Kοινωνικά «τοπ μόντελ» της Eυρώπης

Την ώρα που η Γαλλία συνεχίζει να βρίσκεται στη δίνη της κοινωνικής κρίσης
που προκάλεσε ο περίφημος νόμος για την πρώτη απασχόληση των νέων (CPE), δύο
Γάλλοι ερευνητές, ο Ντομινίκ Μεντά και ο Αλέν Λεφέβρ, «πάνε Σκανδιναβία».

Στο βιβλίο τους με τίτλο «Το Γαλλικό κοινωνικό μοντέλο στην πυρά;» που
κυκλοφόρησε πρόσφατα στη Γαλλία από τις εκδόσεις Seuil, οι δύο Γάλλοι
επισημαίνουν ότι ένα άλλο ευρωπαϊκό μοντέλο, όχι το αγγλοσαξονικό αλλά το
σκανδιναβικό, δείχνει ότι υπάρχει τρόπος να προωθηθούν μεταρρυθμίσεις χωρίς
την πρόκληση κοινωνικής αναταραχής, ότι μπορεί να συνυπάρχουν η ασφάλεια, η
ευελιξία και η ανάπτυξη.

Στις σκανδιναβικές χώρες επικρατεί μεγάλη κοινωνική συναίνεση, σημειώνουν οι
Ντομινίκ Μεντά και Αλέν Λεφέβρ σε συνέντευξή τους στη «Λιμπερασιόν». Στις
χώρες αυτές επίσης, λένε, τα συνδικάτα, η εργοδοσία και η κυβέρνηση δίνουν
έμφαση στην ειδικευμένη εργασία. Το κράτος δεν δαπανά δισεκατομμύρια δολάρια
για τη διατήρηση θέσεων εργασίας με χαμηλή ειδίκευση, όπως συμβαίνει στη
Γαλλία. Αλλά και οι συνθήκες εργασίας είναι πιο κατάλληλες για τους νέους: πιο
χαλαρή οργάνωση, λιγότερο αυστηρή ιεραρχία, εμπιστοσύνη στους νέους.

Στο ερώτημα εάν με τις κοινωνικές κρίσεις της σημερινής εποχής, την
παγκοσμιοποίηση και την τεράστια ανταγωνιστικότητα που τώρα υπάρχει, είναι
τελικά απορριπτέα κάθε συζήτηση περί μείωσης του χρόνου εργασίας, όπως είναι
το 35ωρο, οι δύο Γάλλοι ερευνητές απαντούν αρνητικά: «Οι Δανοί και οι Σουηδοί
εργάζονται κατά μέσον όρο 35 ώρες την εβδομάδα, σε σχέση με τις 37 ώρες που
εργάζονται οι Γάλλοι, και είναι ανταγωνιστικοί. Αλλά εμείς θα μπορούσαμε να
εμπνευστούμε από τις λύσεις που εκείνοι έχουν βρει: ο χρόνος εργασίας είναι
μοιρασμένος σε όλη τη διάρκεια της ζωής και όχι σε μία αρκετά σύντομη χρονική
περίοδο όπως είναι στη Γαλλία, όπου μονάχα μία γενιά εργάζεται κάθε φορά.
Επομένως, κατά τη διάρκεια της ζωής του μπορεί κανείς να ρυθμίσει τη ζωή του
ανάλογα με τις ανάγκες του: δηλαδή, εργάζεται λιγότερο όταν μεγαλώνει ή όταν
κάνει παιδιά. Στη Σουηδία, παραδείγματος χάριν, η γονική άδεια η οποία σήμερα
ξεπερνάει τους δώδεκα μήνες, μπορεί να ληφθεί τμηματικά, κατά τη διάρκεια
εννέα χρόνων μετά τη γέννηση του παιδιού.

Ο Μεντά και ο Λεφέβρ σημειώνουν πως το γαλλικό κοινωνικό μοντέλο δεν είναι
προσαρμοσμένο στον σημερινό κόσμο, παρατείνει τις υπάρχουσες ανισότητες στην
αγορά εργασίας και είναι ευνοϊκά προκατειλημμένο υπέρ των ανδρών εργαζομένων.

Το δανέζικο μοντέλο είναι πολύ πιο αποτελεσματικό. Για την απόλυση ενός
εργαζομένου, αρκεί η ειδοποίηση πέντε ημέρες πριν. Από την πρώτη ημέρα της
ανεργίας, όμως, ο εργαζόμενος λαμβάνει ως επιδότηση το 80-90% του μισθού του
για διάστημα ώς και τεσσάρων ετών. Στο διάστημα αυτό, το συνδικάτο αναλαμβάνει
να του βρει δουλειά. Το αποτέλεσμα; Μόνο ένας στους πέντε μένει χωρίς δουλειά
για διάστημα μεγαλύτερο των δύο ετών. Κατά μέσο όρο, οι εργαζόμενοι στη Δανία
αλλάζουν δουλειά κάθε τέσσερα με πέντε χρόνια.

Το σουηδικό μοντέλο, πάλι, στηρίζεται σε τρεις αρχές: ισχυρό κράτος, άνοιγμα
στον ανταγωνισμό και τις δυνάμεις της αλλαγής, έμφαση στην έρευνα και την
επαγγελματική εκπαίδευση. Το πρόβλημα με τα μοντέλα αυτά είναι το μικρό
μέγεθος των χωρών στις οποίες εφαρμόζονται και η νοοτροπία των Σκανδιναβών,
που είναι πολύ διαφορετική από εκείνη των μεσογειακών λαών…

ΕΡΓΑΣΙΑ

Παίρνουν 17 εβδομάδες άδεια ετησίως!

H σουηδική κυβέρνηση περιφρονεί τις περισσότερες από τις συμβουλές που
λαμβάνει από τον ΟΟΣΑ. H σουηδική αγορά εργασίας είναι εξίσου άτεγκτη με
εκείνη της Γερμανίας. H χώρα αυτή έχει ένα από τα καλύτερα οργανωμένα κράτη
προνοίας στον κόσμο. Και το πιο περίεργο είναι ότι, σύμφωνα με στατιστικά
στοιχεία του ΟΟΣΑ, ο μέσος Σουηδός μένει μακριά από τη δουλειά του 17
εβδομάδες τον χρόνο – λόγω διακοπών, ασθενειών ή γονικής άδειας. Κι όμως,
γράφει ο Βόλφγκανγκ Μούνσαου στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», οι μακροοικονομικές
επιδόσεις της χώρας είναι εντυπωσιακές. Από το 1995 ώς το 2004, η
παραγωγικότητα της εργασίας αυξήθηκε κατά 2,5% τον χρόνο, ένα ποσοστό που
είναι υψηλότερο και από αυτό των ΗΠΑ. Τα δύο τελευταία χρόνια, το ΑΕΠ αυξήθηκε
κατά 3% τον χρόνο, ενώ ο πληθωρισμός παρέμεινε κάτω από το 1%. Πώς εξηγείται
αυτή η επιτυχία;

H απάντηση λέγεται «flexicurity», ένας συνδυασμός των λέξεων flexibility
(ευελιξία) και security (ασφάλεια). Οι απολύσεις είναι σχεδόν ελεύθερες, αλλά
οι εγγυήσεις για εύρεση νέας δουλειάς είναι μεγάλες.

ΤΑ ΠΟΣΟΣΤΑ

60%των Δανών μεταξύ 15 και 24 χρόνων, εργάζονται. Το ίδιο συμβαίνει με
το 41% των νέων Σουηδών και το 40% των Φινλανδών, ενώ στη Γαλλία το ποσοστό
αυτό είναι λιγότερο από 30%.

77%των Φινλανδών και 71% των Σουηδών μεταξύ 25 και 64 χρόνων,
συμμετείχαν κατά τη διάρκεια του 2003 σε μια διαδικασία σπουδών ή μαθητείας,
σε σχέση με το 51% των Γάλλων. Σπουδάζουν σε όλη τη ζωή τους!

1%του ενεργού πληθυσμού είναι μακροχρόνια άνεργοι στη Σουηδία. Στη
Δανία το ποσοστό των μακροχρόνια ανέργων είναι 1,2%. Τρεις φορές
χαμηλότερο απ’ ό,τι στη Γαλλία (3,9%) ή στην υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση.