Aνατομία ενός… εγκλήματος

H υπόθεση του 11χρονου Άλεξ αποτελεί μεμονωμένη περίπτωση που δεν αντανακλά
τη συμπεριφορά των εφήβων στην Ελλάδα στο σύνολό τους, υπογραμμίζουν ειδικοί
παιδοψυχολόγοι, κοινωνιολόγοι και εγκληματολόγοι στα «NEA».

Πάντως, όπως επισημαίνουν, η χαρισματική προσωπικότητα και η διαφορετική
συμπεριφορά του θύματος τον έκαναν «ευάλωτο» και εύκολο στόχο. Επιπλέον,
επισημαίνουν πως αντί να προσδίδονται «ταμπέλες» στους ανηλίκους τους
φερόμενους ως δράστες, είναι προτιμότερο τόσο οι γονείς όσο και οι παιδαγωγοί
να εγκύψουν στα προβλήματα των εφήβων.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΟΥΣΗΣ (Καθηγητής Εγκληματολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών)

«Χάσαμε το μέτρο»

«ΠΑΛΙ ΧΑΣΑΜΕ τον μπούσουλα. Μαζί και το μέτρο. H κοινωνία, η
οικογένεια, το σχολείο, η πόλη, ο ρατσισμός, οι δάσκαλοι, το υπουργείο
Παιδείας, η Εκκλησία, το σύστημα, η τηλεόραση, τα videogames, όλοι μπήκαν σε
έναν τραγικό πυρρίχιο χορό και κατευθύνονται προς το πουθενά. Όλοι ευθύνονται
για το “ομολογηθέν έγκλημα” των πέντε παιδιών.

Αυτή η διεύρυνση και γενίκευση των όρων, προϋποθέσεων και αιτιακών κρίσεων δεν
βοηθάει στο να κατανοήσουμε γιατί ένα συγκεκριμένο παιδί, μαζί με άλλα
συγκεκριμένα παιδιά, μπορεί να έφτασαν σε μια τέτοια “εγκληματική ωρίμαση”
ώστε να (θέλουν να) εξοντώσουν ένα συνομήλικό τους.

Ας εξετάσουμε λίγο με το μικροσκόπιο το θέμα και ας αφήσουμε τους
τηλεσκοπικούς αφορισμούς, οι οποίοι ενοχοποιώντας το σύστημα αθωώνουν τους
ανθρώπους».

ΒΑΣΩ ΑΡΤΙΝΟΠΟΥΛΟΥ (Αναπληρώτρια καθηγήτρια Εγκληματολογίας στο Πάντειο
Πανεπιστήμιο)

«Μεμονωμένες περιπτώσεις»

«ΟΠΩΣ KAI ΣΕ ΑΛΛΕΣ παρόμοιες περιπτώσεις σε άλλες χώρες της Ευρώπης και
των ΗΠΑ, πρόκειται για μεμονωμένες, σπάνιες και σποραδικές περιπτώσεις, που
δεν αντανακλούν την εικόνα των ανηλίκων γενικά, ούτε των παρεκκλινόντων
ανηλίκων ειδικότερα.

Πάντως, στην περίπτωση που ο Άλεξ ένιωθε θύμα και βίωνε κάποιας μορφής
θυματοποίηση από τους συνομηλίκους του, θα πρέπει να αναζητηθούν πιθανές
ευθύνες για την έλλειψη της παρέμβασης που ίσως θα ήταν ανατρεπτική του
τραγικού περιστατικού.

Εξίσου σημαντικό είναι να δούμε με ποιες διαδικασίες εξασφαλίσθηκε η
“συνωμοσία της σιωπής” από την πλευρά των δραστών, πώς “διαχειρίσθηκαν” τη
δημοσιότητα που δόθηκε από την πρώτη στιγμή στην εξαφάνιση του θύματος, πώς
κατάφεραν να “αποκρύψουν” τα συναισθήματά τους στο άμεσο κοινωνικό τους
περιβάλλον».

ΑΝΤΩΝΗΣ ΜΑΓΚΑΝΑΣ (Καθηγητής Εγκληματολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο)

«Ντροπή»!

«MIA ΛΕΞΗ MONO ταιριάζει σε αυτή την υπόθεση: Ντροπή. Ντροπή για μια
κοινωνία που δεν δέχεται το διαφορετικό, που δεν ανέχεται τον διπλανό της να
προοδεύει, που δεν υποδέχεται όσους ανθρώπους αποφάσισαν να φτιάξουν εδώ το
σπίτι τους. Ντροπή για μια κοινωνία που ανέχεται τη βία, που την ενθαρρύνει
και δεν την καταδικάζει. Ντροπή για ένα σχολείο που δεν διδάσκει την ανθρωπιά,
την αλληλοβοήθεια, τη συνύπαρξη, την ευγενή άμιλλα. Έζησα και εργάστηκα για
κάποια χρόνια στον Καναδά. Συνέκρινα τον τρόπο που με υποδέχθηκε, εμένα τον
μετανάστη, εκείνη η κοινωνία με τον τρόπο που υποδεχόμαστε εμείς τους
μετανάστες. Ένιωσα απέραντη θλίψη»

ΤΕΣΣΑ ΔΟΥΛΚΕΡΗ (Επίκουρη καθηγήτρια στο Τμήμα Δημοσιογραφίας και Μέσων
Μαζικής Ενημέρωσης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου)

«Οι “τιμωροί” είναι πλέον ήρωες»

«TA ΠΑΙΔΙΑ εκτίθενται στη βία και μάλιστα σε υπερβολικό βαθμό. Τα
τηλεοπτικά προγράμματα – από τις παιδικές εκπομπές έως και τις ειδήσεις –
προβάλλουν ειδεχθείς σκηνές με τεράστιες δόσεις βίας, γκανγκστερικής
συμπεριφοράς και δολοφονιών. Το αποτέλεσμα όμως είναι ότι οι θύτες, ή αλλιώς
οι “τιμωροί” αποτελούν πλέον τους ήρωες των παιδιών.

Το ίδιο ισχύει και για τα ηλεκτρονικά παιχνίδια, που στην πλειονότητά τους
είναι πολεμικά – δηλαδή τα παιδιά κερδίζουν βαθμούς ανάλογα με το πόσους θα
σκοτώσουν. Οι εικόνες όμως αυτές αποτυπώνονται στο μυαλό τους,
απενεχοποιούνται και επομένως μπορούν να εξηγήσουν έως ένα βαθμό τις βίαιες
συμπεριφορές που εκδηλώνουν οι έφηβοι».

ΑΝΔΡΕΑΣ ΛΥΤΡΑΣ (Καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο)

«Και δεύτερο έγκλημα»

«AN ΘΕΩΡΗΣΟΥΜΕ ότι υπάρχει έγκλημα, τότε υπάρχει για μένα και ένα
δεύτερο έγκλημα. Αυτό της έκθεσης παιδιών ηλικίας 11 χρόνων στη γενική χλεύη
μιας κοινωνίας. Παρακολουθώ τις τελευταίες ώρες τη συνειδητή προσπάθεια
ολόκληρης της κοινωνίας να οδηγήσει αυτά τα παιδιά εκτός κοινωνικού πλαισίου.
Ακόμη και αν είναι εγκληματίες, δεν ξέρω εάν είναι έτοιμοι να αναλάβουν την
ευθύνη που τους βαρύνει και τους αναλογεί. Ξέρω όμως ότι με μεγάλη ευκολία η
ελληνική κοινωνία είναι έτοιμη να τους αποδώσει αυτή την ευθύνη».

ΕΦΗ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΥ (Καθηγήτρια Εγκληματολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο)

«Λειτούργησαν ως ομάδα»

«AYTO ΠΟΥ MOY EXEI KANEI εντύπωση από αυτή την ιστορία είναι η ευκολία
με την οποία καταδικάζουμε την ελληνική κοινωνία. Της προσδίδουμε, χωρίς πολλή
σκέψη, ταμπέλες. Θεωρούμε ότι η κοινωνία μας έχει τάση προς τη βία. H
πραγματικότητα είναι τελείως διαφορετική. Για τη θλιβερή αυτή ιστορία που
διαδραματίστηκε στη Βέροια, ίσως έπαιξαν ρόλο τα βιώματα κάποιων, εμπλεκομένων
παιδιών, από το σπίτι τους, ίσως η κακιά η στιγμή. Σημαντικό ήταν και το
γεγονός ότι τα παιδιά λειτούργησαν ως ομάδα. Είναι πολύ πιθανό τα περισσότερα
από αυτά να διαφωνούσαν με τις ενέργειες των υπολοίπων και απλώς να τα
ακολούθησαν, μόνο και μόνο για να διατηρήσουν την ομαδική τους ταυτότητα».

MAPIETTA – ΡΗΓΑ ΠΕΠΕΛΑΣΗ (Παιδοψυχολόγος)

«Ευάλωτος γιατί ήταν χαρισματικός»

«Ο ΜΙΚΡΟΣ ΑΛΕΞ αποτελούσε – από ό,τι πληροφορήθηκα – υπόδειγμα
προσωπικότητας και καλής συμπεριφοράς. Επρόκειτο για ένα χαρισματικό, ευγενικό
και διαφορετικό παιδί σε σχέση με την πλειονότητα των υπολοίπων συνομηλίκων
του. Δυστυχώς όμως, το διαφορετικό σε αυτές τις περιπτώσεις πονάει πολύ
περισσότερο από οτιδήποτε άλλο. Συνήθως, όταν δεν μπορούμε να μοιάσουμε στο
καλύτερο, τότε το εξοντώνουμε.

Και βέβαια, ακριβώς επειδή ήταν χαρισματικός και ξεχώριζε, ήταν και μόνος του
– δεν ανήκε δηλαδή σε κάποια ομάδα ή κλίκα – γεγονός που τον έκανε ακόμα πιο
ευάλωτο».