Yπάρχουμε… Συνυπάρχουμε;

H Λιλιάνα, μετανάστρια από την Αλβανία, είχε στενοχωρηθεί πολύ εκείνη
την ημέρα. Εδώ και δέκα χρόνια ζει και εργάζεται στην Ελλάδα. Εργάζεται πολύ
σκληρά, όπως οι περισσότερες γυναίκες μετανάστριες. Κάνει δυο-τρεις δουλειές
την ημέρα ως καθαρίστρια, σε σπίτια πλουσίων και μη πλουσίων. Τα χαρτιά της τα
έφτιαξε με πολύ κόπο. Με πολλές ώρες υπομονής και ταπείνωσης στα γρανάζια της
γραφειοκρατίας. Ακόμα περιμένει την κανονική άδεια παραμονής. Κυκλοφορεί με
την περίφημη βεβαίωση, μισή νόμιμη και μισή παράνομη. Έτσι, περίμενε πώς και
πώς τις γιορτές του Πάσχα, για να πάει στην Αλβανία, να δει τους δικούς της.
Εκείνη κρατά ακόμα πολύ στενούς δεσμούς με την πατρίδα της. Να, όμως, που ο
γιος της, ο Έλβις, δεν θέλει να πάει μαζί της. «Μαμά, εγώ δεν ξέρω κανέναν
εκεί πάνω» της είπε. H Λιλιάνα μού το έλεγε όλο αυτό με μεγάλο παράπονο, λες
και της είχε συμβεί κάποια μεγάλη συμφορά. Και όμως έτσι είναι η ζωή. Έτσι
είναι η ξενιτιά.

***

Ο δεκαεννιάχρονος γιος της Λιλιάνα διαφέρει σε πολλά πράγματα από αυτή.
Εκείνος μεγάλωσε στην Ελλάδα και θεωρεί τον εαυτό του «από εδώ» πλέον. Δεν
φοβάται μήπως τον προδίδει η προφορά του. Δεν έχει τέτοια κολλήματα γιατί δεν
μιλά σπαστά τα ελληνικά όπως η Λιλιάνα. Αυτόν τον κάνουν να γελάσει οι έπαινοι
του τύπου: «Τι ωραία τα μιλάς τα ελληνικά». Τα παιδιά, όπως ο Έλβις, δεν
κρύβονται για να είναι αόρατοι, όπως έκαναν οι γονείς τους. Εκείνα
φωνάζουν και θέλουν να επιβάλλουν την παρουσία τους. Οι γονείς τους θεραπεύουν
τη νεύρωση της ξενιτιάς λέγοντας: μια μέρα θα γυρίσω πίσω στην πατρίδα. Αυτός
ο γυρισμός, που ίσως δεν θα συμβεί ποτέ, είναι σαν μια έξοδος κινδύνου για να
αντέξουν το ανυπόφορο βάρος του να είσαι ξένος, του να σε βλέπουν και να σε
μεταχειρίζονται ως ξένο.

***

Τα παιδιά όπως ο Έλβις, όμως, δεν ονειρεύονται καμία επιστροφή. Εκ των
πραγμάτων, η πατρίδα τους είναι αυτή εδώ. Στα ελληνικά ερωτεύονται,
παραπονιούνται, ονειρεύονται, καταριούνται. Αυτά τα παιδιά δεν έχουν παρά δύο
επιλογές: να την αγαπήσουν τη νέα πατρίδα τους ή να τη μισήσουν. Όχι πάντως να
την εγκαταλείψουν. Πού να πάνε άλλωστε; Ό,τι έχουν να χάσουν και να κερδίσουν,
θα τα χάσουν και θα τα κερδίσουν εδώ, σε αυτό το μέρος που τους έφεραν οι
γονείς τους. Απλά μαθήματα ζωής και μεταναστευτικής ιστορίας. Από αυτή την
ιστορία έχουν βγει και οι στίχοι εκείνου του υπέροχου ελληνικού τραγουδιού,
που θα μπορούσαν να εκφράσουν απόλυτα τον πόνο μιας μετανάστριας από την
Αλβανία, όπως η Λιλιάνα: «H ξενιτιά το χαίρεται, τζιβαέρι μου/

Το μοσχολούλουδό μου/

Εγώ είμαι που το έστειλα/

Με θέλημα δικό μου/

Ανάθεμά σε ξενιτιά, τζιβαέρι μου/

Κι εσέ και το καλό σου/

Που πήρες το παιδάκι μου, τζιβαέρι μου/

Και το’ καμες δικό σου».

***

Για το τζιβαέρι της Λιλιάνα, η χώρα καταγωγής του με τα χρόνια θα γίνει μια
τουριστική αναφορά πλέον. Εάν όμως ζήσει την καταγωγή του σαν στίγμα, πιθανώς
να γίνει ένα νευρωτικό υποκείμενο, ανίκανο να αγαπήσει τον εαυτό του, ανίκανο
να αγαπήσει οποιαδήποτε πατρίδα. Ο Έλβις θέλει να κάνει αυτή τη χώρα
δική του, γιατί δεν έχει άλλη χώρα να αγαπήσει. Και αν αυτή η χώρα τον
απορρίψει, τότε θα μείνει ξεκρέμαστος, αλλά πολύ χειρότερα από τη Λιλιάνα. Θα
είναι ένα ανέστιο υποκείμενο που θα ζητήσει μια άλλη ταυτότητα: όχι μια
ταυτότητα-νοσταλγία αλλά μια ταυτότητα-γκέτο. Μακάρι να το καταλάβουν εγκαίρως
αυτό όσοι αποφασίσουν το μέλλον αυτών των παιδιών με μεταναστευτικούς νόμους,
εγκυκλίους, βεβαιώσεις και αστυνόμους…

Link: www.gkapllani.com