Στροφή για Xάγη στα ελληνοτουρκικά

«Πράσινο φως» για την επανενεργοποίηση των διερευνητικών επαφών Ελλάδας –
Τουρκίας για την υφαλοκρηπίδα και όσα ζητήματα συνδέονται με αυτήν, με σκοπό
την παραπομπή του θέματος στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, έλαβε χθες από τον
Πρωθυπουργό η Ντόρα Μπακογιάννη.

H γραμμή δόθηκε 24 ώρες μετά τη δημοσίευση του άρθρου του πρώην Προέδρου της
Δημοκρατίας K. Στεφανόπουλου, ο οποίος ζητούσε την παραπομπή όλων των
ελληνοτουρκικών διαφορών στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.

Στενός συνεργάτης του Κώστα Καραμανλή έλεγε στα «NEA» ότι όχι μόνο δόθηκε η
σύμφωνη γνώμη, αλλά υπήρξε και αμέριστη υποστήριξη του Πρωθυπουργού για την
επεξεργασία νέου σχεδίου για στρατηγική επίλυση των ελληνοτουρκικών διαφορών
στο Αιγαίο.

«Δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή ακριβές πλάνο, πρέπει να γίνουν οι δικές μας
μελέτες, οι διαβουλεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση και η διερεύνηση των
τουρκικών προθέσεων. Είναι όμως σαφές πως ο Πρωθυπουργός και η υπουργός
Εξωτερικών συμφωνούν απολύτως πως πρέπει να υπάρξει δράση για την επίλυση του
θέματος της υφαλοκρηπίδας, μέσω της Χάγης ή όποιου άλλου μέσου επιλεγεί».

H ίδια πηγή έλεγε πως όσοι προέβλεπαν ότι ο κ. Καραμανλής θα απέρριπτε τις
εισηγήσεις της κ. Μπακογιάννη, «είναι προφανές πως ξεχνούν τον τρόπο με τον
οποίο η Ντόρα έγινε υπουργός». Και υπενθύμιζε ότι ο κ. Μολυβιάτης δεν
αντικαταστάθηκε μόνο διότι ο κ. Καραμανλής είχε υποσχεθεί στην κ. Μπακογιάννη
το υπουργείο Εξωτερικών, αλλά και στη βάση μιας συμφωνίας για την πολιτική που
θα ακολουθηθεί, η οποία είχε συζητηθεί διεξοδικά από πριν.

Δέσμευση Τουρκίας

Λάθος θα ήταν να μείνει κανείς μόνο στην επανενεργοποίηση των διερευνητικών
επαφών μεταξύ των πρέσβεων κ.κ. Σκοπελίτη και Τουιγκάν, υποστηρίζουν
διπλωματικές πηγές. Και αυτό διότι η Τουρκία υποχρεώθηκε να καθήσει να
συζητήσει με την Ελλάδα τα θέματα του Αιγαίου, επειδή αυτό της επέβαλε η
απόφαση του Ελσίνκι για να είναι υποψήφια χώρα. Τώρα που δεν έχει τέτοια
δέσμευση εκ μέρους της Ένωσης, μπορεί η Άγκυρα – που ούτως ή άλλως ταλανίζεται
από τη σύγκρουση μεταξύ στρατηγών και κυβέρνησης – να κάνει ό,τι έκανε η
Ελλάδα τα τελευταία χρόνια: να μη συζητά επί της ουσίας, απλώς να προσέρχεται
τυπικά στις συναντήσεις. Άλλωστε, προσθέτουν οι ίδιες πηγές, η Τουρκία δεν
έχει αναγνωρίσει τη δικαιοδοσία του Δικαστηρίου της Χάγης, οπότε δεν είναι
υποχρεωμένη ούτε να προσφύγει ούτε να αποδεχθεί την ετυμηγορία του σε
περίπτωση που κάποιος άλλος προσφύγει.

Ως εκ τούτου, στο υπουργείο Εξωτερικών θεωρούν απαραίτητο το «ξαναζωντάνεμα»
των συνομιλιών Σκοπελίτη – Τουιγκάν να συνοδευτεί από μια δέσμευση, χρονική
και ουσιαστική, της Τουρκίας προς την Ένωση. Στους διαδρόμους ψιθυρίζεται ο
όρος «Ελσίνκι 2» – αλλά για πολιτικούς λόγους είναι σαφές πως αυτό δεν
πρόκειται να ειπωθεί ποτέ επισήμως – αφού κάτι τέτοιο θα συνέδεε την
πρωτοβουλία της κυβέρνησης με την πολιτική των κυβερνήσεων Σημίτη.

Ο… μπαμπούλας

H ουσία είναι μία, προσθέτουν διπλωματικές πηγές: η Άγκυρα δεν πρόκειται να
συζητήσει σοβαρά για την ειρηνική επίλυση των διαφορών της ή για τη Χάγη, εάν
δεν έχει από πάνω της τον… μπαμπούλα της Ένωσης. Και για να υπάρξει αυτός ο
μπαμπούλας, η Αθήνα είναι υποχρεωμένη να διαπραγματευθεί με τους εταίρους της
– δεδομένου ότι τον Δεκέμβριο του 2004 δεν κατοχύρωσε το κεκτημένο της αυτό
και περιορίσθηκε σε νεφελώδεις αναφορές περί καλής γειτονίας.

Το εγχείρημα δεν είναι εύκολο, σημειώνουν διπλωμάτες με μεγάλη πείρα, καθώς
μέσα στην Ευρώπη υπάρχουν τουλάχιστον τρία διαφορετικά μπλοκ, με διαμετρικά
αντίθετες απόψεις για την Τουρκία, ορισμένες από τις οποίες έρχονται και σε
πλήρη αντίθεση ήδη με τα ελληνικά συμφέροντα. Επίσης, η αντίπερα πλευρά του
Αιγαίου δεν έχει μια τουρκική ηγεσία που «καίγεται» για την Ένωση – αντιθέτως,
έχει μια κυβέρνηση Ερντογάν που προσπαθεί να συσπειρώσει τους εθνικιστές και
τους στρατηγούς, οι οποίοι δεν δέχονται να παραδώσουν ίχνος της εξουσίας τους
εν ονόματι οποιασδήποτε Ευρώπης.

Θα πρέπει να υπογραφεί συνυποσχετικό και από τις δύο χώρες

H ΧΑΓΗ είναι το κορυφαίο δικαστικό όργανο στον πλανήτη για την επίλυση
νομικής φύσεως διαφορών ανάμεσα σε δύο ή περισσότερα κράτη-μέλη της Κοινωνίας
των Εθνών και, μετά το 1945, του ΟΗΕ.

Για να υπάρξει παραπομπή ενός θέματος στη Χάγη πρέπει και τα δύο μέρη να έχουν
αποδεχθεί τη γενική υποχρεωτική δικαιοδοσία του Διεθνούς Δικαστηρίου, κάτι που
στη συγκεκριμένη περίπτωση έχει γίνει μόνο από την Ελλάδα. Τα δύο μέρη θα
πρέπει λοιπόν να συνυπογράψουν ένα συνυποσχετικό, το οποίο μπορεί να
αναφέρεται σε μία ή περισσότερες διαφορές.

Για να υπάρξει συνυποσχετικό, θα πρέπει και οι δύο πλευρές να έχουν αποφασίσει
ότι συζητούν για συνυποσχετικό. Σε αυτήν την περίπτωση συγκροτούνται
αντιπροσωπείες, οι οποίες συναντώνται για να αποφασίσουν από κοινού ποιο είναι
το ζήτημα για το οποίο θα προσφύγουν στη Χάγη. Όταν καταλήξουν, οι δύο πλευρές
καταγράφουν το ζήτημα ή τα ζητήματα για τα οποία απευθύνονται στη Χάγη υπό
μορφήν συμβολαίου. Αυτό είναι το συνυποσχετικό.

Από τη στιγμή που το συνυποσχετικό κατατίθεται στη Χάγη, η δικαιοδοσία περνάει
στο Διεθνές Δικαστήριο και η απόφασή του είναι δεσμευτική.

Πάγια θέση της Ελλάδας ήταν πως με την Τουρκία υπάρχει μόνο μία διαφορά – και
αυτή είναι ο ορισμός της υφαλοκρηπίδας. Το 1976 μάλιστα η Ελλάδα και η Τουρκία
είχαν αρχίσει διάλογο για συνυποσχετικό με θέμα την υφαλοκρηπίδα. Ο διάλογος
αυτός σταμάτησε με πρωτοβουλία της Τουρκίας, η οποία επέμενε ότι η διαφορά
είναι πολιτική και όχι νομική όπως υποστηρίζει η ελληνική πλευρά.

Οι – με βάση την απόφαση της συνόδου κορυφής του Ελσίνκι τον Δεκέμβριο του
1999 – διερευνητικές επαφές Ελλάδας – Τουρκίας για την υφαλοκρηπίδα και τα
συνδεόμενα με αυτήν ζητήματα (χωρικά ύδατα, αιγιαλίτιδα ζώνη, εναέριος χώρος
κ.λπ.) αποτελούν τη σοβαρότερη μέχρι σήμερα απόπειρα συνολικής επίλυσης των
προβλημάτων στο Αιγαίο. H απόφαση προέβλεπε πως εάν η Τουρκία δεν είχε
επιλύσει τις συνοριακές διαφορές της μέχρι τον Δεκέμβριο του 2004, θα όφειλε
να πάει στη Χάγη.