Mυρμήγκια ήρθαν από το Kονγκό!

Φτάνουν στη χώρα μας από την Αφρική, τα βάθη της Ασίας, τον Περσικό Κόλπο –
ακόμα και τη Νότια Αμερική. Ταξιδεύουν σε εσοχές αυτοκινήτων και πλοίων, μέσα
στις αποσκευές ή κάτω απο τα παπούτσια των εκδρομέων, ανάμεσα σε εμπορεύματα
και σε γεωργικά προϊόντα.

Περισσότερα από δεκαπέντε είδη φυτών, ζώων και εντόμων δημιούργησαν… λαθραία
τα τελευταία χρόνια τις δικές τους κοινότητες στο ελληνικό έδαφος, ενώ το
φυσικό τους περιβάλλον βρίσκεται εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά.

Ο μυοκάστορας που συχνάζει στη Φλώρινα και την Κοζάνη, ο αμερικανικός βάτραχος
που ζει σε μεγάλους αριθμούς στη περιοχή Καλυθιές της Ρόδου, ο μοσχοπόντικας
της Αρκαδίας, της Αργολίδας και της Θεσσαλονίκης, τα ασιατικά σαλιγκάρια της
Θράκης, ένα είδος μινκ που ζει στην Καστοριά, ένα είδος αμερικανικού θάμνου
και η νοτιοαμερικανική αγριομελιτζάνα είναι μερικοί μόνο από τους…
μετανάστες στην ελληνική φύση, όπως τους κατέγραψαν πρόσφατα οι ερευνητές του
Γεωπονικού Πανεπιστημίου.

Οι κλιματικές συνθήκες

Ο καθηγητής κ. Π. Καλφίκης σημειώνει ότι οι αλλαγές στο κλίμα που έχουν
παρατηρηθεί τα τελευταία χρόνια στον πλανήτη έχουν συμβάλει στην επιβίωση
πολλών ειδών που μετανάστευσαν. «Δεν υπάρχουν έντονες κλιματικές διαφορές
πλέον μεταξύ των ηπείρων. H Ελλάδα, λόγω της γεωγραφικής της θέσης, ευνοεί την
επιβίωση ειδών που προέρχονται από την πανίδα και τη χλωρίδα τόσο της Αφρικής
όσο και της Ασίας», επισημαίνουν οι επιστήμονες. «Έτσι εξηγείται ο μεγαλύτερος
από ποτέ αριθμός εξωτικών ειδών που παρατηρούνται στο ελληνικό έδαφος.

Όπως αναφέρει ο κ. Γιώργος Σφήκας, πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Προστασίας
της Φύσης, «τα παραδείγματα είναι πολλά. Στη χώρα μας δεν επιβίωναν κάκτοι. Κι
όμως, κοντά στη Λαμία νομίζει κανείς ότι βρίσκεται στην Αριζόνα λόγω των
μικρών φραγκοσυκιών. Άλλη απόδειξη, ο αίλανθος. Το δένδρο αυτό προτιμά το
θερμό κλίμα – κι όμως, έχει σκαρφαλώσει στην ορεινή Αρκαδία». Ο ίδιος
συμπληρώνει ότι «η μετανάστευση σπόρων εξηγείται εύκολα. Αυτοί είναι πολύ
μικροί. Μεταφέρονται ακόμη και με τα παπούτσια ή τις αποσκευές των
ταξιδιωτών».

Με τις αποσκευές

Με τον ίδιο τρόπο φτάνουν στη χώρα μας μικροσκοπικά έντομα, όπως τα μυρμήγκια
του Κονγκό. Αυτά διατηρούν τις αποικίες τους στην Κεντρική Αφρική. Προφανώς
μέσω των αποσκευών κάποιου ταξιδιώτη ταξίδεψε ένας μικρός αριθμός από το
είδος, αεροπορικώς, ώς την Ελλάδα. Τα μυρμήγκια κατάφεραν να επιβιώσουν, να
δημιουργήσουν νέα κοινότητα και να πολλαπλασιαστούν.

Εκείνο που προσπαθούν να παρατηρήσουν οι επιστήμονες είναι ο τρόπος που
υποδέχονται τους μετανάστες τα είδη φυτών και ζώων που έχουν την… έδρα τους
στην Ελλάδα. «Τα νέα είδη που έρχονται έχουν την τάση, τουλάχιστον στις αρχές
της εγκατάστασής τους στο νέο τους περιβάλλον, να εκδηλώνουν επιθετικότητα και
κάποιες φορές έχουν αρνητικές επιπτώσεις στους τοπικούς πληθυσμούς», τονίζει ο
κ. Καλτσίκης. «Ωστόσο, οι μέχρι τώρα παρατηρήσεις μας έχουν δείξει ότι τα
εισαγόμενα είδη προσαρμόζονται, αλλάζουν τις συνήθειές τους και επιβιώνουν
άνετα στο νέο τους περιβάλλον χωρίς να ενοχλούν τους ντόπιους πληθυσμούς».

Δύο νέα εξωτικά είδη κάθε χρόνο στο Αιγαίο

ΟΙ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ του υγρού στοιχείου είναι γνωστοί εδώ και χρόνια στους
Έλληνες επιστήμονες. Περισσότερα από 500 είδη ψαριών, μαλακίων, δεκάποδων,
φυκιών και άλλων οργανισμών που ζουν στις ελληνικές θάλασσες προέρχονται από
τον Ατλαντικό και τον Ινδοειρηνικό Ωκεανό, την Ερυθρά Θάλασσα, ακόμη και από
τον Περσικό Κόλπο. Μάλιστα οι ερευνητές έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι τα
νερά του Αιγαίου γίνονται κάθε χρόνο η καινούργια κατοικία για τουλάχιστον δύο
εξωτικά είδη.

Ο δρόμος της μετανάστευσης ξεκινάει συνήθως από τον Κόλπο του Άντεν και την
Ερυθρά Θάλασσα ή ακόμη πιο μακριά, από τον Ινδικό Ωκεανό. H Διώρυγα του Σουέζ
είναι το σημαντικότερο υδάτινο πέρασμα που οδηγεί τα είδη αυτά στο Αιγαίο και
το Ιόνιο. Από την άλλη πλευρά, οι υδρόβιοι κάτοικοι του Ατλαντικού
χρησιμοποιούν τα Στενά του Γιβραλτάρ για να μπουν στη Μεσόγειο και να φτάσουν
ώς την περιοχή μας.