Πρόσωπα Bασιλιάς των παλιών βιβλίων

«Τα καινούργια βιβλία τρέφουν το εγώ, τα μεταχειρισμένα τρέφουν τις ιδέες»

Ο Ρίτσαρντ Μπουθ είναι 68 χρόνων και, μολονότι δεν του φαίνεται, είναι ένας
μονάρχης! Εστέφθη την Πρωταπριλιά του 1977 (η ημερομηνία δεν επελέγη τυχαία)
άνακτας ενός «ανεξάρτητου βασιλείου» από χαρτί, που ονομάζεται Χέι-ον-Γουάι.
Πρόκειται για το Χέι της Ουαλίας επί του ποταμού Γουάι, μια κωμόπολη 1.500
αγροτών και 38 βιβλιοπωλείων, όλων με μεταχειρισμένα βιβλία. Σ’ αυτή την
«παγκόσμια πρωτεύουσα του βιβλίου από δεύτερο χέρι», όπως διαφημίζεται, ο
Μπουθ προσφέρει έναν κατάλογο με ενάμισι εκατομμύριο τίτλους στους 500.000
εκλεκτούς τουρίστες, στο μεγαλύτερο μέρος τους Αμερικανούς, που επισκέπτονται
κάθε χρόνο τα λαβυρινθώδη μεσαιωνικά δρομάκια του προς άγραν βιβλίων. Το
«Φεστιβάλ Λογοτεχνίας Χέι», που υποστηρίζεται από την εφημερίδα «Γκάρντιαν»,
θα πραγματοποιηθεί φέτος από τις 26 Μαΐου ώς τις 4 Ιουνίου (www. hayfestival.
com). «Το Χέι-ον-Γουάι είναι τουλάχιστον δέκα φορές σημαντικότερο από την
Έκθεση Βιβλίου της Φρανκφούρτης», καμαρώνει ο «βασιλιάς». «Εμείς ασχολούμαστε
με τα βιβλία από δεύτερο χέρι: όλοι οι εκδοτικοί οίκοι του κόσμου δουλεύουν
για μας».

Νεαρός απόφοιτος της Οξφόρδης, ο Ρίτσαρντ αγόρασε το 1962 για 700 λίρες τον
παλιό πυροσβεστικό σταθμό του Χέι και τον γέμισε μεταχειρισμένα βιβλία. Όλοι
απόρησαν. «Κανένας δεν διαβάζει στο Χέι, ο Ρίτσαρντ θα αντέξει ένα μήνα το
πολύ», είχε πει η μητέρα του. Εκείνος όμως είχε ένα σχέδιο. Άρχισε να
περιοδεύει, πρώτα στην Ουαλία, μετά στη Βρετανία και την Ιρλανδία και τέλος
στις Ηνωμένες Πολιτείες, αγοράζοντας ολόκληρες βιβλιοθήκες, 15.000 τόμους τη
φορά, και στέλνοντάς τις στο Χέι. «Μερικά από τα βιβλία είχε να τα αγγίξει
κανείς διακόσια χρόνια», θυμάται, «όταν τα άγγιζες, από τη σκόνη ήταν σαν να
χαϊδεύεις γούνα κουνελιού». H ιδέα ήταν να συγκεντρώσει στο Χέι τους πιο
δυσεύρετους τίτλους πάνω στα πιο διαφορετικά θέματα, από τη θεολογία ώς την
κηπουρική, για να προσελκύσει το ενδιαφέρον των συλλεκτών και των φανατικών.
«Ένα βιβλίο δεν πεθαίνει ποτέ», λέει σήμερα. «Μπορεί να φαίνεται άχρηστο στο
99% των ανθρώπων, αλλά πάντα θα υπάρχει κάπου κάποιος που θα λαχταράει να το
αποκτήσει».

H ανακήρυξη του Χέι σε «ανεξάρτητο βασίλειο» και η τελετή της «στέψης» του
Μπουθ, παρουσία της Μαριάν Φέιθφουλ προσέφερε τεράστια δημοτικότητα στο Χέι,
τον Μπουθ και το σχέδιό του. «Γούντστοκ του μυαλού», χαρακτήρισε ο Μπιλ
Κλίντον το Φεστιβάλ Λογοτεχνίας που γίνεται εκεί. Πόλεις σε όλο τον κόσμο, από
την Κύπρο ώς τη Μινεσότα, αδελφοποιήθηκαν με το Χέι. «Τα καινούργια βιβλία
τρέφουν το εγώ, τα μεταχειρισμένα τρέφουν τις ιδέες», λέει ο «βασιλιάς» Μπουθ.
«Δυστυχώς ζούμε σε μια εποχή φασισμού των μίντια. H τηλεόραση λέει μόνο
ψέματα, το Ίντερνετ σκοτώνει τα βιβλία: πριν από λίγο καιρό αγόρασα 40
νταλίκες με βιβλία που προορίζονταν για… σφαγή… Στο Χέι είμαστε λίγο σαν
τους παλιούς χίπις: μια γενιά ευγενών ρομαντικών ατάκτων».