Πρόσωπα Tο δικαίωμα στη μετανάστευση

Τα βιβλία του Ρομπέρτο Μανγκαμπέιρα Ουνγκέρ, έχει πει ο Αμερικανός
φιλόσοφος Ρίτσαρντ Ρόρτυ, «έχουν περισσότερες πιθανότητες απ’ ό,τι τα
περισσότερα άλλα να συνδεθούν με κάποιο γεγονός που θα αλλάξει τον κόσμο».

Ρομπέρτο Ουνγκέρ: «Οι άνθρωποι δεν πρέπει να είναι ανδρείκελα ούτε φυλακισμένοι των κοινωνιών και των πολιτισμών στους οποίους γεννήθηκαν»

Καθηγητής Δικαίου στο Χάρβαρντ, ο Ουνγκέρ σχεδιάζει να είναι ο υποψήφιος ενός
μικρού αριστερού κόμματος για την προεδρία της Βραζιλίας. Για τον σοσιαλισμό,
πρεσβεύει μια ηθική και πνευματική αναβίωση που θα του επιτρέψει να ξεφύγει
από τη σημερινή «δικτατορία της απουσίας εναλλακτικών επιλογών». Οι επικριτές
του τον αποκαλούν «παράλογο ρομαντικό», αλλά ο Ρόρτυ αντιστρέφει την κατηγορία
υποστηρίζοντας ότι ο Ουνγκέρ μπορεί κάποια μέρα να ζήσει με τη Βραζιλία «ένα
εθνικό ρομάντζο».

Για να υπάρξει όμως αυτό το «εθνικό ρομάντζο», θα πρέπει πρώτα να υπάρξει
ριζική αναθεώρηση του όρου «μετανάστευση». «Είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι η
μορφή της παγκοσμιοποίησης που καθιερώνεται τώρα», υποστηρίζει ο Ουνγκέρ,
«βασίζεται στην αρχή ότι τα αγαθά και το κεφάλαιο πρέπει να είναι ελεύθερα να
περιφέρονται, αλλά η εργασία πρέπει να παραμένει φυλακισμένη μέσα στο
κράτος-έθνος. H αλήθεια είναι όμως ότι, όσο μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων
υπάρχει σ’ όλους τους παράγοντες της παραγωγής, περιλαμβανομένης της εργασίας,
τόσο καλύτερα θα είναι τα πράγματα». Είναι βέβαια αδύνατο να καθιερωθεί
ακαριαία παγκόσμια ελευθερία κινήσεων για τους ανθρώπους, ωστόσο υπάρχουν
λόγοι για τους οποίους η ελευθερία αυτή πρέπει να ευνοηθεί. «Ο πρώτος λόγος
είναι οικονομικός», λέει ο Ουνγκέρ. «Όσο μεγαλύτερη ελευθερία συνδυασμού πόρων
και ανθρώπων υπάρχει, τόσο περισσότερες πιθανότητες έχουμε να επιταχύνουμε τη
λογική της οικονομικής ανάπτυξης και του νεωτερισμού – τη λογική που υπόσχεται
να άρει τον βραχνά της φτώχειας, της αρρώστιας και του μόχθου που βαραίνει την
ανθρώπινη ύπαρξη. Ο δεύτερος λόγος είναι κοινωνικός. Καμία πρωτοβουλία δεν θα
συμβάλει περισσότερο στη μείωση της φτώχειας και της ανισότητας από την
επέκταση της ελευθερίας μετακίνησης των ανθρώπων».

«Ο τρίτος λόγος είναι ηθικός και πνευματικός», συνεχίζει ο Ουνγκέρ σε
συνέντευξή του στη βρετανική «Γκάρντιαν». «Αν πρόκειται ο πλουραλισμός να
είναι συμβατός με την εμβάθυνση της ανθρώπινης ελευθερίας, πρέπει να έχει ως
αρχή ότι ένα πρόσωπο το οποίο γεννιέται σε κάποιον από τους ανθρώπινους
κόσμους, ο οποίος είναι όμως αντίθετος στον ιδιαίτερο χαρακτήρα του
συγκεκριμένου προσώπου, θα πρέπει να μπορεί να ξεφύγει απ’ αυτόν. Πρέπει γι’
αυτό να επιδιώξουμε έναν κόσμο όπου η ελευθερία της μετακίνησης θα
επεκτείνεται διαρκώς, αλλά προσεκτικά, με δόσεις… Δεν μπορούμε να την
καθιερώσουμε ακαριαία και σ’ όλο τον κόσμο, αλλά μπορούμε με μικρά, σωρευτικά
βήματα». Σύμφωνα με τον Βραζιλιάνο καθηγητή, ο οποίος έχει διατελέσει
σύμβουλος του προέδρου του Μεξικού Βισέντε Φοξ, «οι άνθρωποι δεν πρέπει ποτέ
να είναι ανδρείκελα ούτε φυλακισμένοι των κοινωνιών και των πολιτισμών στους
οποίους γεννήθηκαν».