H Mαρία της ελπίδας

Αν τα συντρίμμια του κατεστραμμένου πυρηνικού αντιδραστήρα του Τσερνόμπιλ
εκλύουν… θάνατο, υπάρχει ένα πρόσωπο στη «νεκρή ζώνη» που ταυτίζεται
απαράμιλλα με την ίδια τη ζωή. Τη λένε Μαρία.

H λευχαιμία χτύπησε τον 5χρονο Άλεξ, μετά το δυστύχημα. (φωτό αρχείου του 1996)

H «Μαρία του Τσερνόμπιλ» είναι έξι χρόνων και το μοναδικό παιδί που γεννήθηκε
εντός της ζώνης αποκλεισμού – σε ακτίνα 28 χιλιομέτρων – γύρω από το πυρηνικό
εργοστάσιο. Σε ολόκληρη την Ουκρανία δεν υπάρχει άλλη Μαρία σαν κι αυτή. Ακόμη
και σήμερα όμως, έξι χρόνια μετά τη γέννησή της, ελάχιστοι τη γνωρίζουν. Αν
επιχειρήσει κανείς να ρωτήσει έναν οδηγό της περιοχής εάν γεννήθηκε κάποιο
παιδί στη ζώνη θανάτου τα τελευταία 20 χρόνια, η απάντηση που θα λάβει δεν θα
‘ναι άλλη από ένα εμφατικό «νιέτ» – δηλαδή όχι.

H ίδια η ύπαρξη της Μαρίας ήταν κάτι σαν θαύμα όμως και για τους ίδιους τους
γονείς της, τη μητέρα της Λίντα Σαβένκο και τον πατέρα της Μιχαήλ Βεντέρνικοφ.
Εργάτες και οι δύο, επέστρεψαν παράνομα στο χωριό Τσερνόμπιλ μετά την
καταστροφή του πυρηνικού αντιδραστήρα και ξανάρχισαν πάλι από την αρχή. H
Μαρία γεννήθηκε στο απομακρυσμένο παλιό αγροτόσπιτό τους, κοντά σε μια λίμνη,
πριν από έξι χρόνια. Στη βαριά μολυσμένη ατμόσφαιρα της αυλής της έμαθε να
παίζει. Εκεί μεγάλωσε, καθόλου συμβατικά… χωρίς άλλα παιδιά να τη
συντροφεύουν στα παιχνίδια της αλλά και κολυμπώντας στο γειτονικό ποτάμι, τον
«πυρηνικό» ποταμό, όπως τον αποκαλούν οι χωρικοί. Τώρα τα τρόφιμα που
καταναλώνει η ίδια και η οικογένειά της ελέγχονται, όπως και το σπίτι της, για
τις συγκεντρώσεις ραδιενέργειας. Μέχρι στιγμής δεν δείχνει να έχει επηρεασθεί
από τη μόλυνση και φαίνεται υγιής, γράφει στην κυριακάτικη «Independent» ο
Άντριου Όσμπορν.

«Αυτό το παιδί θα αναγεννήσει τη γη μας», επιμένει η μητέρα της. «Δεν θα
αφήσουμε να μας την πάρουν», λέει και την κοιτάζει στα μάτια, σαν να βλέπει
ολοζώντανη την ελπίδα μπροστά της. Αυτή είναι η Μαρία – το χαρούμενο πρόσωπο
της ζωής, η ελπίδα προσωποποιημένη, μια υπόσχεση…

H «Μαρία του Τσερνόμπιλ» με τη μητέρα της, Λίντα Σαβένκο. Οι γονείς της επέστρεψαν παράνομα στην «απαγορευμένη ζώνη»

Εκεί όπου βασίλεψε ο θάνατος, σαν σήμερα, πριν από 20 χρόνια, η υπόσχεση της
ζωής είναι κάτι περισσότερο από αναγκαία. H Μαρία μαθαίνει την ιστορία σιγά
σιγά. Γνωρίζει ήδη όμως μερικά πράγματα για το κακό που συνέβη τα ξημερώματα
της 26ης Απριλίου του 1986, όταν στη 1.24 τοπική ώρα εξερράγη ο 4ος
αντιδραστήρας του πυρηνικού εργοστασίου, κατά τη διάρκεια ενός εγκεκριμένου
αλλά επικίνδυνου πειράματος με κλειστά τα συστήματα ασφάλειας. H ραδιενέργεια
που εκλύθηκε τότε ήταν 200 φορές μεγαλύτερη από την αντίστοιχη των βομβών της
Χιροσίμα και του Ναγκασάκι και κάλυψε όλη τη γύρω περιοχή αλλά και σχεδόν τη
μισή Ευρώπη.

«Δεν διδάχθηκαν»

Είκοσι χρόνια μετά, με την πυρηνική ενέργεια και τις εναλλακτικές πηγές να
μονοπωλούν το ενδιαφέρον πολιτικών και ειδικών, ο πρώην διευθυντής του
πυρηνικού εργοστασίου του Τσερνόμπιλ προειδοποιεί ότι ο κόσμος δεν διδάχθηκε
από τα μαθήματα της καταστροφής του ’86. Ο Βίκτορ Μπριουκάνοφ σε μία από τις
λίγες συνεντεύξεις του (στο ρωσικό περιοδικό «Profil») παραδέχθηκε ότι το
προσωπικό του είχε κάνει λάθη, αλλά τόνισε ότι οι επίσημες έρευνες για τα
αίτια της καταστροφής – ένας συνδυασμός ελαττωμάτων στον σχεδιασμό τού
αντιδραστήρα και λαθών του προσωπικού σύμφωνα με τους ειδικούς – είχαν ως
στόχο να «αθωώσουν» τελικά την πυρηνική ενέργεια.

Οι προβλέψεις θανάτου

– ΑΠΟ ΤΟΥΣ 134 εργαζομένους και πυροσβέστες που βρέθηκαν να έχουν εκτεθεί
σε υπερβολική ποσότητα ακτινοβολίας, οι 28 πέθαναν μέσα σε μερικούς μήνες.
Άλλοι 19 πέθαναν από ασθένειες σχετικές με την έκθεση στην ακτινοβολία αυτή

– Σύμφωνα με έκθεση, το 1996, του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, οι θάνατοι
άλλων 9.300 ανθρώπων θα πρέπει μελλοντικά να συνδεθούν με την καταστροφή στον
αντιδραστήρα Νο 4 του Τσερνόμπιλ

– Το Φόρουμ του Τσερνόμπιλ, το οποίο αντιπροσωπεύει τον ΟΗΕ και πολλές
κυβερνήσεις, περιόρισε τον αριθμό των θυμάτων το 2005. Σύμφωνα με τους δικούς
του υπολογισμούς, 4.000 άνθρωποι θα πεθάνουν συνολικά εξαιτίας της καταστροφής
στο Τσερνόμπιλ

– Την ίδια ώρα όμως η Γκρίνπις διαφωνεί. Θεωρεί την έρευνα του Φόρουμ πολιτικά
υποκινούμενη και επισημαίνει ότι ο πραγματικός αριθμός των νεκρών θα φτάσει
τις 93.000

Στην Ελλάδα

Τους 1.500 ίσως φτάσουν τα θύματα στην Ελλάδα, επισημαίνεται σε διαφορετικές
ευρωπαϊκές ιατρικές επιθεωρήσεις. Αμέσως μετά το δυστύχημα πάντως έγιναν και
2.500 τεχνητές διακοπές κύησης για προληπτικούς λόγους