άρθρο 24). Κάποιοι τη βλέπουν ως ευκαιρία για το ξεκαθάρισμα
παλαιών λογαριασμών: δασικές εκτάσεις, συνεταιρισμοί, εκτός σχεδίου δόμηση.
Κάποιοι άλλοι ως ευκαιρία για μία ακόμη σύγκρουση με το μέτωπο των συμφερόντων
(από το οποίο εξαιρούνται μονίμως τα επαναστατικά υποκείμενα και οι συγγενείς
τους). Ας μην ξεχνάμε τη υπόθεση του «Πόρτο Καρράς» και τη μετέωρη (πολιτική)
δίκη: υπήρξε πράγματι παραβίαση του Συντάγματος; Και αν ναι, τότε γιατί να
σταματήσουμε στην πρώτη προκύψασα ομάδα των ενόχων; Ψάξαμε βαθιά και δεν
βρήκαμε άλλους με την ίδια πρακτική, την ίδια στάση και την ίδια αντίληψη για
την έννοια του δάσους;

Πάνω στον καβγά ξεχάσαμε και την ευρωπαϊκή μας ταυτότητα. Γιατί τόσο με τις
γενικές διακηρύξεις περί των «δικαιωμάτων πάνω στο περιβάλλον» και τη
(σκόπιμη) αμφισημία τους όσο και με τις δηλώσεις προθέσεων για τη «διατήρηση
της φυσικής και πολιτιστικής μας κληρονομιάς», ξεχάσαμε τη διαχείριση· η οποία
δεν είναι τεχνικός όρος, όπως πολλοί θα βιαστούν να παρατηρήσουν, αλλά η ουσία
μιας θεσμικής και υπερκρατικής ρύθμισης, αυτής των καταραμένων Βρυξελλών και
των εξίσου αποκρουστικών διεθνών συνθηκών και την οποία μονίμως αρνούμαστε να
αποδεχθούμε (στην πράξη).

Αναφέρομαι στις απροστάτευτες – προστατευόμενες περιοχές, στους θνησιγενείς
φορείς διαχείρισης, στα υπεσχημένα και ουδέποτε δαπανηθέντα κονδύλια,
αναφέρομαι στο αμαρτωλό υπουργείο που ακόμη στον 21ο αιώνα παραμένει δέσμιο
των δημοσίων εργολάβων, αναφέρομαι στο Κτηματολόγιο που το ξεχάσαμε ως εθνικό
στόχο και μείζον εργαλείο πολιτικής, αναφέρομαι στον χωροταξικό σχεδιασμό που
σάπισε στα συρτάρια, αναφέρομαι στους βιολογικούς καθαρισμούς που δεν
λειτουργούν και τη λάσπη που δεν προβλέψαμε, αναφέρομαι στις πόλεις όπου μας
πνίγουν τα αυτοκίνητα (και δεν κάνουμε τίποτε γι’ αυτό) αναφέρομαι στις
χαμένες ευκαιρίες να προωθηθούν προβεβλημένοι οικολόγοι στην Τοπική
Αυτοδιοίκηση.

Έστω λοιπόν και με αυτήν την επέτειο, ας κάνουμε επιτέλους έναν απολογισμό.
Όχι όμως με τα δικά μας μέτρα και σταθμά, αλλά με εκείνα της Διεθνούς
Κοινότητας. Ας δούμε τι κάνουν στο Παρίσι, τη Βαρκελώνη και την Μπραζίλια. Ας
δούμε τη Γερμανία με την «πράσινη ενέργεια», την Ισλανδία με το υδρογόνο,
τη… Ζιμπάμπουε με τη βιοαιθανόλη και τις μικρογεννήτριες στο Μπανγκλαντές
και το Νεπάλ. Ας κάνουμε μια βόλτα (προς Θεού, όχι για ψώνια) στα 100 Εθνικά
Πάρκα της Τσεχίας, εκ των οποίων τα 11 βρίσκονται στην περιοχή της Πράγας. Ας
βγούμε λίγο από την εθνική μας μιζέρια κι ας αμφισβητήσουμε, έστω για μία
μέρα, τη βεβαιότητα που μας κληροδότησε ένας κακοχωνεμένος Διαφωτισμός με την
ιδιοκτησία κορώνα στο κεφάλι μας.

Το περιβάλλον δεν είναι, όπως συνήθως λέγεται, υπόθεση ευαίσθητων πολιτών. Δεν
είναι καν υπόθεση μιας σωστής και αναβαθμισμένης Παιδείας (την οποία εμείς οι
παλαιότεροι δήθεν δεν απολαύσαμε). Δεν είναι, προπαντός, θέμα συμμόρφωσης προς
τους νόμους και τους κανόνες ενός αναξιόπιστου κατά τα άλλα κράτους. Είναι
θέμα βαθιά ιδεολογικό που μόνο μικρές καθημερινές και μεγάλες μελλοντικές
ανατροπές μπορούν να φέρουν ξανά στην επιφάνεια.