Δρόμοι

Δεν υπάρχει…

… πια λόγος ανησυχίας, γυρίσαμε σελίδα, οι κακοί πάνε στη φυλακή και οι
επενδυτές μπορούν πάλι να αρχίσουν να αγοράζουν ξένοιαστα μετοχές. Αυτά θα
γράφουν σε λίγο οι εφημερίδες, μετά την καταδίκη των αφεντικών του ενεργειακού
κολοσσού Enron. «Τι ωραία που θα ήταν αν ο επιχειρηματικός κόσμος λαμποκοπούσε
πράγματι έτσι καθαρός», γράφει ο Ντάνιελ Γκρος στο περιοδικό «Σλέιτ».
«Δυστυχώς, αυτά τα κόλπα που άρχισαν το 1990 στις ΗΠΑ δεν έχουν εκλείψει.
Πιάστηκαν μερικοί, αλλά μεγάλο μέρος της επιχειρηματικής διαφθοράς παραμένει».

Κάποτε στη Δύση…

… είχαν την Enron υπόδειγμα, ως μία από τις πιο πετυχημένες εταιρείες του
κόσμου. Το 2002, όμως, αποκαλύφθηκε πως ήταν ένας διεφθαρμένος οργανισμός. Τον
διηύθυναν απατεώνες που τσέπωσαν δεκάδες εκατομμύρια δολάρια και έκαναν τους
επενδυτές να χάσουν 240 δισ. δολάρια, με τη βοήθεια των μεγαλύτερων
αμερικανικών τραπεζών. Οι τραπεζίτες σκαρφίζονταν τα πάντα για να μπορεί η
εταιρεία να κρύβει την πραγματική οικονομική της κατάσταση. Σε αντάλλαγμα,
τσέπωναν εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια σε προμήθειες και τόκους από δάνεια.
H Citibank στάθηκε από την αρχή στο πλευρό τής Enron. Το 1993, σύμφωνα με το
BBC, διοχέτευσε 125 εκατομμύρια δολάρια σε μυστική υπεράκτια εταιρεία –
υποτίθεται πως θα αγόραζε φυσικό αέριο από την Enron -, η οποία ενέγραψε αυτά
τα «μετρητά» στον λογαριασμό των εσόδων της. Στην πραγματικότητα ούτε ένα
γραμμάριο αερίου δεν άλλαξε χέρια. Αργότερα στήθηκε άλλη μια ψεύτικη συμφωνία,
ώστε η Citibank να ξαναπάρει πίσω τα χρήματά της (με τόκο). H τιμή τής μετοχής
της Enron φούσκωνε, η αμοιβή των αφεντικών της μεγάλωνε κι αυτή και οι
επενδυτές πιάνονταν κορόιδα. Το 2000 η Enron ανακοίνωσε κέρδη ενός δισ.
δολαρίων. Στην πραγματικότητα δεν είχε ούτε σεντς. Συνταξιοδοτικοί οργανισμοί
τοποθετούσαν δεκάδες εκατομμύρια δολάρια από τα αποθεματικά τους στη μετοχή
της εταιρείας, η οποία χρεοκόπησε μετά την αποκάλυψη του σκανδάλου.

Τι απέγιναν…

… οι τραπεζίτες που χάρη σε εκείνους έγιναν όλα αυτά; H Citibank
κατηγορήθηκε ότι βοηθούσε την Enron και άλλες εταιρείες να κρύβουν τις
απώλειές τους δανείζοντάς τες χρήματα με τα οποία κάλυπταν το παθητικό τους
στις λογιστικές καταστάσεις. Το 2004, η Citibank συμφώνησε να καταβάλει 2,65
δισ. δολάρια ύστερα από αγωγές αποζημίωσης που είχαν καταθέσει εναντίον της
και εναντίον άλλων τραπεζών εξαπατημένοι μέτοχοι.

Κανείς…

… δεν είναι υπεράνω του νόμου, δήλωσε πανηγυρικά ο Αμερικανός υφυπουργός
Δικαιοσύνης μετά την καταδίκη των αφεντικών της Enron για τις λογιστικές
αλχημείες στους ισολογισμούς της εταιρείας τους. Ο Ουίλιαμ Πφαφ γράφει ότι η
Enron αποτελεί παράδειγμα του «ανεύθυνου καπιταλισμού». Πολλοί αθωώνουν το
σύστημα και ρίχνουν το φταίξιμο για όλα αυτά στους ανθρώπους. Το αντίθετο
ακριβώς πιστεύει ο οικονομολόγος της Νέας Υόρκης Χένρι Λίου: Το φταίξιμο ήταν
στο σύστημα και όχι στα άτομα που διακρίθηκαν σε αυτό το παιχνίδι. Δεν ήταν
απλώς μερικά «σάπια μήλα» μέσα στο καλάθι.