Ο πόλεμος των εγκυκλοπαιδειών

Μπορεί άραγε η εγκυκλοπαίδεια Britannica, που ιδρύθηκε το 1768 στο
Εδιμβούργο, να έρχεται «στήθος με στήθος» στην ακρίβεια των πληροφοριών της με
ένα μεγάλο κιβώτιο πληροφοριών ον-λάιν που εμφανίσθηκε μόλις πριν από πέντε χρόνια;

Σύμφωνα με μια έρευνα της λονδρέζικης επιστημονικής επιθεώρησης «Nature», η
απάντηση είναι ναι: η Wikipedia, η οποία τροφοδοτείται από ανώνυμους εθελοντές
του Ίντερνετ που κάθε μέρα προσθέτουν νέα λήμματα, τα εμπλουτίζουν ή τα
αλλάζουν, βρίσκεται ως προς την ακρίβειά της «πολύ κοντά» στη σεβάσμια
αντίπαλό της.

Το άρθρο τής «Nature» δημοσιεύτηκε τον Δεκέμβριο. Σε μια πενηνταριά ερευνητές
ανατέθηκε να εξετάσουν 42 επιστημονικά λήμματα των δύο εγκυκλοπαιδειών.
Προέκυψαν 162 λάθη ή ανακρίβειες στη Wikipedia και 123 στην Britannica. Οι
αριθμοί αυτοί δείχνουν πως η Wikipedia έχει κατά ένα τρίτο περισσότερα λάθη ή
ανακρίβειες, ωστόσο, σύμφωνα με τη «Nature», η διαφορά είναι ελάχιστη
στατιστικά, κυρίως αν λάβει κανείς υπόψη πόσο καινούργια είναι η
εγκυκλοπαίδεια του Ίντερνετ.

H Britannica, η οποία σήμερα ανήκει σε μια εταιρεία συμμετοχών με έδρα το
Λουξεμβούργο, περίμενε τρεις μήνες για να απαντήσει. Έβαλε τριάντα
ακαδημαϊκούς της να εξετάσουν την προσβολή σημείο προς σημείο. Και συνέταξε
μια ανοικτή επιστολή που δημοσιεύτηκε τη Δευτέρα, σε πληρωμένη καταχώρηση
στους «Τάιμς» του Λονδίνου και στους «Νιού Γιόρκ Τάιμς». «Ανακαλύψαμε στη
δουλειά τής “Nature” έναν συνδυασμό προχειρότητας, αδιαφορίας για θεμελιώδη
επιστημονικά κριτήρια και μια σειρά σφαλμάτων, τόσο πολλών ώστε ακυρώνουν
πλήρως την έρευνα ως παραπλανητική και εσφαλμένη από την αρχή έως το τέλος». H
επιθεώρηση «Nature» απάντησε, αρνούμενη να προβεί σε οποιαδήποτε διόρθωση στο
άρθρο της.

ΛΑΘΗ KAI ΠΑΡΑΛΕΙΨΕΙΣ

Ο Πυθαγόρας, ο Κέννεντυ και οι γερουσιαστές

ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΟΜΩΣ τα χαρακώματα της γνώσης, στα οποία δίνεται η μάχη
αυτή; H πιο αμφιλεγόμενη περίπτωση αφορά τον Πυθαγόρα, που γεννήθηκε γύρω στο
580 π.X. στη Σάμο. Για να αποφύγει την τυραννία του Πολυκράτη, μετανάστευσε
στη Μεγάλη Ελλάδα και η νέα πατρίδα του έγινε ο Κρότων. H Britannica τον
αναφέρει ως Crotone και η «Nature» διορθώνει πως το όνομα της πόλης είναι
Crotona. «Κάνει λάθος», απαντάει η Britannica, «το σύγχρονο όνομα αυτής της
ιταλικής πόλης είναι Crotone, σύμφωνα με το Συμβούλιο Γεωγραφικών Ονομάτων των
ΗΠΑ και διάφορους άτλαντες».

H Wikipedia, από την άλλη πλευρά, εμφανίζεται ως «η ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
την οποία καθένας μπορεί να ενημερώσει». Γεννήθηκε στην Καλιφόρνια, έχει
εκδοχές σε διάφορες γλώσσες, της ελληνικής περιλαμβανομένης, και έχει φτάσει
τα τέσσερα εκατομμύρια λήμματα, χάρη στη συμβολή περίπου δύο χιλιάδων
εθελοντών και χιλιάδων άλλων ανθρώπων που τη συμπληρώνουν. Αλλά αυτή ακριβώς η
αναρχική «ελευθερία» δημιούργησε σοβαρά προβλήματα αξιοπιστίας. Το περασμένο
φθινόπωρο, ο Τζον Σέιγκενταλερ, που στα νιάτα του ήταν συνεργάτης του Μπομπ
Κέννεντυ στο υπουργείο Δικαιοσύνης, ανακάλυψε πως στην ον-λάιν βιογραφία του
στη Wikipedia κάποιος είχε γράψει πως εμπλεκόταν στις δολοφονίες των Μπομπ και
Τζων Κέννεντυ. Άλλες πράξεις «βανδαλισμού» είχαν γίνει από συνεργάτες δύο
Αμερικανών γερουσιαστών που θέλησαν να εξωραΐσουν τις βιογραφίες των αφεντικών
τους: έτσι από εκείνη του Δημοκρατικού Τομ Χάρκιν αφαιρέθηκε η αναφορά σε
πολεμικούς ηρωισμούς του (επρόκειτο για ψευδείς ισχυρισμούς προς τους
ψηφοφόρους) και από εκείνη του Ρεπουμπλικάνου Νορμ Κόουλμαν, που στα νιάτα του
ήταν αριστερός, αντί για «αριστερός» ένας φίλος του είχε γράψει «ακτιβιστής
του φοιτητικού κινήματος».

«Δεν είναι αλήθεια πως είμαστε ισάξιοι με την Britannica», παραδέχεται πάντως
ο ίδιος ο ιδρυτής της Wikipedia, ο Τζίμι Ουέλς. «Είμαστε τυχεροί που η
“Nature” επέλεξε να μας συγκρίνει στο πεδίο της επιστήμης… Στην Ιστορία και
την Πολιτική, είμαστε πιο αδύναμοι. Αλλά σε άλλους τομείς είμαστε εμείς οι
καλύτεροι, όπως για παράδειγμα στην Ιστορία του Star Trek».

LINKS: * www.britannica.com/,
* www.wikipedia.org/, * www.nature.com/