«Παράνομη» η συμβίωση στην Eλλάδα

Εκτός… νόμου είναι τα ζευγάρια που επιλέγουν την ελεύθερη συμβίωση στην
Ελλάδα. Ο γάμος, θρησκευτικός ή πολιτικός, παραμένει απαραίτητη προϋπόθεση για
την αναγνώριση περιουσιακών δικαιωμάτων, όπως σύνταξη ή κληρονομιά, και των
υποχρεώσεων, όπως η καταβολή διατροφής.

Στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες η σύναψη μιας συμφωνίας συμβίωσης
συνεπάγεται για τα ζευγάρια δικαιώματα και υποχρεώσεις, αντίστοιχα με εκείνα
που προβλέπονται για τους έγγαμους. Το συμβόλαιο συμβίωσης επικυρώνεται από
τον δήμαρχο ή κοινοτάρχη της περιοχής όπου συζεί το ζευγάρι, δίχως ωστόσο να
υπάρχει η υποχρέωση της τελετής και η σχετική πράξη καταχωρίζεται στο
ληξιαρχείο.

Τα κωλύματα για τη σύναψη του συμφώνου είναι αντίστοιχα με εκείνα που
προβλέπονται για τον γάμο: για παράδειγμα, όσοι συμβιώνουν να μην είναι στενοί
συγγενείς ή ήδη παντρεμένοι, ενώ αντίστοιχες είναι και οι ποινικές κυρώσεις
για τους παραβάτες. Με την πρόταση ορίζεται ρητά ότι τα ζευγάρια που έχουν
συνυπογράψει σύμφωνο συμβίωσης δεν μπορούν να υιοθετήσουν ανήλικα παιδιά, ενώ
για τη λύση του συμφώνου προβλέπεται απλούστερη διαδικασία από εκείνη που
ακολουθείται για την έκδοση διαζυγίου.

Τα τελευταία χρόνια, πάντως, αυξάνονται συνεχώς οι αγωγές με διαδίκους
συντρόφους και όχι συζύγους, που προσφεύγουν στα αστικά δικαστήρια. Ο
δικηγόρος Δημήτρης Μπόλης, ο οποίος έχει ασχοληθεί με τέτοιου είδους
υποθέσεις, σημειώνει ότι «στη χώρα μας, όπως και στα υπόλοιπα κράτη-μέλη της
Ευρωπαϊκής Ένωσης, πολλά ζευγάρια, αν και συζούν ως σύζυγοι, δεν έχουν τελέσει
μεταξύ τους γάμο, γεγονός που καθιστά αναγκαία την αναλογική εφαρμογή των
διατάξεων του οικογενειακού δικαίου και πολύ περισσότερο την αλλαγή του
υπάρχοντος νομοθετικού πλαισίου, στην οποία έχουν προβεί εδώ και πολλά χρόνια
τα περισσότερα κράτη-μέλη της E.E.». Ωστόσο, κατά κανόνα, οι αποφάσεις των
δικαστηρίων είναι απορριπτικές και βασίζονται στην ίδια νομική βάση, δηλαδή
την έλλειψη γάμου.

H απόρριψη αγωγής

Σ’ αυτή τη βάση απορρίφθηκε η αγωγή ιδιωτικού υπαλλήλου εναντίον της πρώην
συζύγου του με την οποία συζούσε, μαζί με τα τρία παιδιά τους, επί δώδεκα
χρόνια μετά το διαζύγιό τους. Όταν εκείνη τον εγκατέλειψε διεκδίκησε δικαστικά
περίπου 70.000.000 δραχμές, ποσό που αντιστοιχούσε στη δική του συμμετοχή των
περιουσιακών στοιχείων που απέκτησε η σύντροφός του, μετά το διαζύγιό τους.

«Στην αύξηση της περιουσίας της συνέβαλα αποφασιστικά με την παροχή στέγης
στην εναγομένη, καθώς και επαγγελματικής στέγης, με την προσωπική μου εργασία,
υλικά με την πληρωμή δαπανών για την κτήση των ακινήτων, στο δικό της όνομα,
και την ανέγερση των κτισμάτων. Επίσης, συνέβαλα με τη συμμετοχή μου στις
δαπάνες του σπιτιού για τη διατροφή, την ψυχαγωγία, την ένδυσή μας και βεβαίως
για την ανατροφή και μόρφωση των τέκνων μας. H ελεύθερη συμβίωσή μας
διασπάστηκε οριστικά μετά από δική της απόφαση», αναφέρει χαρακτηριστικά στην
προσφυγή του ο ενάγων, ο οποίος όμως δεν δικαιώθηκε από τα δικαστήρια.

Το συνταξιοδοτικό δικαίωμα

Εκτός όμως από την απαγορευμένη συμμετοχή στα αποκτήματα από τα χρόνια της
κοινής συμβίωσης, οι σύντροφοι δεν θεμελιώνουν ούτε καν συνταξιοδοτικό
δικαίωμα, ανεξάρτητα από τα χρόνια που συμβιώνουν μεταξύ τους. Το Ελεγκτικό
Συνέδριο πρόσφατα απέρριψε την προσφυγή χήρας συνταξιούχου στρατιωτικού, γιατί
δεν είχε συμπληρωθεί – όπως απαιτεί ο νόμος – διετία έγγαμου βίου, παρ’ ότι
διατηρούσε μαζί του σχέσεις για μία 30ετία… Όμως η συμβίωση χωρίς να έχει
προηγηθεί ο χορός του Ησαΐα ή έστω η ευχή του δημάρχου δεν αρκεί για να
θεμελιωθεί ούτε σε περίπτωση τροχαίου ατυχήματος δικαίωμα αποζημίωσης του
συντρόφου του θύματος. Ο Άρειος Πάγος έκρινε πρόσφατα ότι τέτοιο δικαίωμα
έχουν μόνο τα μέλη της οικογένειας του θύματος, με τη στενή έννοια, όχι όμως
και το πρόσωπο που συζούσε με το θύμα. Το δικαστήριο επιδίκασε αποζημίωση στα
εγγόνια και τη νύφη 78χρονου, αλλά αποφάσισε ότι στην έννοια της οικογένειας
δεν εμπίπτει η γυναίκα με την οποία συζούσε επί χρόνια.

«Τέρμα στις διακρίσεις»

THN ΠΡΟΤΑΣΗ νόμου για τη νομιμοποίηση της συμβίωσης ομοφυλοφίλων και τη
νομική κατοχύρωση της κοινής διαβίωσης ετερόφυλων ζευγαριών που δεν επιθυμούν
να παντρευτούν παρουσιάζει σήμερα η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΠΑΣΟΚ,
σε συνεργασία με την οργάνωση Κάθε Μέρα Πολίτης.

«Πρόκειται για μια πρόταση που έχει καθυστερήσει δραματικά να εφαρμοστεί στη
χώρα μας, σύμφωνα με τα όσα ισχύουν σε όλες τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες.
Σκοπός της παρούσας πρωτοβουλίας είναι να θέσει τέρμα στις δυσμενείς
διακρίσεις και να αποκαταστήσει την ισοπολιτεία στο πεδίο των ελεύθερων
ενώσεων ετερόφυλων και ομόφυλων ζυγαριών», επισημαίνει η Μαριλένα Κοππά,
υπεύθυνη του Τομέα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Κοινωνικής Ένταξης και
Μεταναστευτικής Πολιτικής του ΠΑΣΟΚ, που συμπληρώνει πως «σήμερα, μόνο στην
Ελλάδα και στην Ιταλία δεν αναγνωρίζεται η συμβίωση».

Δείτε αναλυτικά την πρόταση σχετικά με το σύμφωνο συμβίωσης στο https://www.tanea.gr/docs/simfsimv06.doc