Σύγκρουση γιγάντων για το πετρέλαιο

Κοινή πεποίθηση είναι πλέον πως ο κόσμος έχει εισέλθει σε μακρά περίοδο
ενεργειακής κρίσης. Όλα τα στοιχεία, η εξέλιξη των διεθνών τιμών του
πετρελαίου, αλλά και οι διεκδικήσεις ενεργειακών πηγών και δρόμων, όπως και οι
αντιπαραθέσεις, συνηγορούν υπέρ της παραπάνω εκτίμησης.

Μόλις προχθές ο επικεφαλής Οικονομικών Αναλύσεων της Διεθνούς Υπηρεσίας
Ενέργειας Φατίχ Μπιρόλ, μιλώντας στην Κωνσταντινούπολη, δήλωσε πως «δεν
αναμένουμε στα επόμενα δύο χρόνια υποχώρηση των διεθνών τιμών του πετρελαίου»,
επιβεβαιώνοντας τους φόβους και τις ανησυχίες πολλών όσον αφορά την ενεργειακή
κρίση που απειλεί την παγκόσμια κοινότητα.

«Το θέμα του Ιράν δεν το ερμηνεύουμε σωστά» σημείωνε χθες μιλώντας στα «NEA»
έμπειρος πολιτικός από εκείνους που παρακολουθούν στενά τις διεθνείς εξελίξεις
και επέμεινε πως η αντίδραση στο περσικό πυρηνικό πρόγραμμα είναι ευθέως
συνδεδεμένη με τον ήδη διεξαγόμενο ενεργειακό πόλεμο.

Αύξηση της έντασης. Γενική είναι η αίσθηση και στην Αθήνα ότι η ένταση
θα αυξηθεί προσεχώς στην ευρύτερη ζώνη του Περσικού Κόλπου και της Μέσης
Ανατολής, με τάσεις επέκτασης στην Κεντρική Ασία, στη ζώνη της Κασπίας, του
Καυκάσου και πιθανώς στην Αφρική, όπου υπάρχουν μεγάλες ενεργειακές πηγές και
εκκινούν οι κρίσιμοι αγωγοί αερίου και πετρελαίου. Θα λάβει δε μορφή
ανταγωνισμού μεταξύ δυνάμεων μεγάλων, οι οποίες θα διεκδικούν ηγεμονικούς
ρόλους, ισχύ και επιρροή στις ενεργειακές ζώνες του πλανήτη, προβλέπουν
ανώτερα κυβερνητικά στελέχη και παράγοντες της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Ήδη ο υπουργός Οικονομίας κ. Γ. Αλογοσκούφης εξέφρασε την ανησυχία του για το
επίπεδο τιμών του πετρελαίου και ο υπουργός Ανάπτυξης κ. Δημ. Σιούφας αναζητεί
την κατάλληλη στρατηγική συμφωνιών προμήθειας ενεργειακών πόρων, έναντι της
επερχόμενης αναστάτωσης στη διεθνή αγορά καυσίμων. Οι παράγοντες του
υπουργείου Ανάπτυξης δεν παραλείπουν, στις ιδιαίτερες συνομιλίες τους, να
σημειώνουν πως η Ελλάδα είναι παραδοσιακά δεσμευμένη με διακρατικές συμφωνίες
με το Ιράν, γεγονός το οποίο, όπως είναι φανερό, καθιστά τη χώρα μας ευάλωτη,
σε περίπτωση σύγκρουσης των ΗΠΑ και της Δύσης με το καθεστώς του
Αχμαντινετζάντ.

Τρομάζει ο ανταγωνισμός. Όπως και να έχει πάντως, η κρίση του
πετρελαίου απασχολεί συνολικά την πολιτική ηγεσία της χώρας, η οποία ανησυχεί
ιδιαιτέρως για τις γεωπολιτικές διαταραχές που μπορεί να προκαλέσει ο
ενεργειακός ανταγωνισμός των ισχυρών του κόσμου. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που
προσπαθούν να προσεγγίσουν τυχόν παρενέργειες στη ζώνη του Αιγαίου, όπου
καταλήγουν αγωγοί πετρελαίου και αερίου.

Ας μην ξεχνάμε ότι σε λίγα χρόνια η Αλεξανδρούπολη θα έχει εξελιχθεί σε
ενεργειακό σταυροδρόμι, στην πόλη όπου θα συναντώνται ανταγωνιστικοί ρωσικοί
και αμερικανικοί όμιλοι.

Μεταβάλλονται οι ισορροπίες. Σε μια τέτοια προσπάθεια προσέγγισης του
μέλλοντος ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης βλέπει «συγκρούσεις μεταξύ τιτάνων και
γιγάντων» στη διεθνή σκηνή, οι οποίες θα ασκήσουν έντονη επιρροή και στην
περιοχή μας. Και εξηγεί πως αυτή τη στιγμή Αμερικανοί, Ρώσοι και Κινέζοι
δίδουν μάχη επιρροής και ισχύος στη ζώνη των ενεργειακών πηγών και αγωγών,
καθώς οι διεθνείς συσχετισμοί αλλάζουν, μεταβάλλουν τις ισορροπίες.

Πώς θα κινηθεί η Ελλάδα στο νέο περιβάλλον

Το ερώτημα το μεγάλο είναι πώς η Ελλάδα θα κινηθεί σ’ αυτό το νέο –
αδιαμόρφωτο ακόμη – περιβάλλον. Προφανώς δεν μπορεί να δεσμευθεί ως υποτελής
των Αμερικανών, ούτε όμως και να προσδεθεί στο ρωσικό άρμα. Τυχοδιωκτισμοί δεν
χωρούν, όμως με όχημα την Ευρώπη η Ελλάδα μπορεί να αναδείξει και να
αναβαθμίσει τη γεωπολιτική της θέση, να διεκδικήσει ρόλο διαμετακομιστικού
ενεργειακού κέντρου και ίσως είναι καιρός να αρχίσει να σκέπτεται την
αξιοποίηση των ενεργειακών πηγών, ερχόμενη ακόμη και σε συνεννόηση με τη
γείτονα, πριν εκείνη πληγωθεί και αρχίσει τους εξτρεμισμούς στο Αιγαίο.

Μπούμερανγκ η παγκοσμιοποίηση

Το κύμα της παγκοσμιοποίησης φαίνεται πως έπαιξε τρελό παιχνίδι στους
εμπνευστές και κήρυκες της απελευθέρωσης του εμπορίου και της κίνησης των
κεφαλαίων. Από την επικράτησή του μετά το 1990, τα οφέλη διαχύθηκαν, οι
επενδύσεις του διεθνούς κεφαλαίου στήριξαν την ανάπτυξη της Ασίας, η
υπερανάπτυξη του διεθνούς εμπορίου συνέπεσε με το κύμα φιλελευθεροποίησης στην
Κίνα και έκτοτε ο κόσμος πήρε άλλο δρόμο. H υπερανάπτυξη της Κίνας προκάλεσε
έκρηξη τιμών στις πρώτες ύλες και στο πετρέλαιο, αυτή με τη σειρά της ενίσχυσε
τις φτωχές χώρες που διέθεταν πετρέλαιο και μεταλλεύματα, προσέθεσε εισόδημα
και ευκαιρίες ανασυγκρότησης σε δυνάμεις μέχρι πρότινος καταδικασμένες στη
μιζέρια και στην εσωστρέφεια. Ακόμη και η υποτελής, υπό διαρκή κηδεμονία,
οικονομική και πολιτική, Λατινική Αμερική ανασαίνει πλέον, αποπληρώνει το
Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και αποκτά βαθμούς ελευθερίας και ανεξαρτησίας.

KINA

H ανάπτυξη στηρίζεται σε πετρέλαιο και αέριο

Την ίδια στιγμή, η Κίνα εξελίσσεται στην ταχύτερα αναπτυσσόμενη χώρα του
κόσμου με ετήσιο ρυθμό μεγέθυνσης υψηλότερο του 10%, τα συναλλαγματικά
διαθέσιμά της έχουν φθάσει σε επίπεδα πρωτοφανή και σε λίγο χρόνο θα είναι ο
μεγαλύτερος καταναλωτής ενέργειας στον κόσμο. Ήδη έναντι αυτής της προοπτικής
έκλεισε συμφωνίες εκατοντάδων δισ. δολαρίων με το Ιράν για επενδύσεις και
μακροχρόνια συμβόλαια προμήθειας πετρελαίου και αερίου, πρόσφατα ο πρόεδρος
Χου ταξίδεψε για τον ίδιο λόγο στη Σαουδική Αραβία και στη Νιγηρία, όπου ως
αντάλλαγμα για τις συμφωνίες πετρελαίου προσέφερε φάρμακα και ιατρική βοήθεια.
Ανάλογες σχέσεις έχει αναπτύξει με το Σουδάν.

ΡΩΣΙΑ

Θέλει μεγαλύτερα μερίδια στα δίκτυα κατανάλωσης

Δεκαπέντε χρόνια από την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης και του λεγόμενου
υπαρκτού σοσιαλισμού, η Ρωσία του Πούτιν έχει γεμίσει τα ταμεία της και
διεκδικεί ρόλο ενεργειακού γίγαντα του πλανήτη. Οι ρωσικές κρατικές εταιρείες
αερίου και πετρελαίου διεκδικούν μερίδια στα δίκτυα κατανάλωσης της Ευρώπης,
σχεδιάζουν αγωγούς προς την Κίνα και την Ιαπωνία, συνάπτουν συμμαχίες και
δημιουργούν σχέσεις επιρροής σε πλήθος χωρών, διεκδικούν χώρο και ήδη
ξεπερνούν σε πλούτο και ισχύ, ακόμη και αναγνωρισμένα πολυεθνικά σήματα, όπως
εκείνα της BP και άλλων.

ΗΠΑ

Τα πολλά μέτωπα τους κάνουν πιο επιθετικούς

Σ’ αυτόν τον νέο κόσμο οι Αμερικανοί δείχνουν εκνευρισμένοι και
αιφνιδιασμένοι. Τα μέτωπα είναι πολλά, δεν μπορούν να τα ελέγξουν όλα και γι’
αυτό γίνονται επιθετικοί. H Ευρώπη δεν δείχνει πρόθυμη να ακολουθήσει τα
σχέδια των ΗΠΑ, ακόμη και οι άλλοτε σύμμαχοι, χώρες, όπως η Τουρκία, έχουν
επιφυλάξεις, νιώθουν ότι η διαταραχή απειλεί τη συνοχή τους.

Οι νεοσυντηρητικοί του Μπους, οι οποίοι διακατέχονται από αποστολική λογική
αποστολής για τον κόσμο, κινδυνεύουν να διαπράξουν και άλλα λάθη, σαν εκείνο
του Ιράκ και να θέσουν τον κόσμο σε πρωτοφανή τροχιά σύγκρουσης.