Kαι τα ζώα σπάνε πλάκα!

Φαΐ, ύπνος, ύπνος, φαΐ. Μα κατόπιν, ακόμη και για τα ζώα έρχεται η ώρα της
απόλαυσης. Ψάρια, πτηνά και ερπετά ξέρουν να το ρίχνουν έξω και να αναζητούν
την ηδονή.

Αφού πια επιτελέσουν την αποστολή τους όσον αφορά τη διαδικασία της φυσικής
επιλογής και τον αγώνα για την επιβίωση του είδους, πίθηκοι και σκύλοι,
ελέφαντες και ποντίκια, έχουν κι αυτά τα ζώα το δικαίωμα να το γλεντήσουν.
«Δεν πρέπει να πιστεύουμε ότι τα άλλα είδη είναι προσκολλημένα αποκλειστικά
στη δαρβινική αποστολή τους», λέει ο Τζόναθαν Μπάλκομπ, Βρετανός εθνολόγος ο
οποίος μόλις εξέδωσε το βιβλίο «Το βασίλειο της ηδονής».

Πρωταγωνιστές στο βιβλίο δεν είναι μόνο κουτάβια που παίζουν ή γατάκια που
λιάζονται. H φιλοσοφία της απόλαυσης της ζωής έχει οπαδούς και ανάμεσα στους
ελέφαντες (που ψάχνουν να βρουν παραδοσιακή μπίρα από ρύζι σε ινδικά χωριά)
και τα δελφίνια (που το ευχαριστιούνται πολύ να τρομάζουν τους γλάρους που
ξεκουράζονται πάνω στο νερό).

Οι συμπεριφορές

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι μερικές συμπεριφορές των ζώων ξεπερνούν τα αυστηρά
βιολογικά όρια και περνούν στη σφαίρα της διασκέδασης και της ηδονής. Οι
ανθρωπόμορφοι πίθηκοι ξέρουν να διαλέγουν τα πιο γλυκά φρούτα. «Και υπάρχουν
χιμπαντζήδες που συνοδεύουν τη λεία τους με συγκεκριμένα χορταρικά,
διαφορετικά κάθε φορά», λέει ο Τζιόρτζιο Τσέλι, εθνολόγος και καθηγητής της
Εντομολογίας στο Πανεπιστήμιο της Μπολόνιας. «Ασφαλώς πρόκειται περί
καλοφαγάδων. Το ότι η συμπεριφορά τους δεν είναι τυχαία, φαίνεται στους
μακάκους. Μόλις μαζέψουν τις γλυκοπατάτες που είναι η βασική τους τροφή, τις
μουσκεύουν στη θάλασσα. Τόσο για να τις πλύνουν όσο και για να τις αλατίσουν».

Από όλα τα ζώα, οι γάτες είναι εκείνες που ξέρουν να απολαμβάνουν περισσότερο
τη ζωή. Ακόμη και όταν έχουν πια μεγαλώσει, διατηρούν μερικές συνήθειες που
χαρακτήριζαν τη συμπεριφορά των «παιδικών» χρόνων τους.

Είναι αδύνατο να διεισδύσει κανείς στα βάθη του μυαλού ενός ζώου, αλλά είναι
γνωστό ότι ο μηχανισμός της ηδονής είναι παρόμοιος στα πιο εξελιγμένα
θηλαστικά και στους ανθρώπους. Τα κοράκια που παρατήρησε ο Αμερικανός βιολόγος
Μπερντ Χάινριχ έχουν πολλούς λόγους για να λούζονται: λόγους υγιεινής, για να
διώχνουν τα παράσιτα και να ρυθμίζουν τη θερμοκρασία του σώματος. Όταν
λούζεται όμως ένα κοράκι, δεν έχει επίγνωση του οφέλους που θα έχει αυτό στην
επιβίωσή του. Πιθανότατα ανταποκρίνεται σε μια επιθυμία να δροσιστεί, όπως
ακριβώς δροσιζόμαστε κι εμείς στο νερό.

Ανάλογα με τη διάθεση

H δαρβινική εξέλιξη και ο αγώνας για επιβίωση αναμφίβολα επηρεάζουν τις
ενέργειες των ζώων, χωρίς όμως αυτά να ανταποκρίνονται συνειδητά σε αυτές τις
επιρροές. Δείχνουν σαν να συμπεριφέρονται ανάλογα με τις διαθέσεις τους, τις
επιθυμίες τους και ίσως ένα προσχεδιασμένο ημερήσιο πρόγραμμα. Ο Χάινριχ
καταλήγει ότι το κάνουν επειδή απλώς τους αρέσει.

H ανθρώπινη συγκίνηση συνδέεται με δύο σημεία του εγκεφάλου, την αμυγδαλή και
τον υποθάλαμο, και ανάμεσά τους μεσολαβούν βιοχημικές ουσίες όπως η ντοπαμίνη,
η σεροτονίνη και η οξυτοκίνη. Πολλά ζώα, ειδικά θηλαστικά, διαθέτουν τις ίδιες
νευρολογικές δομές και τις ίδιες εγκεφαλικές χημικές ουσίες μ’ εμάς. Αυτό δεν
σημαίνει απαραιτήτως ότι νιώθουμε τα ίδια πράγματα.

Ο εγκέφαλος απελευθερώνει ντοπαμίνη αντιδρώντας σε «ανταμοιβές» όπως το σεξ,
το φαγητό και το νερό. H ικανότητα παραγωγής ντοπαμίνης πιθανότατα υπήρξε στα
ζώα εδώ και εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια. Ακόμη και ένας ταπεινός θαλασσινός
πανσές, ένα είδος μέδουσας, παράγει ντοπαμίνη, αν και πιθανότατα όχι σε σχέση
με την ηδονή και τον πόνο. Τα χρυσόψαρα επιστρέφουν σε μέρη όπου τους έχουν
δώσει αμφεταμίνη, η οποία προκαλεί την παραγωγή ντοπαμίνης από τον εγκέφαλό
τους.

H αρχή της… ηδονής

* TA ΠΡΟΒΑΤΑ

Προτιμούν να βλέπουν ένα χορτάτο παρά ένα πεινασμένο πρόβατο κι ένα
χαμογελαστό παρά ένα θυμωμένο ανθρώπινο πρόσωπο

* ΟΙ ΙΠΠΟΠΟΤΑΜΟΙ

Όταν κολυμπούν στις αφρικανικές λίμνες, απλώνουν τα πόδια τους για να πιπιλάνε
τα δάχτυλά τους τα ψάρια – το αντίστοιχο του μανικιούρ ή του μασάζ

* TA ΔΕΛΦΙΝΙΑ

Παραμονεύουν τους γλάρους που κάθονται ανύποπτοι στο νερό. Τους δίνουν ξαφνικά
μια «πατητή» και τους αφήνουν να φύγουν

* TA ΤΣΙΤΑΧ

H κολόνια του Κάλβιν Κλάιν «Obsession for Men» είναι γνωστό ότι σαγηνεύει
τα… θηλυκά

* TA ΠΟΥΛΙΑ

Έχουν, όπως είναι αναμενόμενο, μουσικό μυαλό. Τα περιστέρια μπορούν και
ξεχωρίζουν το μπαρόκ από τη σύγχρονη μουσική

* ΟΙ ΠΙΘΗΚΟΙ

Οι Λεμούριοι και οι καπουτσίνοι παίρνουν από χέρι σε χέρι κάτι μεγάλες
σαρανταποδαρούσες και τις βάζουν στο στόμα σαν να είναι τσιγαρλίκια –
διαθέτουν κάποιες ισχυρές αμυντικές χημικές ουσίες που προκαλούν στους
πιθήκους μια ηδονική παραζάλη