F-16: Ανώμαλη προσγείωση για τα αντισταθμιστικά

Στο μικροσκόπιο μπαίνουν με απόφαση του νέου υπουργού Εθνικής Άμυνας οι
συμφωνίες εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ για τα αντισταθμιστικά ωφελήματα που
έχουν εγκριθεί μέχρι τώρα στο πλαίσιο του συμβολαίου αγοράς των 30 νέων F-16,
αδειάζοντας ουσιαστικά τον προκάτοχό του κ. Σπ. Σπηλιωτόπουλο.

Ο κ. Ευάγγ. Μεϊμαράκης στέλνει πίσω για επανεξέταση «εκ του μηδενός» τις
σχετικές συμφωνίες, με ρητή εντολή να προτιμηθούν κατά προτεραιότητα για
υλοποίηση οι απαιτήσεις που έχει προβάλει η Πολεμική Αεροπορία για κάλυψη των
αναγκών της.

Ταυτόχρονα ο υπουργός, ο οποίος χαρακτήρισε συλλήβδην «πονεμένη και αμαρτωλή
ιστορία» τον θεσμό των αντισταθμιστικών ωφελημάτων, εξήγγειλε τον επανέλεγχο
όλων των σχετικών εκκρεμούντων προγραμμάτων από αγορές διαφόρων όπλων, αλλά
και νέο νομοθετικό πλαίσιο «με ισχυρό ελεγκτικό μηχανισμό». Μάλιστα ο κ.
Μεϊμαράκης, ο οποίος μίλησε σχετικά στον Αθήνα 9,84, έδωσε και το γενικό
στίγμα που θα επιδιώξει να έχει το νέο καθεστώς: «Ή τα αντισταθμιστικά
ωφελήματα θα προσφέρονται προς όφελος των Ενόπλων Δυνάμεων και θα ελέγχονται ή
θα ζητάμε από την εκάστοτε εταιρεία να μας κάνει έκπτωση επ’ αυτών».

Δικαίωση Ζορμπά

Αφορμή για τη δρομολόγηση του θέματος των αντισταθμιστικών, που στην περίπτωση
των F-16 δικαιώνει τον απελθόντα γενικό γραμματέα κ. Γ. Ζορμπά, αποτέλεσε
απόφαση της Κεντρικής Γνωμοδοτικής Επιτροπής την παραμονή της διαλύσεώς της (6
Απριλίου), καθώς θα ίσχυαν πλέον ο νέος νόμος προμηθειών και η νέα δομή του
υπουργείου. Με την απόφαση αυτή εγκρινόταν από την Επιτροπή η πλειονότητα των
αντισταθμιστικών που όφειλαν οι αμερικανικές εταιρείες στο πλαίσιο της
συμφωνίας για τα F-16.

Το ύψος των αντισταθμιστικών ωφελημάτων για τα F-16 σε ονομαστικές τιμές
εκτιμάται ότι φθάνει τα 300 εκατ. ευρώ. Ουσιαστικά πρόκειται για προγράμματα
που προκύπτουν από διαπραγματεύσεις μεταξύ της Αεροπορίας και των τεσσάρων
εταιρειών που κατασκευάζουν τα αεροσκάφη. Σύμφωνα με την κατανομή που είχε
γίνει μέχρι τώρα, το 49% των προγραμμάτων αφορούσε άμεσα την Πολεμική
Αεροπορία, το 42% ήταν προσφορά εργασίας στην Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία
(EAB) και το 9% σε ιδιωτικές βιομηχανίες, κυρίως του αμυντικού τομέα. Όλα τα
προγράμματα της Πολεμικής Αεροπορίας που εγκρίθηκαν είναι δικές της προτάσεις
για κάλυψη αναγκών της.

Ουσιαστικά τα αντισταθμιστικά «χρεώνονται» στην τιμή κτήσεως του οπλικού
συστήματος, καθώς ο αγοραστής τα ζητά με την προκήρυξη του διαγωνισμού. Όπως
υποστηρίζουν θιασώτες του θεσμού, αν κατευθυνθούν σωστά και ελεγχθούν,
«μπορούν – και σε πολλές περιπτώσεις έχει συμβεί – να γίνουν “ατμομηχανή” για
ανάπτυξη σε εξειδικευμένους τομείς υψηλής τεχνολογίας». Απ’ την άλλη οι
επικριτές τους τονίζουν ότι σε αρκετές περιπτώσεις είτε γίνονται εικονικές
χρεώσεις ή υπερτιμολογήσεις είτε κατευθύνονται σε τομείς που εξυπηρετούν
«ημετέρους». Πάντως, τελευταίως οι Αμερικανοί είναι φειδωλοί στην παροχή
αντισταθμιστικών υψηλής τεχνολογίας προς όλους τους πελάτες τους για να μη
χάνουν, όπως υποστηρίζουν, θέσεις εργασίας στις ΗΠΑ. Επίσης την τελευταία
δεκαετία η Ελλάδα έχει πετύχει ως αντισταθμίσματα σε μεγάλες αγορές όπλων
υψηλά ποσοστά εγχώριας βιομηχανικής συμπαραγωγής στον αμυντικό τομέα.

900 προγράμματα

Προσπάθειες ελέγχου της απόδοσης των αντισταθμιστικών ωφελημάτων έχουν γίνει
πολλές στο παρελθόν – ακόμη και σκέψεις για κατάργησή τους έχουν γίνει. Στη
λογική αυτή κινήθηκε αρχικά και ο πρώην υπουργός κ. Σπηλιωτόπουλος, αλλά στον
νέο νόμο τα περιέλαβε εκ νέου. Επί ΠΑΣΟΚ είχε γίνει σχεδιασμός ανάθεσης του
ελέγχου τους από Ειδικό Φορέα (ακόμα και ξένη εταιρεία). Κατά τις πληροφορίες,
υπάρχουν ακόμη εκκρεμότητες από δυο – τρεις αγορές όπλων την περίοδο
1997-1998, ενώ σήμερα – με τα τρέχοντα συμβόλαια – οι εκκρεμότητες αφορούν 900
προγράμματα, ύψους αρκετών εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ.

Αερομαχίες στο Πεντάγωνο

«Αποστάσεις» από τις επιλογές που είχε δρομολογήσει ο κ. Σπ. Σπηλιωτόπουλος
στον τομέα των αντισταθμιστικών ωφελημάτων από την αγορά των F-16 παίρνει ο κ.
Ευάγγ. Μεϊμαράκης με την απόφασή του να ξανασυζητηθούν οι σχετικοί κατάλογοι
εκ του μηδενός και προς όφελος των Ενόπλων Δυνάμεων.