Ο νόμος είναι «Συμβόλαιο για την Kόλαση»

Τον Δημήτρη τον ήξερα με κοντά μαλλιά. Σχεδόν στρατιωτικά δηλαδή. Είχε
δουλέψει μαζί μου στην τηλεόραση, στους «Πρωταγωνιστές» και είχε τη φήμη του
«ιστορικού λεξικού». «Πότε ανέβηκε ο Μιτεράν στην εξουσία Δημήτρη;». «Στις 10
Μαΐου του 1981 και αποχώρησε τον Μάιο του 1995». «Και πότε έγινε το γεύμα των
τεσσάρων στο Χαλάνδρι»; «Το βράδυ της 13ης Νοεμβρίου του ’94». Πτυχιούχος της
Νομικής ο Δημήτρης, «εκπροσωπεί» τη γενιά που νιώθει ανασφάλεια με ένα μόνο
πτυχίο και αν ήταν στο χέρι του θα σπούδαζε για μια ζωή. Έτσι με λίγα ευρώ
στην τσέπη αναζήτησε πέρυσι μια θέση μεταπτυχιακού φοιτητή στη Γαλλία. Για τη
«σύγχρονη ιστορία» βεβαίως, για πού αλλού; Και να’ τος τώρα μπροστά μου με
μαλλιά μέχρι τους ώμους (!) να μου μιλάει για τις μέρες του στο Παρίσι.

H ανακατάληψη της Σορβόννης θύμισε σε όλους τον Μάη του ’68. Ωστόσο, τίποτα δεν είναι όπως παλιά

Ξεκίνησε με μια ιστορία: «Είχαμε πάει σε ένα μεσοαστικό σπίτι στο Παρίσι, στο
Μαρέ, τη συνοικία των καλλιτεχνών και των διανοουμένων. Ένας καθηγητής της
ιστορικής ανθρωπολογίας, από τα μεγαλύτερα ονόματα του «χώρου» μας έκανε το
τραπέζι. Ήμασταν καμιά δεκαριά μεταπτυχιακοί φοιτητές. Αμερικανοί, Ασιάτες,
Ευρωπαίοι και δύο Γάλλοι. Την ώρα του καφέ, που πάντα ακολουθεί το γαλλικό
δείπνο, μας διηγείτο ιστορίες από τις παραδόσεις του Αλμπέρ Σομπούλ, του
καθηγητή της έδρας της Ιστορίας της Γαλλικής Επανάστασης της Σορβόννης, που
τον Μάη του ’68 ήταν μαζί με τους φοιτητές του στα οδοφράγματα. Τον ακούγαμε
προσεκτικά αλλά ταυτόχρονα χαζεύαμε τις φωτογραφίες και τα χιλιάδες βιβλία στα
ράφια. «Αυτή η κοπέλα ανάμεσα στις κόκκινες σημαίες, είστε εσείς;», ρώτησα την
γυναίκα του. «Ναι, ήταν η κηδεία ενός εργάτη που σκότωσε η αστυνομία στην
απεργία της Ρενό το 1972. Όλο το Παρίσι κατέβηκε τότε στους δρόμους». «Σήμερα,
σε μια ανάλογη περίσταση, ο κόσμος θα κατέβαινε στους δρόμους;». H απάντηση
του καθηγητή ήταν λιγόλογη: «Ύστερα από σαράντα χρόνια μελέτης της ιστορίας,
είμαι πια βέβαιος ότι η κάθοδος στους δρόμους είναι μέσα στην πολιτική
κουλτούρα των Γάλλων. Μπορεί αύριο κιόλας, με αφορμή μια αντιδημοφιλή
κυβερνητική απόφαση, τα πλήθη να ξαναζώσουν τη Σορβόννη».

Ένα μήνα μετά, στα μέσα Μάρτη, ο Δημήτρης Αντωνίου παρακολούθησε την
επιβεβαίωση της «προφητείας». Τα CRS, τα γαλλικά MAT, απωθούσαν τους φοιτητές
που προσπαθούσαν να ανακαταλάβουν τη Σορβόννη. Αφορμή το Συμβόλαιο Πρώτης
Πρόσληψης, το CPE, Contrat Premiere Embauche. Ή το Συμβόλαιο για την Κόλαση
(Contrat pour l’ Enfer), όπως αρέσκονται να «μεταφράζουν» το αρκτικόλεξο οι
διαδηλωτές. Το Μάη του ’68 ο Ντανιέλ Κον- Μπεντίτ, ο «Κόκκινος Ντάνι», «αυτός
ο Γερμανοεβραίος», όπως τον χλεύαζε η Δεξιά, ξεσήκωνε τους συμφοιτητές του στο
πανεπιστήμιο της Ναντέρ φωνάζοντας «φανείτε ρεαλιστές, ζητήστε το αδύνατο».
Και μετά οι διαδηλωτές έπαιρναν τον δρόμο για το «κέντρο» «τραγουδώντας»
ρυθμικά «Κάτω από το πεζοδρόμιο βρίσκεται η παραλία», ενώ παράλληλα ξήλωναν το
πλακόστρωτο και «έπαιζαν πόλεμο» με τους αστυνομικούς.

Στις διαδηλώσεις που έζησε ο Δημήτρης οι πέτρες στα χέρια των διαδηλωτών έχουν
αντικατασταθεί από σφυρίχτρες και τα πανό παρουσιάζουν τον πρόεδρο Σιράκ να
δείχνει την πόρτα στον πρωθυπουργό Ντε Βιλπέν με τη λεζάντα «συμβόλαιο
τελευταίας πρόσληψης» (για να θυμούνται όλοι ότι ο πρόεδρος τον «διόρισε»
πρωθυπουργό, αφού πρώτα τον είχε χρίσει διευθυντή του γραφείου του, υπουργό
Εξωτερικών, δίχως ποτέ ο Ντε Βιλπέν να έχει εκλεγεί βουλευτής).

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΦΙΛΗ

Οι νέοι στη Γαλλία διαδηλώνουν γιατί βλέπουν όσα κατέκτησαν οι γονείς τους να θίγονται

«Αναμφισβήτητα θα διαδήλωνα ενάντια σε ένα “ελληνικό CPE”», λέει η 22χρονη Ελευθερία

Τα βράδια που το Παρίσι κοιμάται (;) στην εστία των Ελλήνων φοιτητών η Ντάλια
μοιράζει «μοβ» σε γιγαντοοθόνη. Οι «δημόσιες» προβολές των τελευταίων
επεισοδίων του «Παρά πέντε» ήταν μια ιδέα της Ελληνίδας φοιτήτριας. Απόφοιτος
του Ιστορικού – Αρχαιολογικού αποφάσισε στα 22 της να αφήσει τα βόρεια
προάστια για να πάρει λίγο αέρα… Σορβόννης. Από τότε τρώει στον παρακμιακό
«Κινέζο», χαζεύει τα βιβλιοπωλεία στην Boulevard Saint Michel δίπλα στη
Σορβόννη, ενώ τα βράδια συχνάζει σε μπιστρό της Μονμάρτρης, κάτι ανάμεσα σε
Πλάκα και Ψυρή, με στέκια μεταναστών και μικρές θεατρικές σκηνές. Και τον
προηγούμενο μήνα ψώνιζε από το τεράστιο εμπορικό της Place d’ Italie. «Εκεί
απ’ όπου ξεκινούν οι πορείες μας κατά των αφεντικών», μου «γράφει», γελώντας
φαντάζομαι, απαντώντας στο ιμέιλ με τα ερωτήματα που της έστειλα.

Γιατί στη Γαλλία και όχι σε μια άλλη χώρα;

Ήταν όνειρο ζωής. Έχοντας φοιτήσει σε ελληνο-γαλλικό σχολείο δεν σκέφτηκα ποτέ
άλλη χώρα. Στη Γαλλία η Παιδεία είναι δωρεάν. Τουλάχιστον 87 ευρώ τον μήνα
δίνει το κράτος σε όλους τους φοιτητές που δεν μένουν στο σπίτι τους αλλά σε
εστίες. Επιπλέον, έχει βιβλιοθήκες και προσβάσιμα αρχεία.

Μένεις μόνη;

Μένω μόνη μου στο φοιτητικό Campus, στο Ελληνικό Σπίτι, σε ένα δωμάτιο 15m²
και πληρώνω 340 ευρώ τον μήνα. H εστία βρίσκεται στο 14ο διαμέρισμα της πόλης
στον Νότο και τα ενοίκια είναι κάπως πιο χαμηλά. Είναι κέντρο-απόκεντρο και
μόλις 20 λεπτά από το κέντρο με Μετρό.

Πόσα χρήματα ξοδεύεις τον μήνα;

Όχι παραπάνω από 1.000 ευρώ.

Έχεις ενημερωθεί για το περιεχόμενο του νόμου;

Ξέρω ότι με το CPE, το Συμβόλαιο Πρώτης Εργασίας, δίνεται στους εργοδότες το
δικαίωμα εάν προσλάβουν νέους μέχρι 26 χρόνων να μπορούν να τους απολύουν
ελεύθερα μετά την παρέλευση 2 ετών, χωρίς δεσμεύσεις, χωρίς αποζημίωση.
Επισείοντας δηλαδή τον φόβο της ανεργίας εισάγεται η εργασία χωρίς δικαιώματα.
Λες και η ζωή μας είναι «pile ou face» – κορώνα ή γράμματα.

Ένας ανειδίκευτος θα έλεγε ίσως ότι ο νέος νόμος τού δίνει την ευκαιρία να
δοκιμαστεί…

Ναι, οι εφημερίδες έχουν αποσπάσματα από συνεντεύξεις ανέργων νεαρών οι οποίοι
εκφράζονται θετικά για το CPE. Κυρίως τα παιδιά των μεταναστών εκτιμούν ότι το
Συμβόλαιο Πρώτης Απασχόλησης δίνει κάποιες ελπίδες ότι θα βρουν πιο εύκολα
εργασία. Είναι τρελό πάντως να δεχθούμε τη μείωση των εργασιακών μας
δικαιωμάτων.

Εσύ αποκλείεται να δεχθείς να είσαι ανασφάλιστη στην πρώτη σου δουλειά;

Ίσως κάποια στιγμή να δούλευα ανασφάλιστη, στην περίπτωση που ήμουν
ικανοποιημένη οικονομικά και επιθυμούσα να αποκτήσω προϋπηρεσία.

Είσαι ενταγμένη σε φοιτητική οργάνωση;

Δεν ανήκα ποτέ σε καμία φοιτητική οργάνωση. Είμαι ανεξάρτητη στον χώρο της
κέντρο-αριστεράς και της οικολογίας. Τις οργανώσεις τις θεωρώ υποκινούμενες.
Τους ενδιαφέρουν περισσότερο εξω-πανεπιστημιακά ζητήματα παρά τα φοιτητικά
προβλήματα.

Στην Ελλάδα συμμετείχες στο φοιτητικό κίνημα;

Όσους συμφοιτητές μου ήξερα πως συνδικαλίζονται, το έκαναν για προσωπικό
συμφέρον. Από τους Έλληνες της γενιάς μου πιστεύω ότι λείπει ο ακτιβισμός και
η ευγενής άμιλλα.

Στις συζητήσεις που κάνετε μεταξύ σας συγκρίνετε αυτές τις διαδηλώσεις με
τον Μάη του ’68;

Οι νέοι στην Γαλλία διαδηλώνουν σήμερα γιατί βλέπουν τα κεκτημένα των γονιών
τους να θίγονται. Αγωνιούν για το προσωπικό τους μέλλον. Ο Μάης του ’68 ήταν
κάτι παραπάνω. Μια ιδεολογική επανάσταση, μια εξέγερση για μια άλλη ζωή, σ’
έναν διαφορετικό κόσμο.

Όταν γυρνάς από μια διαδήλωση και ανοίγεις την τηλεόραση, τι λες;

H τηλεόραση προβάλλει συνέχεια τις συγκρούσεις με τα MAT και τις καταστροφές.
Βέβαια αρκετά Πανεπιστήμια, με επίκεντρο την EHESS και το Jussieu-Paris VII,
έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές. Δυστυχώς μπήκαν πολλά άτομα άσχετα με το
φοιτητικό κίνημα τα οποία έκλεψαν και κατέστρεψαν. Τα MME θα έπρεπε να δίνουν
στους τηλεθεατές να καταλάβουν γιατί αντιδρούν οι νέοι, να εξηγήσουν τον νόμο
και όχι να κινδυνολογούν. Όπως και ο χαρακτηρισμός «δεύτερος Μάης» που
ακούστηκε από κάποια Μέσα ήταν άστοχος. Ήθελαν να καλοπιάσουν τους διαδηλωτές.

Το ηθικό των διαδηλωτών από διαδήλωση σε διαδήλωση, πώς το βρίσκεις;

Οι διαδηλωτές κρατούν. Τόσα γεγονότα όμως μέσα σε λίγους μήνες έχουν αρχίσει
και κουράζουν τον γαλλικό λαό που βρίσκεται μονίμως αντιμέτωπος με
διαδηλώσεις, πορείες, καταστροφές περιουσιών. Παντού βλέπεις αστυνομικούς. Τα
CRS διασχίζουν σε σχηματισμούς τους δρόμους του Παρισιού. Στο Μετρό οι
αστυνομικοί κυκλοφορούν σε ομάδες των 5-6 ατόμων. Έξω από τα Πανεπιστήμια
υπάρχουν παντού ένοπλοι. Βρίσκεσαι συνεχώς σε κατάσταση επιφυλακής. Πλησιάζουν
πάντως οι διακοπές του Πάσχα και ίσως οι διαδηλωτές καμφθούν.

Στην Ελλάδα τι θα σε κατέβαζε στον δρόμο;

Αναμφισβήτητα θα διαδήλωνα ενάντια σε ένα «ελληνικό CPE». Συμφωνώ ότι η
ευρωπαϊκή οικονομία πρέπει να γίνει πιο ανταγωνιστική γιατί έχει να
αντιπαλέψει την αμερικάνικη, την ιαπωνική, την κινεζική, αλλά δεν μπορούμε να
θυσιάσουμε και όλα τα δικαιώματα μας. H Γηραιά Ήπειρος γέννησε την προστασία
των εργασιακών δικαιωμάτων.

Τελικά είναι ο νόμος που έβγαλε τους νέους στον δρόμο ή ήταν απλώς η
αφορμή;

Στις τελευταίες εκλογές το 2002, η αποχή άγγιξε το 28%, γεγονός που μαρτυρά
μια αποστασιοποίηση των Γάλλων από τα κοινά. Είναι όμως ενθαρρυντικό ότι σε
ποσοστό 63% οι Γάλλοι δεν εγκρίνουν την εφαρμογή του CPE.

Τι μουσική ακούς στο Παρίσι;

H αγαπημένη μουσική είναι η ροκ, το «μικρόβιο» μάλλον το κόλλησα από τους
γονείς μου. Τώρα, στο Παρίσι, έχω αρχίσει να μυούμαι στην jazz. Οι Γάλλοι την
αγαπούν πολύ. Πάντως το «Χαμόγελο της Τζοκόντα» ήταν το μόνο CD που πήρα
φεύγοντας από την Ελλάδα.

TZIXANT ΝΑΟΥΦΑΛ

Θα δεχόμουν να δουλέψω ανασφάλιστος

«Οι γονείς μου έλαβαν μέρος στις διαμαρτυρίες του ’68. Είχαν υψηλά ιδεώδη. Σήμερα οι νέοι αναζητούν δουλειά με υψηλές αποδοχές και ασφάλεια, αυτοκίνητο, σπίτι, διακοπές, την καλοπέρασή τους δηλαδή», λέει ο 26χρονος Τζιχάντ

Δέκα χρόνια σχεδίαζε το «ταξίδι» του στην Πόλη του Φωτός ο 26χρονος Τζιχάντ.
Τελικά άφησε τον Λίβανο για τη Γαλλία χάριν της Γαλλίδας μητέρας του από την
οποία κληρονόμησε και την αγάπη για τον κινηματογράφο. Γι’ αυτό και κάθε
Τετάρτη το σαλόνι του σπιτιού του μετατρέπεται σε αίθουσα προβολών.

Έχεις μεγάλη οικογένεια;

Ναι, έξι άτομα. Όμως ζουν στη Βηρυτό.

Πόσα μέλη της οικογένειάς σου έχουν σπουδάσει;

Όλοι τους έχουν πανεπιστημιακό πτυχίο.

Πού μένεις;

Μένω μόνος σε μια συνοικία για φοιτητές και γι’ αυτό δεν είναι ακριβό το
ενοίκιο, αν το συγκρίνει κανείς με αυτά του Παρισιού. Πληρώνω 340 ευρώ τον
μήνα για το σπίτι.

Είσαι στη Γαλλία και «κυνηγάς» ένα ακόμη πτυχίο. Έχεις σκεφθεί μήπως θα
ήταν καλύτερα αν είχες ήδη μπει στην αγορά εργασίας;

Ναι, είναι καλύτερα να αρχίζει κανείς να δουλεύει νωρίς, επειδή αποκτά πολύ
γρήγορα προϋπηρεσία. Αφήστε που η έλλειψη κατάρτισης για μερικούς εργοδότες
είναι προσόν, γιατί θα σου δώσουν μικρότερο μισθό. Βέβαια, εγώ έχω επιλέξει να
γίνω ερευνητής και πιθανόν καθηγητής, τα πτυχία λοιπόν είναι αναγκαία.

Με πόσα χρήματα περνάς τον μήνα;

Με 800 ευρώ.

Θα δούλευες ανασφάλιστος στην πρώτη σου δουλειά;

Θα δεχόμουν να δουλέψω ανασφάλιστος. H ζωή είναι σκληρή και υπάρχει μεγάλη
ανεργία στη Γαλλία.

Όσα ζεις, θεωρείς ότι μοιάζουν με αυτά που συνέβησαν τον Μάη του ’68;

Οι γονείς μου έλαβαν μέρος στις διαμαρτυρίες του ’68. Είχαν υψηλά ιδεώδη,
ισότητα ανάμεσα στους άνδρες και τις γυναίκες, το δικαίωμα της γυναίκας στην
έκτρωση κτλ. Σήμερα οι νέοι στη Γαλλία – και εγώ μαζί τους – αναζητούν μια
δουλειά με υψηλές αποδοχές και εργασιακή ασφάλεια, ένα αυτοκίνητο, ένα σπίτι,
πολλές διακοπές, την καλοπέρασή τους δηλαδή. Δεν λέω ότι είναι κακό αυτό,
απλώς να γνωρίζουμε τη διαφορά.