Kράμερ εναντίον Kράμερ

H χαρά της ήταν μεγάλη. Μαζί με τις συμμαθήτριές της χοροπηδούσε στην αυλή
του Δημοτικού Σχολείου γιορτάζοντας τη νίκη τους. H χρονιά τέλειωνε με τον
καλύτερο τρόπο. H ομάδα της, η ομάδα του βόλεϊ, είχε κερδίσει στο τοπικό
πρωτάθλημα. Δεν είχε παίξει σε όλο τον αγώνα, αλλά δεν είχε σημασία. Όσο
έπαιξε, ό,τι έκανε, ήταν σωστό.

Οι γονείς από την «κερκίδα» με τις φωτογραφικές μηχανές στα χέρια
προσπαθούσαν να ξεμοναχιάσουν τα κορίτσια τους. Κάποιες μανάδες είχαν έρθει
μόνες τους. Οι άντρες θα ήταν ακόμη στην δουλειά. Ένα δυο κορίτσια αγκάλιαζαν
μόνο τους πατεράδες τους. Χωρισμένοι; Ίσως.

Με τη «δική μου» πρωταγωνίστρια τα πράγματα ήταν πιο μπερδεμένα. Ο πατέρας
της ήταν ο πρώτος που την πλησίασε. Χύμηξε πάνω του λες και τον έβλεπε ύστερα
από ταξίδι. Στην άλλη άκρη την περίμενε η μητέρα της. Δεν κοιτούσε. Όταν η
αγκαλιά ξεθύμανε, η μικρή έτρεξε και στη μάνα της. H ίδια σφιχτή αγκαλιά. Είχε
μάθει να το προσέχει πάντα αυτό η μικρή. Τα φιλιά της να είναι τα ίδια όταν οι
γονείς της ήταν κοντά. Αυτή τη φορά δεν κοιτούσε ο πατέρας.

Το δρομολόγιο από τον πατέρα στη μάνα και από τη μάνα στον πατέρα πρέπει να
έγινε άλλες δυο – τρεις φορές εκείνο το βραδάκι. «Θα πάμε με τα κορίτσια να
φάμε», είπε κάποια στιγμή στον πατέρα της. «Εσύ τι θα κάνεις;», τον ρώτησε,
αλλά ήταν σαν να τον φιλούσε στο μέτωπο. Ήταν Πέμπτη και η ημέρα ανήκε στη
μητέρα. Έτσι είχε πει το δικαστήριο. Οι Τετάρτες και οι Κυριακές ήταν του
πατέρα. Μια οικογένεια χωρισμένη στα τρία, χαμένη στα σημειώματα των δικηγόρων
που εξηγούσαν τα νομικά του δικαστή. H κοινή επιμέλεια των παιδιών που
δοκιμάζουν στον Βορρά εδώ και πολλά χρόνια είναι άγνωστες λέξεις. Εδώ νικά
ένας από τους δύο και συνήθως η μάνα.

Ένας στους τέσσερις γάμους στην Ελλάδα καταλήγει σε διαζύγιο. Δεν είναι
μεγάλο το ποσοστό. Στο Βέλγιο, στη Σουηδία, στην Αγγλία, στην Τσεχία χωρίζουν
οι περισσότεροι. Εδώ όμως, θα σου πουν οι δικηγόροι, οι μισοί από αυτούς που
χωρίζουν και έχουν παιδιά γίνονται εχθροί. Οι μισοί! Με αυτούς τους «εχθρούς»
μιλούν αυτό το Σάββατο «Οι άλλοι πρωταγωνιστές».

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ

«Πολλές γυναίκες κάνουν το παιδί τους βέλος εναντίον του άντρα τους»

Τον είχα δει στην τηλεόραση. Όχι στο πρωινάδικο στο οποίο συμμετέχει, τον είχα
δει στις ειδήσεις. Σε αυτά τα αργά πλάνα που χρησιμοποιούν τα δραματοποιημένα
ρεπορτάζ. Τον είχε «συλλάβει» από μακριά ο «φακός» να συμμετέχει σε διαδήλωση
πατεράδων. Κρατούσε πανό. Ήταν θλιμμένος αλλά ήρεμος. Στο γραφείο του στο
Κολωνάκι όπου τον συνάντησα, ήταν το ίδιο θλιμμένος αλλά ταραγμένος. Δεν έχει
αποφασίσει ακόμη πώς να μιλάει γι’ αυτό που ποτέ δεν είχε σκεφθεί ότι θα του
συμβεί.

Πόσων χρόνων είναι ο γιος σας;

Δυόμισι χρόνων.

Και από πότε έχετε να τον δείτε;

Από τον Αύγουστο, εννέα μήνες.

Γιατί τόσους μήνες;

Γιατί η απόφαση επικοινωνίας που έχω, είναι για την Αθήνα. Δυστυχώς όμως, η
γυναίκα μου έφυγε από την Αθήνα και βεβαίως πήρε μαζί της και το παιδί.

Και δεν έχετε δικαίωμα να πάτε να δείτε το παιδί σας στην άλλη πόλη;

Όχι, γιατί η απόφαση λέει ότι ο πατέρας πρέπει να βλέπει το παιδί στον τόπο
κατοικίας του, στην Αθήνα στην τάδε οδό. Πρέπει λοιπόν να κάνεις νέα αίτηση,
να δικαστεί και να πάρεις επικοινωνία.

Και αυτό είναι χρονοβόρο;

H καινούργια αίτηση που έχω κάνει θα δικαστεί τον Σεπτέμβριο. Μέχρι τότε δεν
μπορώ να δω το παιδί μου, εκτός αν αυτοδικήσω, κάτι το οποίο εγώ δεν κάνω.

Όταν χωρίσατε, σκεφθήκατε να διεκδικήσετε το παιδί; Ή είπατε ότι είναι
λογικό να μείνει με τη μητέρα του;

Είναι λογικό την επιμέλεια να την έχει η μητέρα. Όπως είναι λογικό, αν για
οποιονδήποτε λόγο οι συνθήκες ζωής της δεν μπορούν να τη συντηρήσουν στην
Αθήνα, να πάει οπουδήποτε αλλού. Αυτό όμως που θεωρώ παράλογο είναι ότι δίνουν
στο πατέρα τόσο μικρό χρόνο επικοινωνίας, δηλαδή κάθε Τρίτη και Παρασκευή 5
έως 8, ενώ οποιοσδήποτε άλλος μπορεί να βλέπει το παιδί μου όσο θέλει, απλώς
επειδή και μόνο έχει καλές σχέσεις με τη μητέρα.

Δεν μπορούσατε να βλέπετε το παιδί τα Σαββατοκύριακα;

Όχι, αυτό σας είπα, Τρίτη και Παρασκευή 5 έως 8 στην Αθήνα.

Παράξενα μου φαίνονται όλα αυτά. Γιατί ο δικαστής σας είδε με τόση
αυστηρότητα;

Τι να σας πω; Αν ήμουν έμπορος ναρκωτικών ή είχα βεβαρημένο ποινικό μητρώο, θα
μπορούσα να το καταλάβω. Ένας άνθρωπος όμως, ο οποίος έχει έντονη κοινωνική
παρουσία, έχει επιστημονική οντότητα, δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται όπως ένας
με βεβαρημένο ποινικό ιστορικό.

Τη διατροφή συνεχίζετε να την πληρώνετε;

Βεβαίως, και είναι υψηλή. Κάθε 3 του μήνα. Αλλιώς επαπειλείται κατάσχεση και
πλειστηριασμός. Εάν δεν πληρώσεις, είναι ποινικό αδίκημα.

Συγγνώμη, ζητήσατε από τη γυναίκα σας να βλέπετε το παιδί στη νέα τους
κατοικία και εκείνη είπε «όχι»;

Θα σας παρακαλούσα να μη συνεχίσουμε αυτή τη συζήτηση. Άλλωστε, δεν νομίζω ότι
ενδιαφέρει κανέναν το «δράμα του Γρηγοράκη». Εγώ ήθελα να μιλήσουμε γιατί
υπάρχει γενικότερο πρόβλημα για τις διατροφές και την επικοινωνία των
πατεράδων με τα παιδιά τους. Γίνονται αγωγές, μηνύσεις, δημιουργείται
επιθετικό κλίμα, με μόνο στόχο την εξουθένωση του πατέρα. Στήνονται ακόμα και
ιατρικά θέματα, προκειμένου να επιτύχουν υψηλότερη διατροφή. H παρεμπόδιση της
επικοινωνίας του πατέρα με το παιδί είναι ο μοχλός πίεσης.

Αυτόν τον μοχλό πίεσης τον χρησιμοποιούν συχνά και οι άντρες.

H ταινία «Κράμερ εναντίον Κράμερ» τη δεκαετία του ’80 έριξε φως σε ένα καυτό πρόβλημα που συνεχίζει να ταλανίζει τις κοινωνίες

Μα οι γυναίκες είναι αυτές που κατά 95% παίρνουν την επιμέλεια των παιδιών.
Και μαζί παίρνουν τη διατροφή για να φροντίσουν το παιδί. Καίγεται η ψυχή μου
όταν βλέπω ανθρώπους που πούλησαν περιουσίες γιατί το ποσό της διατροφής ήταν
υπέρογκο, εγκατέλειψαν τον τόπο διαμονής τους για να μπορούν να βλέπουν το
παιδί τους. Έχω συναντήσει πατεράδες που ανταλλάσσουν τα παιδιά τους με τις
μητέρες, παρουσία αστυνομικού! Υπάρχει πατέρας που φυλακίστηκε γιατί είδε το
παιδί του περισσότερο χρόνο από αυτό που λέει η απόφαση, αυτό θεωρείται
υφαρπαγή ανηλίκου. Είναι παράλογα όλα αυτά.

Συμφωνώ, αλλά θα μπορούσα να σας αναφέρω πολλές περιπτώσεις κατά τις οποίες
οι πατεράδες δεν αναλαμβάνουν τις υποχρεώσεις τους και εξαφανίζονται.

Δεν λέω ότι φταίνε πάντα οι γυναίκες. Πολλοί βγάζουν τα απωθημένα τους σε αυτή
τη σύγκρουση. Και κάνουν βέλος το παιδί τους εναντίον του άλλου, αδιαφορώντας
ακόμη και για τη ζημιά που μπορεί να πάθει το ίδιο το βέλος. Αυτό το βέλος
όμως συνήθως, στην Ελλάδα, είναι στα χέρια των γυναικών.

Θα μου επιτρέψετε να επιστρέψω στην υπόθεσή σας. Μαθαίνετε τουλάχιστον πώς
είναι η ζωή του γιου σας;

Όχι. Μετά 4 μήνες, από την εισαγωγή του σε νοσοκομείο έμαθα ότι το παιδί μου
είναι άρρωστο. Μπορεί να ήταν σκηνοθετημένο, μπορεί και όχι, αλλά εγώ το έμαθα
μετά 4 μήνες.

Μα γιατί τόσο έντονη σύγκρουση; Έγινε κάτι τόσο σημαντικό και φτάσατε στο
διαζύγιο;

Ασυμφωνία χαρακτήρων. Τίποτε άλλο. Είναι κάτι που δεχθήκαμε και οι δύο και μη
με ρωτήσετε τίποτε περισσότερο.

Απλώς αναρωτιέμαι πώς δύο ενήλικοι, λογικοί φαντάζομαι, μορφωμένοι, δεν
μπορούν να βρουν μια λύση που θα είναι για το καλό του παιδιού τους.

Αυτό είναι το μεγάλο ερωτηματικό.

Τι σκέπτεσθε για τον γιο σας;

Τι κόστος έχει η απουσία μου στην ψυχική του ισορροπία. Και μετά αναρωτιέμαι
τι σκέψεις θα κάνει το παιδί για μένα. Με τρομοκρατεί η ιδέα ότι χτίζεται η
προσωπικότητα ενός παιδιού σε σαθρές βάσεις. Αμφισβητώ τη μονομερή ανατροφή
του παιδιού μου, του κάθε παιδιού. Υπάρχουν στιγμές που σκέπτομαι να συνεχίσω
τη ζωή μου, αφού ο νόμος δεν μου δίνει τη δυνατότητα να το βλέπω. Να κάνω άλλα
δέκα παιδιά, να πάψω να διαμαρτύρομαι και να κυκλοφορώ ως θιγμένος.

Οι άνθρωποι που ξέρουν την ιστορία σας, τι σας λένε;

Ακόμα και σήμερα παίρνω τηλεφωνήματα από ανθρώπους που αναζητούν τον αριθμό
τηλεφώνου του Συλλόγου για την Πατρική Αξιοπρέπεια. Μίλησα με μια κυρία,
συνεργάτιδα ενός βουλευτή, ο οποίος βρίσκεται σε αυτή τη δίνη και με ρώτησε τι
μπορεί να κάνει.

Και τι απαντήσατε;

Να βελτιώσουν το νομικό σύστημα. Να δώσουν προτεραιότητα στο παιδί. Μέσα σε
δέκα λεπτά καλείται ένας δικαστής να ακούσει δύο αντίθετους μάρτυρες, οι
οποίοι πολλές φορές αναφέρουν και ψευδή στοιχεία, και ύστερα από 3 μήνες θα
αποφασίσει με ό,τι μπορεί να θυμάται και με όποιες σημειώσεις έχει κρατήσει.
Με βάση αυτή την απόφαση, τρεις άνθρωποι θα είναι αλυσοδεμένοι ο ένας γύρω από
τον άλλον. Έτσι χτίζεται μια κοινωνία με παιδιά που μεγαλώνουν μέσα στην
έχθρα.

ΟΥΡΑΝΙΑ

O πρώην σύζυγος είχε πάντα «φίλους», «φίλες» και «δουλειές»

Οι «σούπερ ήρωες» της οργάνωσης «Μπαμπάδες για δικαιοσύνη» παλεύουν για το δικαίωμα των πατεράδων να βλέπουν τα παιδιά τους

H Ουρανία δεν ήθελε να μιλήσουμε. «Τους φοβάμαι τους δημοσιογράφους. Δεν σας
εμπιστεύομαι». Μιλούσε λαχανιασμένα. Μόλις είχε μπει στο σπίτι, φορτωμένη με
τα ψώνια της λαϊκής. Ο γιος της διάβαζε στην κουζίνα. Δύο κρεβατοκάμαρες, ένα
μπάνιο και ένα φτωχικό σαλονάκι το υπόλοιπο διαμέρισμα. Έτσι όλα τα σημαντικά
λέγονται τα τελευταία χρόνια εκεί, δίπλα στο ανοιχτό «μάτι». Με την Ουρανία,
μετά τη δουλειά, να μαγειρεύει βιαστικά και τα παιδιά να της λένε τα νέα.

Ο γιος θα προσπαθήσει φέτος να μπει στο Πανεπιστήμιο. «Είναι τσαμπουκάς» και
θέλει να μπει σε μια καλή Σχολή των Αθηνών. H ζωή στη Σπάρτη άλλωστε δεν ήταν
ποτέ καλή. Ούτε γι’ αυτόν, ούτε για τη μεγάλη του αδελφή, νοσοκόμα σήμερα. Όχι
ότι τους έλειψε τίποτα. «Πάντα είχαν το φαγητό τους, τα ρούχα τους, τη
διασκέδασή τους, τα φροντιστήριά τους». Ποτέ όμως δεν είχαν πατέρα. Ή μάλλον
κάτι χειρότερο. Είχαν έναν πατέρα μόνο τα βράδια. Τον άκουγαν στον ύπνο τους
να μαλώνει με τη μητέρα τους. Καμιά φορά τις σχολικές αργίες και τα καλοκαίρια
τον έβλεπαν κιόλας. «Τους έλεγε μερικά μάγκικα, δήθεν συμβουλές, και χανόταν».
Σε αντίθεση με τη μητέρα τους είχε πάντα «φίλους», «φίλες» και «δουλειές».

Κάποια στιγμή η μάνα τους τα πήρε και πήγαν στο χωριό του παππού και εκεί
έζησαν δύο χρόνια με τη γιαγιά. H μάνα τους θα ήταν τότε 26-27. Έραβε,
σιδέρωνε, έβαφε μαλλιά, έντυνε νύφες. Τέλος πάντων, έκανε ό,τι μπορεί να κάνει
σε ένα χωριό μια γυναίκα μεγαλωμένη στην πόλη. Στο Γυμνάσιο, «ο μπαμπάς
γύρισε» και όλοι μαζί επέστρεψαν στην πόλη. Αυτή τη φορά πάντως ήταν
διαφορετικός. Αμίλητος το πρωί, γλυκός το μεσημέρι, εξαφανισμένος τα βράδια.
Τώρα πια ήξεραν ότι ο πατέρας τους έπινε. Αλλά και αυτή η ζωή δεν κράτησε
πολύ. «Επτά μήνες», θα μου πει η Ουρανία. «Μια χρονιά», ψιθυρίζει ο γιος της
που στις χρονιές δεν μετράει τα καλοκαίρια.

Μετά έγινε μια μεγάλη φασαρία, μέχρι και αστυνομία ήρθε στο σπίτι, η μάνα τους
άρχισε να τρέχει σε δικηγόρους και ένα πρωί «τα έβαλε κάτω» και τους εξήγησε.
Ο μπαμπάς τους ήταν πάντα κακός μαζί της. Από τα 16 της που τον ερωτεύθηκε την
κορόιδευε. «Όποτε γούσταρε με παράταγε και μετά γυρνούσε πίσω και ζητούσε
συγγνώμη». Αλλά αυτή τη φορά δεν ήθελε να τον συγχωρήσει».

Από τότε τον συναντούν μόνο στους δρόμους. Δυο-τρεις φορές έχουν φάει μαζί του
σε κάτι «δεύτερα» εστιατόρια. «Τα παιδιά μου», κοκορεύεται και ας συνοδεύεται
κάθε φορά και από διαφορετική γυναίκα. Τη μια Ρουμάνα, την άλλη Ρωσίδα, την
άλλη Ουκρανή. Τα βράδια η μάνα τους συνεχίζει να κοιμάται μόνη της. Άλλωστε
ξεκινάει για τη δουλειά πριν από το ξημέρωμα. Καμιά φορά δουλεύει και τα
απογεύματα. «Τώρα που θα περάσει στην Αθήνα, θα ανέβω και εγώ για τη μεγάλη
ζωή», αστειεύεται προτού με χαιρετήσει. «Όχι έρωτες, λέω στη μεγάλη. Πρώτα να
κοιτάξει τον εαυτό της, τη δουλειά της και μετά όλα τα άλλα. Και ευτυχώς με
έχει ακούσει», μου είπε αντί για αντίο.

* Ορισμένα από τα στοιχεία που θα μπορούσαν να προδώσουν την Ουρανία και τα
δύο παιδιά της έχουν παραποιηθεί. «Δεν θέλω μπλεξίματα με τον άντρα μου».
«Μπλεξίματα για τα παιδιά», διόρθωσε αμέσως μετά, γιατί τώρα πια δεν τον
φοβάται.